Czy możliwe jest skuteczne monitorowanie śródporodowego stanu płodu?

prof. dr hab. n. med. Jerzy Sikora

Centrum Zdrowia Kobiety i Dziecka im. prof. Wojciecha Starzewskiego, Szpital Miejski w Zabrzu

Katedra Zdrowia Kobiety, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Adres do korespondencji: prof. dr hab. n. med. Jerzy Sikora, Centrum Zdrowia Kobiety i Dziecka im. prof. Wojciecha Starzewskiego, Szpital Miejski w Zabrzu, ul. Zamkowa 4, 41-903 Zabrze; e-mail: jsikoraa@hotmail.com

Niedotlenienie okołoporodowe wciąż stanowi najistotniejszą przyczynę zachorowalności i umieralności płodów i noworodków. Jest powikłaniem, które może zakłócić rozwój ośrodkowego układu nerwowego (OUN) płodu i w konsekwencji doprowadzić do powstawania różnorodnych zaburzeń neurologicznych, ujawniających się w czasie całego dalszego życia.

Wprowadzenie

Jak wynika z danych zamieszczonych w najnowszym, opublikowanym w 2018 roku, raporcie UNICEF „Every Child Alive. The urgent need to end newborn deaths”1 poświęconym analizie umieralności noworodków w skali globalnej, dzieci urodzone w najbogatszych krajach mają około 50-krotnie większe szanse na przeżycie pierwszego miesiąca w porównaniu z tymi, które przyszły na świat w państwach najuboższych. W ostatnich 25 latach liczbę zgonów wśród dzieci poniżej 5 roku życia zmniejszono o połowę, lecz niestety nie udało się osiągnąć takiego samego postępu w przypadku noworodków. W krajach o niskich dochodach wskaźnik umieralności noworodków sięga średnio 27 zgonów na 1000 urodzeń, a w państwach najbogatszych – 3 zgony na 1000 urodzeń (tab. 1). W Polsce odnotowano średnio 2,8 zgonu na 1000 urodzeń (czyli 1 na 357 dzieci). Należy podkreślić, że gorsze wyniki w porównaniu z naszym krajem uzyskano m.in. w: Szwajcarii, Nowej Zelandii, Danii i Kanadzie, a lepsze – w Wielkiej Brytanii, na Litwie, we Francji i w Grecji. Wśród przyczyn ponad 80% zgonów noworodków wymienia się wcześniactwo, powikłania przebiegu porodu oraz infekcje.

W ciągu ostatnich 22 lat umieralność niemowląt w Polsce zmniejszyła się ponad 3-krotnie – z 13,6 zgonu na 1000 żywych urodzeń w 1995 roku do 4 na 1000 w 2015 roku. Podobnie umieralność noworodków zmalała z 10,1 zgonu na 1000 żywych urodzeń w 1995 roku do 2,9 na 1000 w 2015 roku. Prawie 4 razy zmniejszyło się także ryzyko zgonu w pierwszym tygodniu życia – z 8 na 1000 żywych urodzeń w 1995 roku do 2,1 na 1000 w 2015 roku – oraz 2-krotnie zmalał współczynnik martwych urodzeń (z 7,3 na 1000 w 1995 roku do 3,6 na 1000 w 2014 roku). Umieralność w pierwszym tygodniu życia i współczynnik martwych urodzeń składające się łącznie na umieralność okołoporodową również prawie 3-krotnie się zmniejszyły – z 15,3 zgonu na 1000 urodzeń w 1995 roku do 5,6 na 1000 w 2014 roku.2

Zasady prowadzenia śródporodowego nadzoru nad płodem w Polsce

Wciąż nurtujące pozostaje pytanie, czy istotny postęp w zakresie poprawy wskaźników jakości opieki okołoporodowej, w tym przede wszystkim zachorowalności i umieralności płodów i noworodków, jaki dokonał się w naszym kraju w ciągu ostatnich 2 dekad...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Zasady prowadzenia śródporodowego nadzoru nad płodem w Polsce

Wciąż nurtujące pozostaje pytanie, czy istotny postęp w zakresie poprawy wskaźników jakości opieki okołoporodowej, w tym przede wszystkim zachorowalności i umieralności [...]

Rekomendacje zespołu ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie opieki okołoporodowej i prowadzenia porodu

Wiele z powstałych w 2009 roku rekomendacji dotyczących zasad sprawowania śródporodowego nadzoru nad płodem nadal stanowi cenne źródło informacji dla każdego [...]

Stanowisko zespołu ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie zastosowania kardiotokografii w położnictwie

W dokumencie z 2014 roku ponownie stwierdzono, że należy się liczyć z możliwością wystąpienia niedotlenienia płodu w trakcie porodu u kobiet [...]

Dwa rozporządzenia Ministra Zdrowia

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 września 2012 r. w sprawie standardów postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki [...]

Konsensus FIGO dotyczący oceny zapisów KTG i sprawowania nadzoru nad płodem

Z końcem 2015 roku International Federation of Gynecology and Obstetrics (FIGO) pod kierownictwem Dioga Ayres-de-Camposa wydała nowy konsensus dotyczący monitorowania KTG [...]

Wytyczne NICE i RCOG

Czynność serca płodu należy osłuchać przy pierwszym kontakcie z rodzącą. Służy do tego stetoskop Pinarda lub sonda ultradźwiękowa. Po każdym skurczu [...]

Podsumowanie

Analiza rezultatów wieloośrodkowych programów badawczych, treści rekomendacji i zaleceń tworzonych przez towarzystwa naukowe w wielu krajach, a także rozporządzeń rządowych o [...]