Dostęp Otwarty

Nowości w praktyce

To bridge or not to bridge?, czyli jak bezpiecznie operować chorych leczonych przewlekle doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi?

dr n. med. Sławomir Katarzyński

U chorych stosujących doustne leki przeciwzakrzepowe w razie konieczności przeprowadzenia zabiegu operacyjnego lub innej procedury inwazyjnej niezbędne jest przerwanie ich podawania na kilka dni. Zwykle w takiej sytuacji jako leczenie pomostowe podaje się heparyny drobnocząsteczkowe. Jak dotąd nie opracowano jednak powszechnie akceptowanego schematu takiej terapii, który uwzględniałby indywidualne ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych. Celem prezentowanego badania była ocena skuteczności i bezpieczeństwa zindywidualizowanego ambulatoryjnego leczenia heparynami drobnocząsteczkowymi w okresie odstawienia doustnych leków przeciwzakrzepowych.

Zgodnie z protokołem podawanie doustnych leków przeciwzakrzepowych przerywano 5 dni przed datą planowanego zabiegu, a od 3-4 dnia przed tym terminem rozpoczynano wstrzykiwanie heparyny drobnocząsteczkowej w dawce 70 jednostek anty-Xa/kg mc. U pacjentów z grupy wysokiego ryzyka powikłań zakrzepowych stosowano 2 wstrzyknięcia na dobę, u pozostałych 1, po zabiegu leczenie kontynuowano przez 6 dni. Stosowanie doustnych leków przeciwzakrzepowych wznawiano dzień po zabiegu, podając przez 2 dni dawkę o 50% większą niż przed odstawieniem.

Wśród 1262 pacjentów włączonych do badania (tylko 15% chorych z mechanicznymi protezami zastawek serca) u 295 (23,4%) ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych określono jako wysokie, u pozostałych 967 (76,6%) jako umiarkowane lub niskie. W okresie 30-dniowej obserwacji odnotowano 5 incydentów zakrzepowo-zatorowych (0,4%; 95% CI 0,1-0,9), wszystkie w grupie pacjentów wysokiego ryzyka. Wystąpiło ponadto 15 przypadków ciężkich krwawień (1,2%; 95% CI 0,7-2,0) i 53 lżejszych krwawień (4,2%; 95% CI 3,2-5,5). Ryzyko ciężkich krwawień wiązało się z podawaniem heparyn drobnocząsteczkowych dwa razy dziennie (u chorych z grupy wysokiego ryzyka), a nie z zagrożeniem powikłaniami krwotocznymi wynikającym z rodzaju zabiegu.

Według autorów badania wyniki te wskazują, że oceniany schemat leczenia pomostowego, uwzględniający indywidualne ryzyko powikłań zakrzepowych, jest skuteczny i bezpieczny u większości pacjentów. Obserwacji tych nie zdołano jednak w wiarygodny sposób potwierdzić u osób z mechanicznymi zastawkami serca.