Rola wybranych substancji w funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego

mgr Katarzyna Szczechowiak

VITAVIS Psychologia i dietetyka kliniczna, Wrocław

NZOZ Wrocławskie Centrum Alzheimerowskie

Adres do korespondencji:

Katarzyna Szczechowiak

VITAVIS Psychologia i dietetyka kliniczna

ul. Kościuszki 117/45, 50-442 Wrocław

e-mail: szczechowiak@gmail.com

  • W artykule przedstawiono wpływ substancji takich jak monofosforan urydyny, cholina, kwas foliowy, witaminy z grupy B i witamina D3 na układ nerwowy oraz ich znaczenie w profilaktyce zaburzeń poznawczych i otępienia

Prognozy dotyczące powiększania się populacji osób w podeszłym wieku w najbliższych dziesięcioleciach sprawiają, że obecnie jednym z największych wyzwań czekających społeczeństwa europejskie staje się zapobieganie rozwojowi zaburzeń poznawczych spowodowanych chorobami neurodegeneracyjnymi, m.in. chorobą Alzheimera, i spowalnianie tego procesu. Analizy badań przeprowadzonych w ostatnich latach podkreślają znaczenie czynników protekcyjnych otępienia takich jak odpowiednia dieta i suplementacja, aktywność fizyczna, unikanie palenia tytoniu i ciągła aktywność umysłowa. Najnowsze dane naukowe wskazują na znacznie większą skuteczność złożonych interwencji żywieniowych w porównaniu z działaniem poszczególnych substancji osobno.

Wiek i starzenie się a funkcjonowanie mózgu

Funkcjonowanie poznawcze pogarsza się z wiekiem. Należy jednak odróżnić zmiany w tym zakresie spowodowane fizjologicznym starzeniem się organizmu (poznawcze starzenie się) od wywołanych patologicznymi procesami chorobowymi, m.in. neurodegeneracją. Zmiany strukturalne i funkcjonalne w obrębie mózgu odpowiedzialne za starzenie poznawcze obejmują zarówno spadek liczby neuronów i połączeń synaptycznych, zmiany w ich budowie, jak i zmniejszenie objętości istoty szarej w poszczególnych obszarach mózgowia oraz zaburzenia integralności istoty białej. Ponadto do mechanizmów tych należy dodać zaburzenia przekaźnictwa dopaminergicznego, cholinergicznego i GABA-ergicznego1,2. W procesie starzenia się dochodzi do pogarszania poszczególnych funkcji poznawczych: szybkości przetwarzania, funkcji wykonawczych, uwagi podzielnej, pamięci operacyjnej i epizodycznej, rozumowania abstrakcyjnego oraz inteligencji płynnej1. Odkrycia naukowe ostatnich lat rzucają jednak nowe światło na możliwości kompensacyjne starzejącego się mózgu, wskazując na istotne znaczenie neuroplastyczności, rozumianej jako zdolność neuronów do zmiany, reorganizacji i adaptacji do dynamicznie zmieniających się warunków środowiska zarówno zewnętrznego, jak i wewnętrznego2. Najnowsze dane naukowe wskazują na istotny udział wysiłku fizycznego, aktywności umysłowej oraz diety i odpowiedniej suplementacji w regulacji neuroplastyczności i jej składowych (czynników neurotroficznych, neurogenezy, neurozapalenia, odpowiedzi na stres i obrony antyoksydacyjnej)2.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Wiek i starzenie się a funkcjonowanie mózgu

Funkcjonowanie poznawcze pogarsza się z wiekiem. Należy jednak odróżnić zmiany w tym zakresie spowodowane fizjologicznym starzeniem się organizmu (poznawcze starzenie się) [...]

Wpływ wybranych substancji na funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego

Zgodnie z doniesieniami naukowymi dotyczącymi wpływu poszczególnych składników odżywczych na pracę układu nerwowego i funkcjonowanie poznawcze należy zaznaczyć, że istnieje związek [...]

Znaczenie złożonych interwencji dietetycznych

Wyniki badań przeprowadzonych w ostatnich latach wskazują na większą skuteczność złożonych interwencji dietetycznych w porównaniu z zastosowaniem pojedynczych składników diety lub [...]

Podsumowanie

Potencjał wybranych substancji (monofosforanu urydyny, choliny, kwasu foliowego, witamin z grupy B oraz witaminy D3) w zakresie poprawy funkcji poznawczych i [...]