Diagnostyka laboratoryjna

Omówienie badań laboratoryjnych stosowanych w zatorowości płucnej

dr n. med. Marcin Wełnicki

III Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii, II Wydział Lekarski Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

I Oddział Kliniczny Wewnętrzny, Międzyleski Szpital Specjalistyczny w Warszawie

Adres do korespondencji: dr n. med. Marcin Wełnicki, I Oddział Kliniczny Wewnętrzny, Międzyleski Szpital Specjalistyczny, ul. Bursztynowa 2, 04-749 Warszawa. E-mail: welnicki.marcin@gmail.com

Podejrzenie zatorowości płucnej najczęściej wysuwa się na podstawie zgłaszanych przez pacjenta objawów klinicznych i danych z wywiadu lekarskiego. Niekiedy chorobę rozpoznaje się przypadkowo w badaniach obrazowych wykonywanych z innych wskazań. Chociaż samo podejrzenie zatorowości płucnej zobowiązuje nas do rozpoczęcia terapii do czasu uzyskania potwierdzenia rozpoznania, badania laboratoryjne odgrywają bardzo ważną rolę. W niniejszym artykule omówiono znaczenie wybranych, kluczowych w opinii autora, badań laboratoryjnych w diagnostyce tej groźnej jednostki chorobowej.

Wprowadzenie

Zatorowość płucna (ZP) to choroba podstępna. Podejrzenie zatorowości płucnej najczęściej wysuwa się na podstawie występujących objawów klinicznych i przesłanek z wywiadu lekarskiego. Oczywiście zdarza się, że choroba ta jest rozpoznawana przypadkowo w badaniach obrazowych wykonywanych z innych wskazań (najczęściej w tomografii komputerowej klatki piersiowej). Samo podejrzenie zatorowości płucnej stanowi wskazanie do wdrożenia leczenia do czasu wykluczenia lub potwierdzenia choroby w angio-TK naczyń płucnych. Mogłoby to sugerować, że diagnostyka laboratoryjna nie jest szczególnie istotna w przypadku zatorowości płucnej. Nic bardziej błędnego. Odpowiednio dobrane badania laboratoryjne pozwalają nie tylko na wykluczenie lub zwiększenie prawdopodobieństwa trafności rozpoznania klinicznego, lecz także na stratyfikację ryzyka zgonu związanego z zatorowością płucną, a co za tym idzie – na wybór odpowiedniej strategii postępowania.

Podejrzenie zatorowości płucnej

Aktualne wytyczne diagnostyki i leczenia zatorowości płucnej sugerują stosowanie jednej z dwóch skal do oceny klinicznego wystąpienia tej choroby – skali Wellsa lub zmodyfikowanej skali genewskiej. Przedstawiono je w tabeli 1. Czynniki wspólne zaznaczono pogrubioną czcionką, przy czym można uznać, że w obu skalach uwzględniono również istotną tachykardię (inne punkty odcięcia, inna punktacja) oraz kliniczne objawy zakrzepicy żył kończyn dolnych. Jedyną rzeczywistą różnicą jest uwzględnienie wieku jako czynnika ryzyka w zmodyfikowanej skali genewskiej oraz włączenie doświadczenia lekarza (w punkcie odnoszącym się do subiektywnej oceny szans na trafność alternatywnego rozpoznania) w skali Wellsa. Trzeba też podkreślić, że żadna z tych skal nie uwzględnia wyników badań laboratoryjnych.

Jednocześnie jednak w tych samych wytycznych European Society of Cardiology (ESC) i European Respiratory Society (ERS), na podstawie których stworzono tabelę 1, znajdujemy ostrzeżenie dotyczące małej specyficzności objawów tradycyjnie wiązanych z ...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Rola oznaczenia stężenia dimeru D

Rola oznaczenia stężenia dimeru D w diagnostyce zatorowości płucnej jest zarówno przeceniana, jak i niedoceniana. Warto więc przypomnieć, że według aktualnych wciąż wytycznych [...]

Rola oznaczenia troponin oraz stężenia peptydów natriuretycznych

Oznaczenie stężenia biomarkerów uszkodzenia miokardium (preferencyjnie wysokoczułych troponin sercowych) oraz peptydów natriuretycznych (peptyd natriuretyczny typu B [BNP – B-type natriuretic peptide] [...]

Znaczenie diagnostyczne wyników gazometrii krwi tętniczej

Wielu klinicystów uważa, że gazometria krwi tętniczej jest użytecznym badaniem w diagnostyce zatorowości płucnej. Sugeruje się, że typowym układem dla tej choroby [...]

Inne badania laboratoryjne, które mogą okazać się istotne

Pacjent z podejrzeniem zatorowości płucnej nie funkcjonuje w izolowanym układzie jednego schorzenia, wymaga całościowej oceny, w tym uwzględnienia wyników badań laboratoryjnych i stopnia zaawansowania/wyrównania pozostałych [...]

Podsumowanie

Diagnostyka laboratoryjna zatorowości płucnej jest zadaniem trudnym, wiele powszechnie używanych oznaczeń nie jest wykonywanych z pełną świadomością znaczenia ich wyników. Interpretacja wyników [...]