Zastosowanie heparyn drobnocząsteczkowych w przypadku IUGR

dr hab. n. med. Magdalena Michalska1,2
lek. Jakub Borycki2
dr n. med. Sylwia Frątczak-Żarnecka2
mgr Radosław Kołaciński3
prof. dr hab. n. med. Dariusz Samulak1,2

1Katedra Położnictwa, Wydział Medyczny, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego w Kaliszu

2Oddział Położniczo-Ginekologiczny i Ginekologii Onkologicznej, Wojewódzki Szpital Zespolony im. Ludwika Perzyny w Kaliszu

3Wojewódzki Szpital Zespolony im. Ludwika Perzyny w Kaliszu

Adres do korespondencji: prof. dr hab. n. med. Dariusz Samulak

Oddział Położniczo-Ginekologiczny i Ginekologii Onkologicznej, Wojewódzki Szpital Zespolony im. Ludwika Perzyny w Kaliszu

ul. Toruńska 7, 62-800 Kalisz; e-mail: samulakd@wp.pl

  • IUGR – etiologia, klasyfikacja i diagnostyka
  • Rola heparyn drobnocząsteczkowych w położnictwie:
    • w leczeniu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej
    • w leczeniu IUGR
  • Omówienie zastosowania enoksaparyny w ciążach powikłanych IUGR


Wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrostu płodu (IUGR – intrauterine growth restriction) to istotne klinicznie powikłanie ciąży. Według niektórych autorów wiąże się z niemal 3-10-krotnie większą umieralnością okołoporodową noworodków1. Rozpoznanie IUGR w życiu płodowym może mieć wpływ na dalszy rozwój dziecka zarówno w okresie dzieciństwa, jak i w życiu dorosłym.

Mała urodzeniowa masa ciała, gdy płód nie zdołał osiągnąć pożądanej wagi dla danego wieku ciążowego, występuje w około 3-10% wszystkich ciąż. W grupie tej znajdują się zarówno zdrowe, konstytucjonalnie małe noworodki, zwane płodami zbyt małymi w stosunku do wieku ciążowego (SGA – small for gestational age), jak i płody, które z różnych przyczyn patologicznych nie osiągnęły odpowiedniej masy ciała – w ich przypadku można mówić o IUGR. W przypadku płodów SGA w odróżnieniu od płodów z IUGR nie stwierdza się zwiększonego ryzyka zgonu wewnątrzmacicznego. U dzieci urodzonych z IUGR zaobserwowano nieprawidłowy rozwój psychofizyczny, częstsze występowanie otyłości, a w życiu dorosłym – nadciśnienia tętniczego, cukrzycy typu 2, chorób układu sercowo-naczyniowego czy osteoporozy2. Dlatego tak ważne jest wczesne ustalenie rozpoznania, a następnie systematyczna obserwacja płodów wykazujących cechy wewnątrzmacicznego ograniczenia wzrostu.

Etiologia IUGR

Etiologia wewnątrzmacicznego ograniczenia wzrostu płodu jest wieloczynnikowa. Czynniki wpływające na IUGR płodu mogą być pochodzenia matczynego, łożyskowego lub płodowego. Czynniki matczyne to: mały wzrost, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, choroby układu krążenia, choroby nerek, astma, terapia lekami (przede wszystkim β-adrenolitykami, lekami przeciwdrgawkowymi, steroidami), a także nieprawidłowa budowa macicy oraz wiek pacjentki <16 i >35 roku życia. Do ważnych czynników matczynych zaliczamy również niski status socjoekonomiczny, nieprawidłowe odżywianie matki (niski wskaźnik masy ciała [BMI – body mass index]) oraz jej uzależnienia od alkoholu i papierosów. Czynniki łożyskowe to przede wszystkim nieprawidłowa budowa łożyska (pojedyncza tętnica pępowinowa, nieprawidłowa lokalizacja pępowiny) oraz niewydolność łożyska. Do patologii w obrębie łożyska w przypadku IUGR zaliczamy: zwiększoną skłonność do występowania zakrzepów, zwiększoną liczbę zawałów łożyska oraz małą masę łożyska. Do ważnych czynników płodowych należą: czynniki genetyczne, infekcje oraz wrodzone bloki metaboliczne.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Etiologia IUGR

Etiologia wewnątrzmacicznego ograniczenia wzrostu płodu jest wieloczynnikowa. Czynniki wpływające na IUGR płodu mogą być pochodzenia matczynego, łożyskowego lub płodowego. Czynniki matczyne [...]

Klasyfikacja IUGR

Wewnątrzmaciczne ograniczenie wzrastania płodu klasycznie dzielono na symetryczne i asymetryczne. Postać symetryczna najczęściej wiązana była z nieprawidłowościami chromosomalnymi, wadami genetycznymi, narażeniem [...]

Diagnostyka IUGR

W diagnostyce wewnątrzmacicznego ograniczenia wzrostu płodu ważną rolę odgrywa ustalenie czynników ryzyka rozwoju hipotrofii płodu. Nadciśnienie tętnicze, leki przyjmowane przez ciężarną, [...]

Leczenie IUGR

Obecnie nie ma skutecznych metod leczenia wewnątrzmacicznego ograniczenia wzrostu płodu. Poprawę perfuzji łożyskowej obserwujemy po zastosowaniu reżimu łóżkowego5. Korzystne również wydaje [...]

Heparyny drobnocząsteczkowe w położnictwie

W ciąży prawie 10-krotnie wzrasta ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych związanych głównie z mobilizacją układu krzepnięcia12. Do czynników ryzyka wystąpienia choroby zakrzepowo-zatorowej w [...]

Stosowanie heparyn w leczeniu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej – rekomendacje

HDCz lub HNF w dawce profilaktycznej albo pośredniej:

Heparyny drobnocząsteczkowe a IUGR

Uważa się, że za 30% przypadków hipotrofii płodu odpowiada niewydolność łożyska. Widoczne w badaniu histopatologicznym ogniska niedokrwienne, zawały czy też skrzepy [...]

Podsumowanie

W dotychczas nielicznych przeprowadzonych badaniach wykazano, że zastosowanie leczenia heparynami drobnocząsteczkowymi w sposób istotny statystycznie zwiększa przyrost masy ciała płodu w [...]