Ginekologia dziecięca

Schorzenia gruczołu piersiowego u dziewcząt

lek. Magdalena Liszewska-Kapłon
prof. dr hab. n. med. Lidia Hirnle

I Katedra i Klinika Ginekologii i Położnictwa, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

Adres do korespondencji: lek. Magdalena Liszewska-Kapłon

I Katedra i Klinika Ginekologii i Położnictwa, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

ul. Chałubińskiego 3, 50-368 Wrocław; e-mail: magdakaplon87@gmail.com

  • Omówienie wrodzonych wad gruczołu piersiowego związanych z występowaniem dodatkowej tkanki gruczołu piersiowego i z zupełnym brakiem tkanki gruczołu piersiowego
  • Jakie nieprawidłowości najbardziej niepokoją młode pacjentki? Asymetria piersi i wyczuwalne guzy piersi
  • Leczenie zapalenia gruczołu piersiowego u noworodków i starszych dzieci

Rozwój piersi to ważny wskaźnik przejścia w dorosłość w życiu każdej kobiety. Występujące w tym zakresie nieprawidłowości mogą skutkować niską samooceną, problemami z samoakceptacją oraz zmniejszeniem poczucia własnej wartości. Większość anomalii u dzieci i młodzieży stanowią zmiany łagodne. Pojawienie się jakiejkolwiek zmiany w obrębie gruczołu piersiowego budzi lęk u rodziców. Lekarze zajmujący się pacjentami pediatrycznymi powinni posiadać wiedzę o patologii piersi, aby móc uspokoić pacjenta i rodziców oraz uniknąć pomyłek w przypadku pojawienia się rzadkich zmian złośliwych.

Thelarche

Powiększenie gruczołów sutkowych (thelarche) to pierwszy objaw rozpoczynającego się pokwitania. Pod wpływem hormonów płciowych powiększają się pączki piersi i pojawiają elementy gruczołowe. W odpowiedzi na estrogeny dochodzi do rozwoju tkanki tłuszczowej i przewodów mlecznych. Za wzrost płacików oraz pączkowanie pęcherzyków odpowiada progesteron1. Thelarche rozpoczyna się w wieku 8-13 lat, średnio około 10,3 roku życia. W przypadku braku rozwoju piersi do 13 roku życia należy wdrożyć odpowiednie postępowanie diagnostyczne w kierunku opóźnionego dojrzewania płciowego2. Średni okres pełnego rozwoju piersi wynosi mniej więcej 4,2 roku3. Rozwój gruczołu piersiowego w trakcie dojrzewania opisywany jest za pomocą skali Tannera, która powstała w 1969 roku4 (tab. 1).

Badanie piersi powinno być przeprowadzane rutynowo u wszystkich dzieci w trakcie corocznych lub bilansowych wizyt u lekarza pediatry. Badanie noworodka powinno uwzględniać ocenę wielkości piersi, umiejscowienia brodawek i ewentualnego wycieku z nich oraz obecności dodatkowych brodawek. Asymetryczne powiększenie piersi i/lub wyciek mleczny z brodawek powiązane są z utrzymującą się stymulacją hormonalną pochodzenia matczynego5. Badanie dziewczynek w wieku przedpokwitaniowym obejmuje: badanie palpacyjne określające obecność zmian litych, ocenę tkliwości piersi, wycieku z brodawki oraz przedwczesnego thelarche. Przeprowadzenie klinicznego badania piersi pozwala lekarzowi uspokoić nastolatkę, że jej piersi rozwijają się prawidłowo. W przypadku jakichkolwiek nieprawidłowości, o których dziewczęta niechętnie informują, jest to okazja do ich identyfikacji i wdrożenia wczesnej diagnostyki i ewentualnego leczenia. U pacjentki w wieku pokwitaniowym badanie piersi przeprowadzane jest w pozycji leżącej na plecach, uniesione ramię w pozycji odwiedzionej powinno być umieszczone za głową pacjentki. Piersi badamy opuszkami palców zgodnie z ruchem wskazówek zegara, koncentrycznie4. Dodatkowo oceniamy palpacyjnie węzły chłonne pachowe, nad- i podobojczykowe.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Wrodzone wady gruczołu piersiowego

Do wrodzonych wad gruczołu piersiowego zaliczamy dodatkową tkankę gruczołu piersiowego (polimastię i politelię) oraz brak tkanki gruczołu piersiowego (athelię i amastię). [...]

Asymetria piersi

Częstym powodem zgłaszania się dziewcząt do lekarza jest zauważalna przez nie asymetria piersi. U większości dojrzałych kobiet obserwuje się pewien stopień [...]

Wyczuwalne guzy piersi

Kolejnym zagadnieniem, które budzi duży niepokój u rodziców oraz młodych pacjentek, są wyczuwalne guzy piersi. U nastolatek większość z nich to [...]

Zapalenie gruczołu piersiowego

Ważną jednostką chorobową występującą zarówno u niemowląt, jak i starszych pacjentek jest zapalenie gruczołu piersiowego. Patogeneza noworodkowego zapalenia piersi różni się [...]

Podsumowanie

Badanie piersi przez pediatrów i ginekologów powinno być wykonywane zawsze podczas wizyt kontrolnych oraz bilansowych u pacjentek w okresie dojrzewania. Szybkie [...]