Temat numeru

Nieketonowa hiperglikemia hiperosmolarna

dr n. med. Irmina Korzeniewska-Dyl

Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Adres do korespondencji: dr n. med. Irmina Korzeniewska-Dyl, Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii, Uniwersytetu Medycznego, ul. Żeromskiego 113, 90-549 Łódź 

  • Kryteria diagnostyczne nieketonowej hiperglikemii hiperosmolarnej obejmują hiperglikemię przekraczającą 600 mg/dl (33,3 mmol/l) z efektywną osmolalnością osocza powyżej 320 mOsm/kg H2O, przy pH krwi >7,3 i stężeniu wodorowęglanów >15 mmol/l
  • Wskazana jest diagnostyka różnicowa stanów hiperglikemicznych, ponieważ bardzo często nieketonową hiperglikemię hiperosmolarną błędnie rozpoznaje się jako cukrzycową kwasicę ketonową
  • Celem leczenia nieketonowej hiperglikemii hiperosmolarnej jest zwalczenie hiperglikemii i hiperosmolarności osocza, uzupełnienie deficytu wody, wyrównanie zaburzeń elektrolitowych oraz rozpoznanie i terapia chorób współwystępujących

Nieketonowa hiperglikemia hiperosmolarna należy, obok kwasicy ketonowej oraz kwasicy mleczanowej, do zagrażających życiu stanów hiperglikemicznych występujących w przebiegu cukrzycy. Nieketonowa hiperglikemia hiperosmolarna może być ostrym powikłaniem cukrzycy zarówno typu 1, jak i typu 2, jednak zdecydowanie częściej rozpoznaje się ją u chorych z typem 2 – dorosłych lub osób w wieku podeszłym. W ostatnim czasie w związku z rosnącą częstością występowania cukrzycy typu 2 u coraz młodszych chorych zdarzają się przypadki nieketonowej hiperglikemii hiperosmolarnej – u młodych dorosłych, a nawet u dzieci1.

Ten rodzaj śpiączki cukrzycowej po raz pierwszy został opisany w 1886 r. przez doktora Juliusa Dreshfelda jako stan ciężkiej hiperglikemii z glukozurią u starszych, często otyłych chorych, u których nie stwierdza się oddechu Kussmaula oraz ciał ketonowych w moczu, charakterystycznych dla cukrzycowej kwasicy ketonowej2. Od czasu zastosowania insuliny śmiertelność we wszystkich ostrych stanach hiperglikemicznych znacząco się zmniejszyła, w nieketonowej hiperglikemii hiperosmolarnej wynosi obecnie od 5 do 16%1,3. Nadal jednak śmiertelność tego powikłania cukrzycy jest około 10 razy wyższa niż w cukrzycowej kwasicy ketonowej, co wynika głównie z wyjściowej przyczyny hiperglikemii, ciężkości odwodnienia oraz zazwyczaj zaawansowanego wieku chorych i współistniejących chorób przewlekłych4-6. Wystąpienie nieketonowej hiperglikemii hiperosmolarnej jest bardzo niekorzystnym czynnikiem prognostycznym – wiąże się ze wzrostem ryzyka zgonu nawet 4,5-krotnie w porównaniu z pacjentami z cukrzycą, u których nie doszło do tego powikłania7,8. Po przebytej nieketonowej hiperglikemii hiperosmolarnej zwiększa się także ryzyko wystąpienia udaru niedokrwiennego mózgu9.

Przyczyny i objawy nieketonowej hiperglikemii hiperosmolarnej

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Diagnostyka laboratoryjna

Badania, które trzeba wykonać, by ustalić rozpoznanie, to:

Leczenie

Cele leczenia nieketonowej hiperglikemii hiperosmolarnej obejmują: zwalczenie hiperglikemii i hiperosmolarności osocza, uzupełnienie deficytu wody, wyrównanie zaburzeń elektrolitowych oraz rozpoznanie i terapię chorób współwystępujących. [...]

Powikłania leczenia nieketonowej hiperglikemii hiperosmolarnej

Najczęstszym powikłaniem leczenia jest hipoglikemia będąca skutkiem zbyt rzadkich pomiarów glikemii w czasie insulinoterapii oraz niezastosowania wlewu z glukozy przy obniżeniu glikemii poniżej [...]

Ocena skuteczności leczenia i zapobieganie nieketonowej hiperglikemii hiperosmolarnej

Za ustąpienie nieketonowej hiperglikemii hiperosmolarnej uznaje się moment, w którym efektywna osmolalność osocza jest mniejsza niż 310 mOsm/kg H2O, gdy stężenie glukozy [...]