Choroby internistyczne u kobiet w ciąży

Cykl „Choroby internistyczne u kobiet w ciąży” koordynowany jest przez prof. dr. hab. n. med. Dariusza Moczulskiego, Kierownika Kliniki Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii UM w Łodzi

Padaczka i ciąża – podstawowe zasady postępowania

lek. Magdalena Konopko

dr n. med. Anna Bochyńska

I Klinika Neurologiczna, Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie

Adres do korespondencji: lek. Magdalena Konopko, I Klinika Neurologiczna, Instytut Psychiatrii i Neurologii, ul. Sobieskiego 9, 02-957 Warszawa; e-mail: mrestel@ipin.edu.pl

Opieka nad kobietą z padaczką w wieku rozrodczym powinna obejmować nie tylko odpowiednie leczenie farmakologiczne w okresie poprzedzającym ciążę i w czasie jej trwania, ale także szczegółowe informowanie o potrzebie kontynuowania i modyfikowania terapii przez cały okres ciąży i połogu.

Wprowadzenie

Okres ciąży i porodu u kobiet z wywiadem padaczki stanowi zawsze wyzwanie, zarówno dla neurologa, jak i lekarzy innych specjalności sprawujących opiekę nad ciężarną. Postępowanie diagnostyczne, a przede wszystkim terapeutyczne determinowane są okresem rozwoju płodu (zaawansowaniem ciąży), rodzajem padaczki (semiologią napadów), częstością napadów padaczkowych oraz stosowaną terapią przeciwpadaczkową.

Istotne jest także zaplanowanie ciąży, ponieważ tylko właściwe przygotowanie chorej, czyli odpowiednia modyfikacja leczenia przeciwpadaczkowego (jeśli jest konieczna) i wdrożenie pewnych kroków profilaktycznych pozwoli zapewnić odpowiednią kontrolę napadów przy zmniejszeniu ryzyka powikłań wynikających z terapii. W artykule omówiono podstawowe zasady opieki nad pacjentką w wieku rozrodczym planującą ciążę oraz w okresie ciąży i okołoporodowym na podstawie najnowszych brytyjskich wytycznych Ro-
yal College of Obstetricians and Gynaecologists.

Rola właściwego leczenia

Padaczka to jedna z najczęstszych chorób układu nerwowego. Występuje u ok. 1% populacji1, z czego nieco ponad połowę stanowią kobiety.2 Szacuje się, że jedną trzecią z nich stanowią kobiety w wieku rozrodczym.3 Ponieważ ryzyko zgonu u ciężarnych z padaczką jest nawet 10-krotnie większe niż u zdrowych1, istotna jest optymalizacja leczenia na każdym etapie opieki nad tą szczególną grupą pacjentek. Ryzyko to jest wtórne do słabej kontroli napadów, która wynika najczęściej z niewłaściwego leczenia, pewnych zmian metabolizmu leków przeciwpadaczkowych w czasie ciąży (i nieuwzględniania ich w modyfikacjach wprowadzanych przez lekarzy), a także z niestosowania się pacjentek do zaleceń (najczęściej z obawy przed niekorzystnym wpływem leczenia przeciwpadaczkowego na płód). Dlatego opieka nad chorą w wieku rozrodczym z padaczką powinna obejmować nie tylko odpowiednie leczenie farmakologiczne w okresie poprzedzającym ciążę i podczas jej trwania, ale także szczegółowe informowanie o potrzebie kontynuowania i modyfikowania terapii przez cały okres ciąży i połogu. Wszystkie powyższe czynniki należy także uwzględnić we współpracy z ginekologami-położnikami, zwłaszcza w kontekście postępowania w stanach nagłych i sposobów rozwiązywania ciąży.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Przygotowanie kobiet z padaczką do ciąży

Kobiety z padaczką planujące ciążę obawiają się głównie potencjalnego wpływu leków przeciwpadaczkowych na powstanie wad rozwojowych u płodu (przede wszystkim wad cewy nerwowej, [...]

Wpływ ciąży na przebieg padaczki

Ciąża może zwiększać częstość napadów padaczkowych, ale u 2/3 ciężarnych z padaczką nie dochodzi do pogorszenia kontroli napadów15, zwłaszcza jeśli nie występowały one [...]

Monitorowanie przebiegu ciąży u kobiet z padaczką

Oprócz przygotowania chorej do ciąży poprzez odpowiedni dobór leku lub leków przeciwpadaczkowych, wdrożenie profilaktyki wad rozwojowych (kwasu foliowego) oraz monitorowanie przebiegu [...]

Okres okołoporodowy u kobiet z padaczką

U większości kobiet z padaczką poród odbywa się naturalnie. Jak podkreślają autorzy większości wytycznych dotyczących opieki nad ciężarnymi z padaczką, samo jej rozpoznanie nie [...]

Okres poporodowy – uwagi końcowe

Ryzyko napadów w okresie okołoporodowym jest niewielkie, ale jednak większe niż w ciąży, dlatego zaleca się kontynuowanie leczenia przeciwpadaczkowego oraz minimalizowanie wpływu czynników [...]

Podsumowanie

Truizmem jest mówienie, że pacjentki z padaczką planujące ciążę wymagają opieki interdyscyplinarnej, ponieważ dotyczy to każdej ciężarnej obciążonej dodatkową przewlekłą chorobą somatyczną. [...]