Farmakoterapia

Leki i suplementy diety z wyciągami roślinnymi a ryzyko interakcji

dr hab. n. med. Jarosław Woroń

Kliniczny Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii nr 1 oraz Kliniczny Oddział Chorób Wewnętrznych i Geriatrii, Szpital Uniwersytecki w Krakowie

Zakład Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii, Wydział Lekarski Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum, Kraków

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Jarosław Woroń, Kliniczny Oddział Chorób Wewnętrznych i Geriatrii, Szpital Uniwersytecki w Krakowie, ul. M. Kopernika 36, 31-501 Kraków

  • Najczęstsze i najistotniejsze z praktycznego punktu widzenia interakcje pomiędzy lekami i suplementami diety zawierającymi wyciągi roślinne a innymi lekami (m.in. przeciwpłytkowymi, przeciwzakrzepowymi, psychotropowymi, immunosupresyjnymi)
  • Wpływ wyciągów roślinnych zawartych w lekach i suplementach diety na skuteczność i bezpieczeństwo stosowanej farmakoterapii  

Leki i suplementy pochodzenia roślinnego są nadal traktowane jako całkowicie bezpieczne. Niestety dane z rejestrów działań niepożądanych wskazują jednoznacznie, że leki i suplementy diety zawierające w swoim składzie wyciągi roślinne mogą wchodzić z innymi jednocześnie stosowanymi lekami w politerapii w interakcje zarówno farmakokinetyczne, jak i farmakodynamiczne. Na ich skutek dochodzi do powikłań, nierzadko o ciężkim charakterze. W praktyce największe znaczenie dla interakcji mogących wystąpić podczas stosowania politerapii ma 14 surowców roślinnych, które najczęściej stają się przyczyną występowania powikłań1-4. Należą do nich:

1. Różeniec górski (Rhodiola rosea) – ma zdolność do hamowania aktywności CYP2C9, dlatego nie należy stosować go u pacjentów leczonych warfaryną oraz podczas podawania leków przeciwpadaczkowych, gdyż takie połączenie może zmniejszać ich skuteczność

2. Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) – suchy ekstrakt z dziurawca wykazuje zdolność do indukowania aktywności izoenzymów CYP3A4, CYP2C9, CYP2C19 i glikoproteiny P (P-gp). Ze względu na możliwość zmniejszenia stężenia oraz skuteczności niektórych leków nie zaleca się stosowania preparatów dziurawca u pacjentów, którzy równocześnie przyjmują:

  • cyklosporynę – indukcja CYP3A4 i P-gp
  • takrolimus – indukcja CYP3A4 i P-gp
  • fosamprenawir, indynawir – indukcja CYP3A4
  • irynotekan – indukcja CYP3A4 i P-gp
  • warfarynę – indukcja CYP3A4 i CYP2C9
  • rywaroksaban – indukcja CYP3A4 i P-gp
  • dabigatran – indukcja P-gp.


U pacjentów przyjmujących preparaty zawierające dziurawiec może dochodzić do zmniejszenia skuteczności:

  • amitryptyliny – indukcja CYP2D6 i w mniejszym stopniu CYP3A4 oraz P-gp
  • feksofenadyny – indukcja glikoproteiny P
  • benzodiazepin (alprazolam, midazolam, diazepam) – indukcja CYP3A4
  • metadonu oraz fentanylu – indukcja CYP3A4
  • symwastatyny i atorwastatyny – indukcja CYP3A4 oraz P-gp
  • digoksyny – indukcja P-gp
  • iwabradyny – indukcja CYP3A4
  • antagonistów kanałów wapniowych (amlodypina, felodypina, lerkanidypina, werapamil) – indukcja CYP3A4
  • doustnych dwuskładnikowych środków antykoncepcyjnych – indukcja CYP3A4 – może prowadzić do wystąpienia krwawień międzymiesiączkowych i obniżenia skuteczności antykoncepcyjnej.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Interakcje, o których należy pamiętać w praktyce klinicznej

Herbata zawiera flawonoidy i teaflawiny, które mają zdolność do indukowania aktywności CYP1A2, co może mieć istotne znaczenie kliniczne. Są także inhibitorami CYP1A1 [...]

Krwawienia jako konsekwencja interakcji leków roślinnych z innymi jednocześnie stosowanymi lekami

W tabeli 2 przedstawiono najczęstsze skojarzenia preparatów roślinnych i leków stosowane w politerapii, których konsekwencją mogą być krwawienia.

Interakcje leków roślinnych stosowanych w farmakoterapii bólu

Coraz większa grupa pacjentów z dolegliwościami bólowymi jako dodatek do klasycznej farmakoterapii przyjmuje fitoterapię. Niestety nie jest to metoda, która nie indukuje [...]

Interakcje leków roślinnych z lekami psychotropowymi – narastający problem praktyczny

W tabeli 4 zebrano istotne informacje dotyczące składników roślinnych suplementów diety i leków, które najczęściej indukują niekorzystne interakcje z lekami psychotropowymi7.

Interakcje leków immunosupresyjnych z lekami i suplementami diety zawierającymi wyciągi roślinne

W praktyce klinicznej coraz częściej spotykamy się z niekorzystnymi interakcjami leków immunosupresyjnych z lekami roślinnymi i suplementami diety. W tabeli 7 zebrano najczęściej występujące interakcje takrolimusa [...]

Najczęstsze interakcje preparatów roślinnych, o których szczególnie należy pamiętać w codziennej praktyce lekarskiej

W tabeli 8 zebrano istotne z punktu widzenia praktyki lekarskiej interakcje surowców roślinnych ze stosowanymi jednocześnie lekami.