Dostęp Otwarty

Najczęstszymi działaniami niepożądanymi są nudności, które występują u 30-50% pacjentów. Są one zależnie od dawki i słabną w trakcie kontynuacji leczenia. W celu przeciwdziałania temu leczenie należy zaczynać od małych dawek (15 µg przed każdym posiłkiem w cukrzycy typu 1 oraz 60 µg przed każdym posiłkiem w cukrzycy typu 2), które później stopniowo się zwiększa.

Sam pramlintyd nie wywołuje hipoglikemii. Ponieważ jednak podaje się go razem z insuliną, hipoglikemia jest istotnym problemem. Kiedy rozpoczyna się leczenie pramlintydem, należy zmniejszyć posiłkowe dawki insuliny o 50%. Ponieważ ten lek opóźnia opróżnianie żołądka, wchłanianie węglowodanów również może się opóźniać, co może stać się problemem w przypadku epizodów hipoglikemii. Rozwiązaniem w takich sytuacjach może być stosowanie penów z glukagonem. Leki podawane doustnie, które wymagają szybkiego wchłaniania, powinny być przyjmowane na godzinę przed podaniem pramlintydu lub 2 godziny po jego podaniu.7,12

Insulina

Insulina pozostaje podstawowym lekiem u chorych na cukrzycę typu 1, a także tych chorych na cukrzycę typu 2, u których kontrola glikemii jest niedostateczna mimo stosowania innych leków przeciwcukrzycowych. Głównymi działaniami niepożądanymi insuliny są hipoglikemia oraz przyrost masy ciała.

Ryzyko hipoglikemii można zminimalizować przez edukację pacjentów oraz systematyczne samodzielne monitorowanie stężenia glukozy we krwi. Monitorowanie wyprzedzające może polegać na okresowych oznaczeniach glikemii we wczesnych godzinach porannych lub podczas intensywnych wysiłków, ponieważ wtedy częściej zdarza się nierozpoznana hipoglikemia. Analogi insuliny lepiej naśladują fizjologiczne wydzielanie insuliny i w związku z tym ryzyko hipoglikemii jest mniejsze.67 Rzecz jasna, wiedza na temat początku, szczytu i długości czasu działania każdego rodzaju insuliny jest podstawowym narzędziem w ręku każdego lekarza przepisującego te leki.

Przyrost masy ciała jest istotnym problemem, ponieważ może on wpływać na profil ryzyka sercowo-naczyniowego, przestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez pacjentów oraz ich motywację. Do zalecanych sposobów minimalizacji lub prewencji przyrostu masy ciała należą: zwiększanie insulinowrażliwości dzięki podejmowaniu wysiłków fizycznych, przestrzeganiu zasad zdrowego żywienia, a także stosowaniu leków zmniejszających zapotrzebowanie na insulinę, takich jak pramlintyd lub metformina.

Do rzadkich działań niepożądanych należą uczulenia oraz przewlekłe reakcje skórne, takie jak dystrofia i przerost tkanki tłuszczowej. Takim reakcjom skórnym można zapobiegać przez rotacyjne zmiany miejsca wstrzykiwania insuliny. W niektórych badaniach wykazano silną korelację między ryzykiem nowotworów a dawką insuliny, zwłaszcza glarginy. Glarginę powiązano również ze zwiększoną mitogennością w porównaniu z ludzką insuliną w linii komórek ludzkiego kostniakomięsaka.12,68

Inhibitory kotransportera sodowo-glukozowego typu 2

Białko kotransportera sodowo-glukozowego typu 2 (sodium glucose co-transporter 2, SGLT-2) w cewkach bliższych nerek jest odpowiedzialne za zwrotne wchłanianie przefiltrowanego ładunku glukozy. Inhibitory SGLT-2 zapobiegają więc zwrotnemu wchłanianiu glukozy i zwiększają jej wydalanie przez nerki, zmniejszając stężenie HbA1C o około 0,5-0,7%. Inhibitory SGLT-2 są lekami trzeciego rzutu, które rozważa się zwykle wtedy, kiedy u pacjentów mimo stosowania dwóch leków doustnych wciąż występuje hiperglikemia.69 Do stosowania w Stanach Zjednoczonych zarejestrowano kanagliflozynę i dapagliflozynę.

Do częstych działań niepożądanych należą zakażenia dróg moczowych i grzybicze zakażenia narządu rodnego, które w większości przypadków można leczyć standardowymi antybiotykami lub lekami przeciwgrzybiczymi bez przerywania podawania leku przeciwcukrzycowego.70-72 Istnieją również doniesienia o wzroście stężenia cholesterolu LDL, chociaż na razie nie ma danych z długoterminowych obserwacji.

Kolesewelam

Wykazano, że kolesewelam, będący środkiem wiążącym kwasy żółciowe, powoduje umiarkowane zmniejszenie stężenia glukozy i cholesterolu LDL, co prowadzi do spadku stężenia HbA1C o około 0,5%, natomiast stężenie cholesterolu LDL zmniejsza się o około 15%. Najczęstszym działaniem niepożądanym jest podrażnienie przewodu pokarmowego, które występuje u około 10% pacjentów, chociaż zwykle nie jest na tyle nasilone, aby konieczne było przerwanie podawania leku. Kolesewelam może powodować wzrost stężenia triglicerydów o około 5-20% i w związku z tym jest przeciwwskazany u pacjentów z wywiadem hipertriglicerydemii przekraczającej 500 mg/dl lub zapalenia trzustki wywołanego przez hipertriglicerydemię.7,73-75

Bromokryptyna

Wykazano, że bromokryptyna w postaci preparatu o szybkim uwalnianiu, będąca agonistą receptora dopaminy typu D2, powoduje niewielkie zmniejszenie stężenia HbA1C. Jeżeli lek zostanie przyjęty w ciągu 2 godzin od przebudzenia, szczyt ośrodkowej aktywności dopaminergicznej w ciągu jej rytmu dobowego prowadzi do zwiększenia wrażliwości tkanek na insulinę, Najczęstszymi objawami niepożądanymi są nudności, które występują u około 30% pacjentów i są przyczyną przerwania leczenia u około 10% chorych przyjmujących większe dawki. Proponuje się w związku z tym, aby w celu poprawy tolerancji leku stosować mniejsze dawki i przyjmować je razem z pokarmem.7,76,77

Podsumowanie

Leczenie cukrzycy jest wciąż wyzwaniem dla lekarzy na całym świecie. Wymaga ono indywidualizacji opieki oraz współpracy między lekarzem a pacjentem. W leczeniu cukrzycy wykorzystuje się wiele leków o różnych mechanizmach działania i profilach działań niepożądanych. Znajomość i rozumienie tych czynników powinny być podstawą podejmowania decyzji klinicznych, umożliwiając lekarzom zapewnienie chorym na cukrzycę jak najlepszej opieki.