Jak ja to robię

Miejsce toksyny botulinowej typu A w terapii przeciwstarzeniowej

Dr hab. med. Halina Car

Zakład Farmakologii Doświadczalnej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku

Lek. med. Joanna Buchowicz

Gabinet Dermatologii Leczniczej i Estetycznej w Warszawie

Lek. med. Małgorzata Suszko

Centrum Dermatologii, Medycyny Estetycznej i Laseroterapii DERMEDICA w Białymstoku

Lek. med. Elżbieta A. Stawowska

Centrum Dermatologii, Medycyny Estetycznej i Laseroterapii DERMEDICA w Białymstoku

Lek. med. Edyta Krzyżanowska-Grycel

Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku

Mgr Marta Żebrowska

Zakład Farmakologii Doświadczalnej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku

Adres do korespondencji: Dr hab. med. Halina Car, Zakład Farmakologii Doświadczalnej Uniwersytetu Medycznego, ul. Szpitalna 37, 15-295 Białystok, email: hcar@umb.edu.pl, tel. 85 748 55 54

Iniekcje preparatów zawierających toksynę botulinową typu A należą do najczęstszych mało inwazyjnych procedur terapii przeciwstarzeniowej o minimalnym ryzyku działań niepożądanych

Toksyna botulinowa typu A (BTX-A) jest neurogenną egzotoksyną, wytwarzaną przez bezwzględnie beztlenowe laseczki Clostridium botulinium[1], stosowaną w wielu dziedzinach medycyny, w tym w dermatologii estetycznej. Już w 1992 roku opisano stosowanie preparatów toksyny botulinowej do poprawy wyglądu twarzy. Zastosowano ją wówczas do likwidacji zmarszczek gładzizny czoła u 18 pacjentów. Odnotowano, że zabieg odmładzania za pomocą toksyny botulinowej jest bezpieczny i prosty do wykonania.[2] Jednak Amerykańska Agencja ds. Leków i Żywności (FDA) dopiero w 2002 roku zarejestrowała preparat BTX-A do korekcji zmarszczek gładzizny czoła. Od tego czasu iniekcje preparatów BTX-A są najczęściej wykonywaną niechirurgiczną procedurą w celu korekcji zmarszczek.[3]

Zanotowano wzrost o 420 proc. liczby procedur z użyciem toksyny botulinowej typu A w latach 2000-2006 tylko w USA.[3] Badania Amerykańskiego Towarzystwa Chirurgii Plastycznej oceniające popularność stosowania mało inwazyjnych procedur medycyny estetycznej wykazały, że w 2006 roku u 4,1 mln osób wykonano iniekcje z użyciem toksyny botulinowej typu A, u około 817 tys. mikrodermabrazję, zaś iniekcje wypełniaczy z kwasem hialuronowym otrzymało około 778 tys. osób.[3] Brak najnowszych danych nie świadczy o zmniejszeniu popularności tych zabiegów, lecz raczej wskazuje na ich powszechność.

Fakt ten spowodował pojawienie się licznych preparatów zawierających toksynę botulinową typu A.

Preparaty toksyny botulinowej zarejestrowane w Polsce:

  • onabotulinumtoxinA, BTX-A 900,
  • abobotulinumtoxinA, BTX-A 500,
  • incobotulinumtoxinA, BTX-A 150.

Pierwszym, najdłużej istniejącym na rynku, o najszerszym zakresie wskazań i największej liczbie publikacji wskazujących na bezpieczeństwo terapii, była onabotulinumtoxinA (BTX-A 900). Uznana jest przez wielu lekarzy za najbezpieczniejszy preparat ze względu na ogromny margines bezpieczeństwa pomiędzy dawką terapeutyczną a toksyczną.[4]

Preparaty BTX-A dostępne na rynku polskim są lekami biologicznymi, jednak bezpośrednie porównywanie ich mocy jest niemożliwe. Różnią się one zawartością białka toksyny, obecnością albo brakiem białek towarzyszących. Ponadto wartość dawki lateralnej (LD50) jest odmienna dla zarejestrowanych preparatów BTX-A, co jest spowodowane odrębnymi metodami produkcji. Z tego powodu nie podaje się biorównoważników dawek, ale zakres dawek określonej BTX-A i preparatów zawierających toksynę botulinową typu A nie można stosować zamiennie.[4]

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Działanie toksyny botulinowej typu A

We wszystkich preparatach substancją czynną jest białko toksyny BTX-A o budowie dwułańcuchowej. Łańcuch ciężki warunkuje wiązanie z receptorami i przenikanie do [...]

Przygotowanie preparatu do iniekcji

Opublikowane dane[1] wskazują, że rozpuszczalnikiem dla preparatów toksyny botulinowej może być:

Wskazania rejestracyjne

Wskazania do podawania BTX-A można podzielić na grupy wynikające z farmakodynamicznych efektów toksyny i głównego celu terapii: zaburzenia funkcji mięśni, zespoły [...]

Stosowanie pozarejestracyjne wg Dorizas i wsp.[7]

Opadające brwi. Zastrzyki z preparatem toksyny botulinowej typu A mogą prowadzić do podniesienia brwi w stanie relaksu. Ta technika prowadzi do [...]

Podsumowanie

Preparaty zawierające BTX-A zajmują niepodważalną i zasłużoną czołową pozycję w terapii przeciwstarzeniowej. Iniekcje z ich użyciem są efektywne i bezpieczne, gdy [...]