Optymalna kwalifikacja pacjentek do wewnątrzmacicznych systemów antykoncepcyjnych

prof. dr hab. n. med. Violetta Skrzypulec-Plinta

Zakład Seksuologii, Katedra Zdrowia Kobiety, Wydział Nauk o Zdrowiu w Katowicach, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Adres do korespondencji: prof. dr hab. n. med. Violetta Skrzypulec-Plinta, Zakład Seksuologii, Katedra Zdrowia Kobiety, Wydział Nauk o Zdrowiu w Katowicach, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, ul. Medyków 12, 40-752 Katowice; e-mail: skrzypulec-plinta@o2.pl

Niniejszy artykuł dotyczy kwalifikacji pacjentek do wewnątrzmacicznych systemów antykoncepcyjnych oraz wprowadzania metod odwracalnej antykoncepcji długoterminowej (LARC – long-acting reversible contraception) zgodnie z istniejącymi algorytmami.

Wprowadzenie

Kobiety w dzisiejszych czasach mają dostęp do wielu bezpiecznych i skutecznych metod zapobiegania ciąży. Ich duża liczba może jednak komplikować i wydłużać podjęcie świadomej decyzji przez pacjentkę. Istnieją wytyczne kliniczne, które pomagają w wyborze metody opartej na badaniach środków antykoncepcyjnych. W Stanach Zjednoczonych stworzono wybrane zalecenia praktyczne (SPR – selected practice recommendations), w których skupiono się na tym, w jaki sposób lekarze mogą najskuteczniej wdrażać metody antykoncepcyjne, a także wspólnie z pacjentką rozwiązywać problemy mogące się pojawić podczas ich stosowania. Wytyczne te powstały, aby pomóc klinicystom w zapewnieniu odpowiedniej opieki i niwelować bariery uniemożliwiające lub opóźniające uzyskanie przez kobietę pożądanej metody antykoncepcyjnej, której brak narażałby ją na ryzyko zajścia w ciążę.

Kiedy poruszyć temat antykoncepcji?

Istnieje kilka sposobów postępowania z pacjentką przed wprowadzeniem metody antykoncepcyjnej. Jednym z rozwiązań jest algorytm kanadyjski, który wskazuje, że zadanie pytania: „Kiedy planuje pani ciążę?” to początek porady antykoncepcyjnej. Kanadyjczycy zakładają dopasowanie metody do planowanego przez pacjentkę czasu antykoncepcji, a jako granicę między metodami krótkoterminowymi (SARC – short-acting reversible contraception), do których należą: pigułka, pierścień i plaster, oraz długoterminowymi (LARC), takimi jak zastrzyk, implant i system, wyznaczyli rok. Na rycinie 1 przedstawiono przykładowy scenariusz porady antykoncepcyjnej.

Innym, bardziej rozbudowanym podejściem są amerykańskie kryteria kwalifikacji medycznej do stosowania antykoncepcji (MEC – medical eligibility criteria for contraceptive use), w których opisano, kto może bezpiecznie stosować daną metodę, na podstawie wcześniejszych doświadczeń i sytuacji klinicznej danej kobiety. W dokumencie US Selected Practice Recommendations for Contraceptive Use skoncentrowano się na tym, jak lekarze mogą najskuteczniej zalecać konkretne metody antykoncepcyjne, a także zasugerowano sposoby rozwiązywania problemów, które mogą się pojawić w trakcie ich stosowania.

Rozpoczęcie stosowania danej metody antykoncepcyjnej wymaga od lekarza i pacjentki wspólnej oceny ryzyka i korzyści wynikających z potencjalnego wyboru. Główne ryzyko dotyczy zwykle metod zawierających estrogeny (pigułki, plastry i pierścienie). W...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Zakres badań w ramach kwalifikacji do antykoncepcji

Podczas rozpoczynania procedury wprowadzania metody antykoncepcyjnej istotne jest odpowiednie poznanie pacjentki. CDC zaleca, aby wywiad zawierał informacje co najmniej o: ostatniej [...]

Czy algorytmy są nam potrzebne przy wyborze antykoncepcji? Jak powinna wyglądać prezentacja metody antykoncepcyjnej?

Lekarze powinni omówić wszystkie środki antykoncepcyjne, których pacjentka może bezpiecznie używać, niezależnie od tego, które są dostępne na miejscu. CDC proponuje [...]

Wprowadzanie LARC

Systemy domaciczne zawierające lewonorgestrel (LNG) różnią się między sobą wielkością oraz ilością uwalnianego hormonu. Różnice te przekładają się na efekty uzyskiwane [...]

Antykoncepcja a aspekty prawne i porady receptowe

Na co dzień wielu lekarzy spotyka się z problemem tzw. porad receptowych i zapisywaniem hormonalnej antykoncepcji w kontynuacji. W kontekście obowiązujących [...]

Podsumowanie

Kwalifikacja pacjentek do antykoncepcji LARC wydaje się prosta, zwłaszcza jeżeli skorzystamy z jednego z opisanych algorytmów. Zawsze należy zacząć rozmowę o [...]