Gastroenterologia

Klasyfikacje i protokoły oceny zapalenia błony śluzowej żołądka – nowoczesna endoskopia

lek. Grzegorz Cholewiński1
dr hab. n. med. Marek Waluga2
dr n. med. Małgorzata Błaszczyńska1

1Pracownia Endoskopii Zespołu Szpitali Miejskich w Chorzowie

2Katedra i Klinika Gastroenterologii i Hepatologii, Wydział Lekarski w Katowicach, Uniwersyteckie Centrum Kliniczne im. prof. K. Gibińskiego, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Marek Waluga, Katedra i Klinika Gastroenterologii i Hepatologii, Śląski Uniwersytet Medyczny, Uniwersyteckie Centrum Kliniczne, ul. Medyków 14, 40-752 Katowice; e-mail: marekwaluga@poczta.onet.pl, mwaluga@sum.edu.pl

Rak żołądka jest piątym z najczęściej występujących złośliwych nowotworów na świecie. Według World Cancer Research Fund International (WCRF) w 2012 r. rozpoznano 952 000 nowych przypadków.1

Wprowadzenie

Prawie od 30 lat znakomita większość rozbudowanych protokołów histopatologicznej oceny śluzówki żołądka opiera się na klasyfikacji z Sydney.2 W ostatnich latach w gastroenterologii pojawił się wyraźny trend w poszukiwaniu opracowania protokołu endoskopowego i histopatologicznego, który poprawi dokładność oceny błony śluzowej żołądka. Takie działania pozwolą na lepszą identyfikację drobnych zmian w śluzówce żołądka, ważną dla rozpoznania stanów prowadzących do raka.

Zazwyczaj do rozwoju zmian atroficznych, metaplastycznych oraz dysplastycznych dochodzi na skutek infekcji Helicobacter pylori. Autorzy pragną przybliżyć nowe protokoły endoskopowe i histopatologiczne, które wydają się szczególnie cenne do wdrożenia w codziennej praktyce w pracowni endoskopowej.

W Polsce nie ustalono grupy wiekowej, w której w trakcie rutynowej gastroskopii przesiewowo powinny być pobierane wycinki. Równocześnie śmiertelność w przypadkau raka żołądka jest w naszym kraju niepokojąco większa niż w innych krajach Unii Europejskiej. W 2010 r. umieralność z powodu nowotworów żołądka u mężczyzn była o ok. 25% większa niż średnia dla krajów UE (dane z 2009 r.), u kobiet o ok. 10%.3

Metody endoskopowe

Wideoendoskopia z zastosowaniem białego światła uznana jest za narzędzie niewystarczające do wykrywania atrofii i metaplazji jelitowej.4

W związku ze światową tendencją poszukiwania wczesnych zmian przednowotworowych w błonie śluzowej żołądka doszło do szybkiego rozwoju technik endoskopowych. Endoskopia ze wzmocnieniem obrazu poprawiła dokładność rozpoznawania wczesnych uszkodzeń błony śluzowej żołądka. Obejmuje ona chromoendoskopię, wysokiej rozdzielczości endoskopię ogniskową oraz endoskopię z obrazowaniem w wąskim paśmie światła – NBI (narrow band imaging).5

Chromoendoskopia i nowoczesne techniki obrazowania w gastroskopii

Chromoendoskopia polega na miejscowym zastosowaniu barwnika medycznego na powierzchni błony śluzowej w celu uwidocznienia i lepszego scharakteryzowania obserwowanych zmian.6 Najczęściej wykorzystywane barwniki to płyn Lugola, indygokarmin oraz błękit metylenowy. Płyn Lugola zawiera jod i służy najczęściej do wykrywania raka płaskonabłonkowego przełyku. W nowoczesnej wideoendoskopii, mimo coraz bardziej powszechnego dostępu do NBI, płyn Lugola jest bardzo popularny. Szczególnie przydaje się w diagnostyce górnej i środkowej części przełyku, gdzie można łatwo przeoczyć płaskie zmiany. Wykorzystuje się go do badań przesiewowych w grupach dużego ryzyka (u osób palących tytoń lub nadużywających alkoholu) w celu znalezienia dysplazji lub wczesnego raka płaskonabłonkowego przełyku.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Badanie histopatologiczne – protokoły pobierania wycinków

W wytycznych z Sydney zalecono pobranie bioptatów z różnych miejsc błony śluzowej żołądka, zależnie od podejrzewanego rozpoznania.1 Autorzy konsensusu z Kioto5 postulują pobranie randomizowanych biopsji [...]

Nowe protokoły oceny histopatologicznej zmian w śluzówce żołądka

Atrofię błony śluzowej oraz metaplazję żołądka uznano za najważniejsze czynniki ryzyka niedziedzicznego raka typu jelitowego w dystalnej części żołądka.11

Biomarkery

Aby poprawić skuteczność diagnostyki, poszukuje się odpowiednich biomarkerów molekularnych, które umożliwiłyby lepsze przewidywanie ryzyka raka żołądka. W referencyjnych ośrodkach naukowych prowadzone są [...]

Jak i kiedy kierować na endoskopię górnego odcinka przewodu pokarmowego?

Wskazaniem do gastroskopii jest podejrzenie patologii górnego odcinka przewodu pokarmowego. Uważa się, że u każdego pacjenta, który ma dolegliwości bólowe w nadbrzuszu lub [...]

Podsumowanie

1. Rozpoznawanie zmian przednowotworowych w śluzówce żołądka należy uznać za niesatysfakcjonujące. Wymaga ono implementacji nowych narzędzi oraz protokołów diagnostycznych, tak endoskopowych, jak [...]