Angiologia

Możliwości redukcji objawów związanych z niedokrwieniem kończyn dolnych

prof. dr hab. n. med. Dariusz Janczak1,2

lek. Agnieszka Ziomek1,2

lek. Michał Leśniak1,2

lek. Dawid Janczak3

1Klinika Chirurgiczna, 4 Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką we Wrocławiu
2Zakład Specjalności Zabiegowych, Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu
3Zakład Onkologii i Opieki Paliatywnej, Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu

Adres do korespondencji: prof. dr hab. n. med. Dariusz Janczak, Zakład Specjalności Zabiegowych, Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Medyczny, ul. Rudolfa Weigla 5, 50-981 Wrocław

  • Niedokrwienie kończyn dolnych jako powszechnie występująca choroba sercowo-naczyniowa
  • Dokładne omówienie procesu diagnostycznego (wywiad, badanie przedmiotowe, wskaźnik kostka–ramię, test marszu, badania obrazowe)
  • Sposoby terapii wykorzystujące różne metody w zależności od postaci zmian patologicznych – farmakoterapia, programy treningowe i leczenie zabiegowe

Niedokrwienie kończyn dolnych jest powszechną chorobą sercowo-naczyniową, która według szacunków występuje u ponad 200 milionów osób na całym świecie i jest związana ze znaczną zachorowalnością, umieralnością i upośledzeniem jakości życia. Może występować pod postacią przewlekłego, krytycznego lub ostrego niedokrwienia; każda z nich wymaga innego podejścia terapeutycznego. Występowanie miażdżycy w łożysku naczyniowym kończyn dolnych bezpośrednio przekłada się na wzrost ryzyka sercowo-naczyniowego. U pacjentów z chorobą tętnic obwodowych (PAD – peripheral artery disease) ryzyko wystąpienia udaru mózgu i zawału mięśnia sercowego jest większe niż w populacji osób zdrowych. W związku z tym zasadne jest czynne poszukiwanie objawów przewlekłego niedokrwienia kończyn dolnych u pacjentów z podwyższonym ryzykiem PAD.

Diagnostyka

Ocena pacjenta obciążonego zwiększonym ryzykiem PAD (tab. 1) rozpoczyna się od wywiadu klinicznego i badania przedmiotowego. Głównym objawem jest chromanie przestankowe, czyli ból mięśni kończyn dolnych pojawiający się podczas wysiłku i ustępujący po krótkim odpoczynku. Jeżeli zwężone są wyższe odcinki układu tętniczego, takie jak aorta i tętnice biodrowe, pacjenci mogą się uskarżać na ból ud i pośladków, a u mężczyzn mogą pojawiać się zaburzenia erekcji (zespół Leriche’a). W badaniach dowiedziono jednak, że u większości osób z PAD nie występują typowe objawy chromania przestankowego, tylko nietypowe, o które lekarz również powinien zapytać (tab. 2). W przypadku krytycznego niedokrwienia kończyn dolnych krew nie dociera do tkanek w wystarczającej ilości, przez co dochodzi do ich niedotlenienia nawet w spoczynku. Ból ma wówczas charakter stały, może pojawiać się w nocy i nasila się wyraźnie podczas wysiłku. Gdy choroba postępuje, w wyniku niedokrwienia pojawiają się owrzodzenia i ogniska martwicy głównie w obrębie palców stóp.

Badanie przedmiotowe pacjenta z podejrzeniem PAD obejmuje dokładne, obustronne badanie tętna na tętnicy udowej, podkolanowej, piszczelowej tylnej i grzbietowej stopy, wysłuchanie szmerów naczyniowych oraz dokładne obejrzenie nóg i stóp. Objawy sugerujące PAD zestawiono w tabeli 3.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Leczenie zachowawcze

Każdy pacjent z przewlekłym niedokrwieniem kończyn dolnych powinien otrzymać komplet zaleceń (GDMT – guideline directed medical treatment) zawierających informacje dotyczące farmakoterapii, zmiany [...]

Leczenie zabiegowe

Każdy pacjent z przewlekłym niedokrwieniem kończyn dolnych wymaga indywidualnego postępowania. U mniej niż 10% chorych z chromaniem przestankowym dojdzie do krytycznego niedokrwienia, dlatego głównym [...]

Ostre niedokrwienie kończyn dolnych

Ostre niedokrwienie kończyny to nagłe pogorszenie ukrwienia kończyny prowadzące do jej niedokrwienia i grożące jej utratą. Stan ten stanowi zagrożenie życia chorego. [...]