Bezwzględne wskazania do hospitalizacji

Wskazania do pilnej hospitalizacji chorych z niewydolnością serca

prof. dr hab. n. med. Tomasz Zieliński

Klinika Niewydolności Serca i Transplantologii, Instytut Kardiologii w Warszawie

Adres do korespondencji: prof. dr hab. n. med. Tomasz Zieliński, Klinika Niewydolności Serca i Transplantologii, Instytut Kardiologii w Warszawie, ul. Alpejska 42, 04-628 Warszawa; e-mail: tzielinski@ikard.pl

W ostatnich latach niewydolność serca to narastający problem u osób zgłaszających się do lekarza rodzinnego, szpitalnego oddziału ratunkowego lub izb przyjęć szpitali. Ocenia się, że wraz ze starzeniem się polskiego społeczeństwa liczba pacjentów z tym schorzeniem będzie coraz większa.

Wprowadzenie

Obecnie około 600 000 osób w polskim społeczeństwie choruje na niewydolność serca (NS; HF – heart failure), a co piąta zachoruje na nią w którymś momencie swojego życia.1 Wiele z nich wymaga hospitalizacji w trybie pilnym. Z kolei dyżurujący lekarze, szczególnie w dużych ośrodkach miejskich, działają zwykle w warunkach niemal nieustającego niedoboru wolnych miejsc na oddziałach kardiologicznych i internistycznych. Należy sobie zdawać sprawę, że często u tych chorych istnieje bardzo duże ryzyko pogorszenia stanu klinicznego lub nawet nagłego zgonu. Lata praktyki klinicznej doprowadziły do sformułowania dość jasnych zaleceń dotyczących wskazań do hospitalizacji pacjentów z chorobą wieńcową, a w szczególności z zawałem mięśnia sercowego.

W przypadku ostrej niewydolności serca, podobnie jak w zawale, kluczowe znaczenie ma czas do właściwego rozpoznania i wdrożenia leczenia. Skrócenie tego okresu pozwala na zmniejszenie zmian narządowych (płuc, nerek, wątroby, mózgu).

Mimo świadomości, że właściwe leczenie NS należy wdrożyć szybko, nie było wyraźnych praktycznych zaleceń dotyczących pilności hospitalizacji chorych z niewydolnością serca. Obowiązujący algorytm postępowania z chorymi z ostrą niewydolnością serca stanowią wydane w 2016 r. wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC – European Society of Cardiology) poświęcone diagnostyce i leczeniu pacjentów z NS.2

Chory z ostrą niewydolnością serca wymaga natychmiastowej diagnostyki w warunkach szpitalnych

U pacjenta z podejrzeniem ostrej niewydolności serca autorzy wytycznych ESC zalecają fazę natychmiastową działań lekarskich – rozpoznanie, czy mamy do czynienia ze wstrząsem kardiogennym lub niewydolnością oddechową, i natychmiastowe wdrożenie właściwego leczenia i stabilizacji stanu chorego. Po ich wykluczeniu lub opanowaniu następuje faza pilna, tj. pierwsze 60 do 120 min, kiedy należy potwierdzić lub wykluczyć ostre przyczyny niewydolności serca, ujęte w akronimie CHAMP:

C – Coronary syndrome (ostry zespół wieńcowy)

H – Hypertension emergency (niekontrolowane nadciśnienie tętnicze)

A – Arrhythmia (zaburzenia rytmu)

M – acute Mechanical cause (ostra przyczyna mechaniczna)

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Niestabilność hemodynamiczna

Obowiązują zalecenia dotyczące ostrej niewydolności serca. Ważny jest czas udzielenia właściwej pomocy medycznej w okresie przedszpitalnym i szpitalnym. Opóźnienie leczenia może przyczynić się [...]

Groźne dla życia zaburzenia rytmu

Zaburzenia rytmu są praktycznie nierozłącznie związane z niewydolnością serca, dlatego ocena ryzyka u konkretnego chorego może być trudna. Ich pojawienie się może bezpośrednio [...]

Ostra mechaniczna lub potencjalnie usuwalna przyczyna wystąpienia lub zaostrzenia niewydolności serca

Ramy tego artykułu nie pozwalają na szczegółowe omówienie tego zagadnienia, ale również u chorych z rozpoznaną wcześniej niewydolnością serca należy w pierwszym rzędzie wykluczyć: [...]

Wskazania do hospitalizacji wynikające z nieustalonej przyczyny niewydolności serca

Chorzy z narastającymi objawami z podejrzeniem NS lub z po raz pierwszy rozpoznaną niewydolnością serca, której przyczyna nie jest znana, powinni pilnie trafić do [...]

Nieskuteczność leczenia farmakologicznego w warunkach ambulatoryjnych z szybkim pogorszeniem się stanu chorego i dysfunkcją wielonarządową

Niewydolność serca to choroba postępująca, której przebieg ma często sinusoidalny charakter. W wielu sytuacjach mimo dotychczas skutecznego leczenia może dojść do dekompensacji [...]

Podsumowanie

Nie ma wątpliwości, że ciężka, ostra niewydolność serca wymaga natychmiastowej diagnostyki i leczenia w warunkach szpitalnych, zgodnie z wytycznymi i proponowanym przez ESC algorytmem postępowania. [...]