Dermatopatologia

Szczególne warianty zmian melanocytarnych skóry

Lek. Paulina Wilkońska-Majchrzyk1
Lek. Krzysztof Siemion1
Prof. dr hab. med. Anna Nasierowska-Guttmejer2

1Zakład Patomorfologii, Centralny Szpital Kliniczny MSWiA w Warszawie

2Zakład Patomorfologii, Centralny Szpital Kliniczny MSWiA w Warszawie

Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach

Adres do korespondencji: Prof. dr hab. med. Anna Nasierowska-Guttmejer, Zakład Patomorfologii CSK MSWiA w Warszawie, ul. Wołoska 137, 02-507 Warszawa

Znamiona melanocytarne stanowią heterogenną grupę zmian powstałych z melanocytów śródnaskórkowych lub śródskórnych. Oprócz nabytych i wrodzonych znamion łagodnych typu łączącego (brzeżnego), złożonego i skórnego wyróżniamy szczególne ich warianty. Do specjalnych i rzadko spotykanych zmian melanocytarnych należą znamiona błękitne, Spitz, Reeda, Suttona i balonowatokomórkowe.[1] Niekiedy ich obraz kliniczny sugeruje czerniaka, a cechy histopatologiczne nasuwają wątpliwości diagnostyczne, bywają trudne do interpretacji i imitują czerniaka. Oba wymienione aspekty, kliniczny i histopatologiczny, powinny być analizowane łącznie przy ostatecznej diagnozie patomorfologicznej.

Do ważnych i niezbędnych danych klinicznych przydatnych do ustalenia rozpoznania należą:

  • wiek, płeć i rasa pacjenta,
  • lokalizacja i wygląd zmiany,
  • dane z wywiadu dotyczące czasu obserwacji, ogólnej liczby zmian barwnikowych obecnych na skórze, a także informacje dotyczące osobniczych i rodzinnych predyspozycji do występowania znamion i czerniaka oraz zmian wcześniej usuniętych.


Wymienione dane powinny być zawsze dostarczone patomorfologowi wraz z wyciętą zmianą w celu postawienia ostatecznego rozpoznania.

Znamię błękitne, ZB (naevus coeruleus, ang. blue nevus)

Z melanocytów śródskórnych wywodzi się grupa zmian wrodzonych i nabytych. Do najczęściej występujących zalicza się znamię błękitne, które może pojawić się po urodzeniu lub we wczesnym dzieciństwie. Oprócz klasycznego wrzecionowato-komórkowego i barwnikowego ZB występują jego warianty typu epitelioidalnego oraz komórkowego (komórkowe znamię błękitne, KZB, ang. cellular blue nevus).

Sporadycznie spotykane są:

  • atypowe znamię błękitne (AZB),
  • złośliwe znamię błękitne (ZZB).


Do omawianej grupy zmian melanocytarnych zaliczane są również:

  • melanozy oczno-skórne, skórne, zwane znamieniem Ota lub Ito,
  • melanozy skórno-nerwowe i plama mongolska.[2]

Znamię błękitne i jego warianty

Znamię błękitne częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn. Jego postać klasyczna zwykle rozpoznawana jest na:

  • skórze kończyn dolnych,
  • grzbiecie dłoni i stóp,
  • pośladkach,
  • skórze owłosionej głowy.


ZB tworzy płaską lub lekko wypukłą zmianę, nieostro odgraniczoną od otoczenia, o zabarwieniu białym, błękitnym, szarym, brązowym lub błękitnoczarnym i zwykle ma średnicę do 1 cm. Jego wariant komórkowy najczęściej zlokalizowany jest na pośladkach, rzadziej na głowie i kończynach.

Obraz histologiczny ZB charakteryzuje obecność silnie ubarwionych melaniną wrzecionowatych melanocytów dwubiegunowych lub komórek dendrytycznych oraz licznych melanofagów rozproszonych w gęstym, zwłókniałym podścielisku na dowolnym poziomie skóry ...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Znamię błękitne, ZB (naevus coeruleus, ang. blue nevus)

Z melanocytów śródskórnych wywodzi się grupa zmian wrodzonych i nabytych. Do najczęściej występujących zalicza się znamię błękitne, które może pojawić się [...]

Znamię Spitz

Znamię Spitz (ZS) po raz pierwszy opisała w 1948 roku patolog Sophie Spitz, uznając je za czerniaka wieku młodzieńczego (melanoma juvenile).[7] [...]

Znamię Reeda, ZR (ang. Reed nevus)

Znamię Reeda po raz pierwszy zostało opisane przez amerykańskiego patologa Richarda Reeda. W ocenie makroskopowej ma postać tarczki, grudki lub guzka [...]

Znamię Suttona (halo nevus, Sutton’s nevus)

Znamię Suttona jest barwnikową zmianą melanocytarną, wokół której pojawiła się odbarwiona obwódka. Występuje najczęściej u dzieci i młodzieży, zwykle na tułowiu, [...]

Znamię balonowatokomórkowe – ZBK (ang. baloon cell nevus)

Znamię balonowatokomórkowe rozpoznawane jest bardzo rzadko. Występuje głównie u młodych dorosłych. Klinicznie opisywane jest jako cielisty, czerwonawy lub brązowy guzek. Najczęściej [...]

Podsumowanie

Opisane powyżej znamiona stanowią niewielki odsetek zmian rozpoznawanych podczas diagnostyki dermato-patologicznej. Analizowane w niniejszej pracy rzadko spotykane specjalne warianty zmian melanocytarnych [...]