Wytyczne w praktyce

Wytyczne dotyczące rewaskularyzacji mięśnia sercowego 2018 a polskie realia – punkt widzenia kardiologów interwencyjnych

dr n. med. Michał Hawranek1

prof. dr hab. n. med. Wojciech Wojakowski2

prof. dr hab. n. med. Adam Witkowski3

prof. dr hab. n. med. Mariusz Gąsior1

prof. dr hab. n. med. Dariusz Dudek4

1III Katedra i Oddział Kliniczny Kardiologii, Wydział Lekarski z Oddziałem Dentystycznym w Zabrzu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu

2Klinika Kardiologii i Chorób Strukturalnych Serca, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

3Klinika Kardiologii Interwencyjnej i Angiologii, Instytut Kardiologii w Warszawie

4Klinika Kardiologii Interwencyjnej, Instytut Kardiologii, Wydział Lekarski Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

Adres do korespondencji: dr n. med. Michał Hawranek, III Katedra i Oddział Kliniczny Kardiologii, Wydział Lekarski z Oddziałem Dentystycznym w Zabrzu, Śląski Uniwersytet Medyczny, ul. M. Skłodowskiej-Curie 9, 41-800 Zabrze

Wytyczne dotyczące rewaskularyzacji mięśnia sercowego z 2018 r. to już 3 edycja dokumentu poświęconego metodom leczenia choroby wieńcowej. Od pierwszej publikacji w 2010 r. wytyczne te są przygotowywane zarówno przez towarzystwo kardiologiczne – European Society of Cardiology (ESC), jak i kardiochirurgiczne – European Association for Cardio-Thoracic Surgery (EACTS). Dzięki temu do naszych rąk trafia wyważony dokument przedstawiający istotne aspekty interwencji przezskórnych (PCI – percutaneous coronary intervention) i chirurgicznych (CABG – coronary artery bypass grafting).

Wprowadzenie

Należy pamiętać, że dla większości jednostek chorobowych omawianych w wytycznych, takich jak stabilna choroba wieńcowa, zawał czy niewydolność serca, istnieją osobne opracowania. Istotą wytycznych dotyczących rewaskularyzacji jest analiza wskazań, ograniczeń i wyników leczenia za pomocą dwóch metod rewaskularyzacji – przezskórnej interwencji wieńcowej (PCI) i pomostowania aortalno-wieńcowego (CABG) – w kontekście różnego obrazu klinicznego miażdżycy tętnic wieńcowych. W związku z powyższym aspekty omawiane w wytycznych ESC i EACTS z 2018 r. wydają się niezwykle istotne klinicznie, ponieważ z założenia dotyczą szerokiej populacji pacjentów leczonych na oddziałach kardiologii i kardiochirurgii. Według danych GUS w 2014 r. choroby układu krążenia, przede wszystkim choroba niedokrwienna i zawał serca, były najczęstszą przyczyną pobytu w szpitalu i odpowiadały za 14,5% wszystkich hospitalizacji. Dlatego też tak ważna jest rola specjalistów, którzy zajmują się zabiegowym leczeniem choroby wieńcowej. Tylko w 2017 r. w Polsce wykonano 114 282 zabiegi PCI oraz 13 809 CABG.1,2 Z uwagi na zakres wytycznych ESC i EACTS poniższy komentarz skupia się na zaleceniach, które pojawiły się po raz pierwszy, lub tych, które zmieniono na podstawie nowych badań i rejestrów.

Kwalifikacja do rewaskularyzacji

Podobnie jak poprzednio wytyczne zaczynają się od rozdziału poświęconego diagnostyce choroby wieńcowej – zarówno nieinwazyjnej, jak i tej, którą można wykonać w pracowni hemodynamiki. Zwraca uwagę, że w przypadku kwalifikacji do rewaskularyzacji pacjentów z niedokrwienną niewydolnością serca nadal nie przeprowadzono wiarygodnych badań dotyczących znaczenia oceny żywotności. Wykonanie tomografii emisyjnej pojedynczego fotonu (SPECT – single-photon emission computed tomography), rezonansu magnetycznego serca z oceną późnego wzmocnienia po podaniu gadolinu (LGE-CMR – late gadolinium enhancement cardiac magnetic resonance) lub pozytonowej tomografii emisyjnej (PET – positron emission tomography) można jedynie rozważyć (IIb/B), a wynik badania nie powinien być jedynym czynnikiem branym pod uwagę w czasie kwalifikacji do rewaskularyzacji. Od 2014 r. nie pojawiły się nowe dane w tym zakresie i nadal podstawowym dowodem na brak wpływu żywotności na rokowanie po rewaskularyzacji są wyniki podanalizy badania Surgical Treatment for Ischemic Heart Disease (STICH).

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Kwalifikacja do rewaskularyzacji

Podobnie jak poprzednio wytyczne zaczynają się od rozdziału poświęconego diagnostyce choroby wieńcowej – zarówno nieinwazyjnej, jak i tej, którą można wykonać w pracowni [...]

Stabilna choroba wieńcowa

Stabilna choroba wieńcowa to najczęstsza postać choroby wieńcowej. Spośród 37 599 hospitalizacji z powodu choroby wieńcowej na Śląsku w 2014 r. 47,6% było [...]

Ostre zespoły wieńcowe bez uniesienia odcinka ST

Pacjenci z chorobą wieńcową z ostrymi zespołami bez uniesienia odcinka ST stanowią grupę, w której prowadzenie leczenia jest najtrudniejsze. Jest to bardzo heterogenna grupa [...]

Zawał serca z uniesieniem odcinka ST

Zawał z uniesieniem odcinka ST to najpoważniejszy objaw choroby wieńcowej. Średni wiek chorych ze STEMI w 2018 r. wynosi 65,9 roku, 66,9% pacjentów [...]

Różne populacje chorych

Kolejne rozdziały wytycznych ESC/EACTS są poświęcone różnym subpopulacjom chorych: z niewydolnością nerek, cukrzycą, współistniejącą chorobą zastawkową lub miażdżycą tętnic obwodowych. W tych obszarach [...]

Aspekty techniczne rewaskularyzacji

Kardiologia interwencyjna to jedna z najszybciej rozwijających się dziedzin zabiegowych. Co roku pojawiają się nowe rozwiązania lub modyfikacje już istniejących metod, a ogromne [...]

Podsumowanie

Powyższy komentarz odnosi się do wybranych fragmentów aktualnych wytycznych dotyczących rewaskularyzacji mięśnia sercowego. Przedstawione zalecenia pokazują, jak wiele czynników ma znaczenie [...]