Przypadek kliniczny

Neurogenna kardiomiopatia stresowa w przebiegu krwawienia podpajęczynówkowego z pękniętego tętniaka wewnątrzczaszkowego

lek. Mariusz Hofman
prof. dr hab. n. med. Łukasz J. Krzych

Katedra i Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Adres do korespondencji: prof. dr hab. n. med. Łukasz J. Krzych, Katedra i Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, ul. Medyków 14, 40-752 Katowice; e-mail: lkrzych@sum.edu.pl


Ze względu na ryzyko wystąpienia neurogennej kardiomiopatii stresowej u pacjentów z krwawieniem podpajęczynówkowym zawsze przy przyjęciu należy wykonać badanie EKG i oznaczyć stężenie markerów uszkodzenia miokardium.

Wprowadzenie

Tętniaki są najczęściej spotykanymi malformacjami naczyniowymi ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Szacuje się, że postacie bezobjawowe mogą występować nawet u 10% populacji.1-3 Największe zagrożenie związane jest z ryzykiem ich pęknięcia, co skutkuje krwotokiem podpajęczynówkowym (SAH – subarachnoid haemorrhage) (ryc. 1). Poza negatywnym, a często wręcz dewastującym wpływem SAH na OUN, coraz większą uwagę poświęca się powikłaniom wynikającym z oddziaływania na inne narządy i układy.4,5 Szacuje się, że mogą one dotyczyć nawet 40% pacjentów z SAH.6 Wśród nich wymienia się nadciśnienie tętnicze, zaburzenia funkcji lewej komory serca, neurogenny obrzęk płuc, zaburzenia elektrolitowe oraz hiperglikemię.4-8

Pierwsze doniesienia dotyczące występowania zaburzeń ze strony układu krążenia w przebiegu SAH zostały opisane już w połowie XX wieku.9,10 Występowanie nieprawidłowości ze strony układu krążenia w przebiegu ostrego uszkodzenia mózgu definiowane jest w piśmiennictwie zwykle jako „ogłuszone serce neurogenne” (NSM – neurogenic stunned myocardium),11 choć część autorów przypisuje ten termin wyłącznie ostrej niewydolności lewej komory, stosując do pozostałych zaburzeń termin „neurogenna kardiomiopatia stresowa”.12 Zaburzenia te mają konsekwencje pod postacią zmian w zapisie EKG, zaburzeń rytmu serca, uwalniania biomarkerów uszkodzenia miokardium i/lub regionalnych zaburzeń kurczliwości mięśnia sercowego.11

Klinicznie NSM może się prezentować na różne sposoby. Większość przypadków przebiega bezobjawowo i pozostaje niezdiagnozowana. U części pacjentów może występować ból w klatce piersiowej z towarzyszącymi wyżej wymienionymi odchyleniami w badaniach dodatkowych, co może imitować obraz zawału mięśnia sercowego i wymaga standardowej diagnostyki kardiologicznej. W innych przypadkach w obrazie klinicznym dominują objawy niewydolności lewokomorowej serca. W przebiegu NSM zmiany w EKG występują u ponad 50% pacjentów11 i obejmują uniesienia lub obniżenia odcinka ST, odwrócenie załamków T, występowanie patologicznych załamków Q lub fali U.11,13,14 Najczęstszą zmianą jest jednak wydłużenie odcinka QT, dotyczące 45-71% pacjentów, stanowiące dodatkowe ryzyko rozwoju ciężkich arytmii komorowych.12,15,16 U pacjentów z SAH mogą również wystąpić zaburzenia rytmu, w tym ciężkie arytmie komorowe, takie jak torsade de pointes czy migotanie komór.12

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Omówienie

Ze względu na wiele podobieństw w obrazie klinicznym NSM oraz kardiomiopatię takotsubo zalicza się do kardiomiopatii stresowych. Obie patologie objawiają się [...]

Postępowanie

Ani kryteria diagnostyczne, ani algorytm postępowania w NSM nie są jednoznacznie określone. Panuje jednak zgodność, że podstawą jest leczenie zaburzenia neurologicznego, [...]

Rokowanie

Mimo że odwracalne kardiomiopatie – takie jak takotsubo – leczone w fazie ostrej zwykle dobrze rokują, u pacjentów, którzy doznali NSM [...]