Temat numeru

Ultrasonografia w dermatologii – możliwości i ograniczenia

dr hab. n. med. Anna Lis-Święty

lek. Irmina Ranosz-Janicka

lek. Alina Skrzypek-Salamon

Katedra i Klinika Dermatologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Anna Lis-Święty, Katedra i Klinika Dermatologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, ul. Francuska 20/24, 40-027 Katowice, e-mail: annadlis@neostrada.pl

  • Wskazania do zastosowania ultrasonografii wysokich częstotliwości
  • Badanie dopplerowskie jako ocena unaczynienia zmian skórnych
  • Ultrasonograficzny obraz skóry zdrowej a rozpoznanie nowotworów skóry – USG w połączeniu z badaniem klinicznym i dermoskopowym
  • Obrazowanie 3D jako poszerzenie diagnostyki

Postęp w rozwoju technologii cyfrowych i dostępność ultrasonografii (USG) wysokich częstotliwości 20-100 MHz przyczyniają się do wzrastającego zainteresowania tą metodą w dermatologii. Wskazania obejmują głównie ocenę łagodnych i złośliwych zmian nowotworowych, w tym nieczerniakowych raków skóry oraz czerniaka, malformacji naczyniowych, chorób zapalnych skóry, twardziny i zmian twardzinopodobnych, schorzeń aparatu paznokciowego, oraz zabiegi kosmetologii i medycyny estetycznej. USG jest pomocne do oceny stanu skóry przed rozpoczęciem terapii, do monitorowania przebiegu leczenia oraz końcowej oceny jego skuteczności.

Zasada działania i czynniki wpływające na upowszechnienie USG

Ultrasonografia jest nieinwazyjną metodą obrazowania tkanek przy użyciu aparatu, którego zasada działania opiera się na wykorzystaniu zjawisk falowych dla fal ultradźwiękowych rozchodzących się w tkankach, głównie na odbiciu fali w czasie jej przechodzenia przez ośrodki o różnej oporności akustycznej. Ultrasonograf składa się z głowicy wysyłającej ultradźwięki i odbierającej jej echa oraz z komputera przetwarzającego uzyskane dane w formie cyfrowej.

Stosowane już od lat w medycynie klasyczne USG daje obraz dwuwymiarowy (2D), a najczęściej wykorzystywane częstotliwości fal ultradźwiękowych zawierają się w przedziale od 2 do 10 MHz. Stosując niższe częstotliwości, 2-5 MHz, otrzymuje się obrazy struktur głębiej położonych, np. podczas badania jamy brzusznej, ale rozdzielczość jest niska. Użycie wyższych częstotliwości, >7,5 MHz, zwiększa rozdzielczość, pozwalając na dokładniejsze obrazowanie, co umożliwia np. ocenę węzłów chłonnych, naczyń żylnych oraz tętniczych, a także stanów infekcyjnych tkanki podskórnej (cellulitis, ropnie).

Do badania skóry konieczne jest jednak zastosowanie USG wysokiej częstotliwości, z falami o częstotliwości co najmniej 15 MHz1.Dlatego przełomem w diagnostyce dermatologicznej stało się wprowadzenie głowic o wysokich częstotliwościach, 20-100 MHz. Podczas gdy rozdzielczość przy użyciu konwencjonalnej USG wynosi do 0,5 mm, zastosowanie USG wysokich częstotliwości pozwala na uzyskanie obrazów o rozdzielczości 80-20 µm, ale te obrazy obejmują tylko struktury płyciej położone. W większości przypadków za pomocą ekstremalnie wysokich częstotliwości (50-100 MHz) aparatura pozwala na obrazowanie ograniczające się do naskórka. Do badania zmian skórnych najczęściej wykorzystuje się zatem możliwie najwyższe częstotliwości, 15-22 MHz, które zapewniają penetrację w głąb skóry właściwej i tkanki podskórnej.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Ultrasonograficzny obraz skóry zdrowej

W obrazie ultrasonograficznym zdrowej skóry naskórek widoczny jest jako hiperechogeniczna warstwa położona najbardziej powierzchownie (rycina 1). Skóra właściwa obejmuje obszar pomiędzy [...]

Nowotwory skóry

Rozpoznanie nowotworów skóry opiera się głównie na danych z wywiadu i badaniu fizykalnym. W celu zwiększenia trafności diagnostycznej szeroko stosuje się [...]

Malformacje naczyniowe

Naczyniaki płaskie łatwo rozpoznaje się na podstawie badania klinicznego, bez potrzeby stosowania metod obrazowych. W USG nie stwierdza się zmian swoistych. [...]

Twardzina i choroby twardzinopodobne

USG jest użyteczne w ocenie efektów leczenia chorób przebiegających z włóknieniem skóry. Większość opublikowanych prac dotyczy twardziny układowej i twardziny ograniczonej13-15. [...]

Dermatozy zapalne

Za pomocą USG można monitorować przebieg i postęp leczenia wielu chorób zapalnych skóry, m.in. łuszczycy, wyprysku lub atopowego zapalenia skóry. W [...]

Schorzenia aparatu paznokciowego

Podstawę diagnostyki chorób paznokci stanowi badanie kliniczne, uzupełnione dermoskopią, rzadziej pobraniem zeskrobin lub biopsji. USG oferuje dodatkową opcję oceny narządu paznokciowego [...]

Kosmetologia i medycyna estetyczna

USG jest prostą metodą oceny wpływu różnych czynników (płeć, wiek, stan hormonalny, promieniowanie UV) na grubość i echogeniczność skóry. Charakterystycznym objawem, [...]

Podsumowanie

USG pozwala uzyskać pełny i dokładny obraz skóry wraz z tkanką podskórną, co wskazuje na wyższość tej metody nad innymi technikami [...]