Dietetyka

Jak prowadzić dietoterapię w cukrzycy typu 1 i 2?

Dr n. med. Katarzyna Kowalcze

   

Katedra Dietetyki i Oceny Żywności Instytutu Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach

Adres do korespondencji: Dr n. med. Katarzyna Kowalcze, Katedrze Dietetyki i Oceny Żywności Instytutu Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach, kkowalcze@dietoterapia.waw.pl

W „Zaleceniach klinicznych PTD z 2017 roku dotyczących postępowania chorych na cukrzycę” stwierdzono, że obowiązuje zasada „daleko posuniętej indywidualizacji celów i intensyfikacji terapii”. Zaleca się, by u każdego pacjenta na etapie określania celów i wyboru terapii uwzględnić przede wszystkim spodziewane zaangażowanie pacjenta i postawę pacjenta wobec proponowanej terapii. Z badań własnych wynika, iż omawiana postawa wydaje się sprawą kluczową w całym procesie terapeutycznym.

Cel spersonalizowany

O ile udowodniono, że zastosowana interwencja żywieniowa skutecznie wpływa na redukcję masy ciała oraz poprawę wyrównania metabolicznego zarówno w zakresie glikemii na czczo, jak i poposiłkowej w grupie osób ze świeżo rozpoznaną cukrzycą typu 2 leczonych wyłącznie dietą, o tyle utrzymanie tych efektów w obserwacjach długoterminowych nie przynosiło już tak spodziewanych wyników, a wręcz okazywało się, że pacjenci de facto wymagają elementarnej reedukacji i rozpoczynania edukacji diabetologicznej od nowa. Wiele obserwacji potwierdza fakt, iż aby edukacja diabetologiczna była efektywniejsza, powinna być procesem ciągłym i powtarzanym.

Leczenie cukrzycy, niezależnie od jej typu, to osiąganie celów terapeutycznych, czyli prawidłowych wartości glikemii, ale także dążenie do ustabilizowania wartości ciśnienia tętniczego oraz stężenia lipidów. By osiągnąć powyższe cele, dieta cukrzyka powinna być spersonalizowana, czyli dostarczać stosowną do indywidualnych potrzeb ilość energii i składników odżywczych.

Ważną kwestią jest także indywidualizacja zaleceń co do aktywności fizycznej, która zwłaszcza u osób z nadmierną masą ciała odgrywa kluczową rolę w redukcji insulinooporności, a która, jak wykazano w obserwacjach stanowiących kanony światowej diabetologii, stanowi istotny czynnik patofizjologiczny.

Niekorzystny wpływ nadmiernej masy ciała na wyrównanie glikemii wiąże się ze zwiększeniem insulinooporności, zwłaszcza jeżeli występuje otyłość trzewna. Ponadto u tych chorych na cukrzycę, u których występuje nadwaga, stwierdza się częstsze występowanie innych takich czynników ryzyka, jak:

  • nadciśnienie tętnicze
  • zaburzenia profilu lipidowego.


Poszukiwania najskuteczniejszych metod redukcji masy ciała nadal trwają. Badania, w których oceniano diety o niskiej i bardzo niskiej kaloryczności (VLCD, very-low-calorie diets), wykazały, że obniżenie masy ciała wpływa na poprawę wyrównania glikemii u osób otyłych chorych na cukrzycę oraz zmniejsza współistniejące czynniki ryzyka. Zmniejszenie masy ciała powinno stanowić istotny cel leczenia chorego na cukrzycę z nadwagą.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Kiedy wkracza dietetyk?

Istotnym czynnikiem ryzyka powikłań cukrzycowych jest hiperglikemia poposiłkowa, wynikająca z niewłaściwego składu oraz nadmiernej objętości posiłków. Najkorzystniej, z metabolicznego punktu widzenia, [...]

przy jakiej insulinie rozpoczynać posiłek?

Jednym z często popełnianych błędów przez osoby pragnące zredukować masę ciała przy współwystępowaniu cukrzycy jest zbyt mała liczba posiłków w ciągu [...]

Podział kalorii

Należy też pamiętać o fizjologii i zazwyczaj większym zapotrzebowaniu na insulinę w godzinach porannych, zwłaszcza w odniesieniu do chętniej spożywanych produktów [...]

Strategia postępowania dietetycznego

Istotnym czynnikiem jest skład i wartość odżywcza każdego pokarmu. Zależy ona od zawartości oraz proporcji w produkcie makroskładników: węglowodanów, białek, tłuszczów [...]

Złoty standard

Przy wyborze żywności pomocne mogą być również wartości indeksu glikemicznego (IG) i ładunku glikemicznego (ŁG) produktów. Co ważne, mimo że podstawowym [...]

Podsumowanie

Wspomniane wcześniej modele dietetyczne (dieta portfolio, śródziemnomorska czy DASH) znakomicie wpisują się w mnogość objawów i schorzeń towarzyszących cukrzycy i każdorazowo [...]