Leczenie mięśniaków macicy – co zamiast tradycyjnego leczenia chirurgicznego?

Elizabeth A. Stewart, MD1
MacKenzie P. Purdy, MD2

1Consultant, Fellowship Director, Division of Reproductive Endocrinology; Professor of Obstetrics and Gynecology, Mayo Clinic, Mayo Clinic Alix College of Medicine w Rochester

2Fellow, Division of Reproductive Endocrinology, Mayo Clinic, Mayo Clinic Alix College of Medicine w Rochester

  • Chirurgiczna resekcja to dziś niejedyna strategia postępowania terapeutycznego w przypadku objawowych i/lub dużych mięśniaków macicy
  • Omówienie nieoperacyjnych metod leczenia mięśniaków macicy:
    • metod zachowawczych, takich jak: stosowanie steroidowych środków antykoncepcyjnych, modulatorów receptora progesteronu i agonistów/antagonistów GnRH
    • procedur zabiegowych, takich jak: embolizacja tętnic macicznych, termoablacja HIFU i laparoskopowa RFA

Mięśniaki macicy to łagodne nowotwory mięśni gładkich, które w ciągu całego życia występują u nawet 70% kobiet1. Są one najczęstszym pierwotnym wskazaniem do histerektomii, a w Stanach Zjednoczonych roczne wydatki na opiekę zdrowotną z tego powodu wynoszą ponad 34 mld dolarów2,3. Do częstych objawów mięśniaków macicy zalicza się: nasilone lub przedłużające się krwawienia miesiączkowe, ból miednicy, objawy związane z uciskiem przez mięśniaki, a także zaburzenia czynności pęcherza moczowego i jelita1.

U kobiet, które życzą sobie zmniejszenia objawów, a jednocześnie zachowania macicy lub poprawy płodności, za standardowy sposób postępowania uważa się resekcję mięśniaków4. Zabieg ten wiąże się jednak z istotnym ryzykiem – łączna częstość występowania powikłań wyniosła 3-16% w seriach publikowanych przez chirurgów oraz 25% w analizie bazy danych dużego towarzystwa ubezpieczeniowego5,6. Do częstych powikłań należą: krwawienia, przetoczenia (ryzyko 5%) oraz uszkodzenie innych narządów wymagające późniejszego zabiegu (ryzyko 25%)5,6. Ponadto u kobiet, które chcą w przyszłości zajść w ciążę, wiele zabiegów resekcji mięśniaków zmusza do cięcia cesarskiego podczas porodu, co dodatkowo zwiększa chorobowość chirurgiczną.

Niezależnie od powikłań operacja może być kosztowna i wymaga długiego okresu rekonwalescencji, który ocenia się w piśmiennictwie na 15-30 dni (w przypadku zabiegów endoskopowych czas ten jest krótszy)5. Co więcej, ze względu na dużą częstość tworzenia się nowych mięśniaków wiele kobiet wymaga więcej niż jednej operacji. W 5-letniej obserwacji, przeprowadzonej na podstawie bazy danych towarzystwa ubezpieczeniowego, częstość ponownych interwencji w przypadku drugiego zabiegu z oszczędzeniem macicy wynosi 22%, a w przypadku histerektomii – 16,7%6. Dzięki lepszemu poznaniu biologicznego rozwoju mięśniaków oraz innowacjom technologicznym mamy obecnie do dyspozycji wiele metod alternatywnych do tradycyjnego leczenia chirurgicznego, w tym farmakoterapię oraz mniej inwazyjne leczenie zabiegowe, które zostaną omówione w niniejszym artykule. Agency for Healthcare Research and Quality opublikowała ostatnio obszerny przegląd dowodów na temat leczenia mięśniaków, w którym dokonano dokładnej oceny tego zagadnienia5.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Leczenie zachowawcze

Doustne środki antykoncepcyjne zawierające estrogen i progestagen lub sam progestagen były w przeszłości traktowane jako metoda pierwszego rzutu w leczeniu mięśniaków [...]

Leczenie zabiegowe

Embolizacja tętnic macicznych (UAE – uterine artery embolization) jest wykonywana przez pojedyncze małe nacięcie w pachwinie i polega na podaniu przez [...]

Podsumowanie

W niezbyt odległej przeszłości interwencja chirurgiczna była jedyną strategią leczenia objawowych i/lub dużych mięśniaków macicy. Lepsze poznanie dużej częstości występowania tych [...]