Potencjalne możliwości leczenia wysiękowej postaci zwyrodnienia plamki żółtej związanego z wiekiem (AMD)

lek. Maciej Szemraj

dr hab. n. med. Piotr Jurowski, prof. nadzw.

Klinika Okulistyki i Rehabilitacji Wzrokowej Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego im. Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi

Adres do korespondencji: lek. Maciej Szemraj, ul. Wólczańska 151 m. 14/15, 90-525 Łódź; e-mail: szemraj.maciej@gmail.com

Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem jest główną przyczyną funkcjonalnej ślepoty w krajach rozwiniętych. W leczeniu neowaskularyzacji w przebiegu AMD stosuje się przede wszystkim inhibitory VEGF. Pomimo udowodnionej skuteczności ich działania terapie wykorzystujące inhibitory VEGF mają swoje ograniczenia. W związku z tym wydaje się potrzebne poszukiwanie kolejnych możliwości leczenia, a co za tym idzie – poprawy jakości widzenia pacjentów z wysiękową postacią AMD. Celem pracy jest przedstawienie potencjalnych strategii terapeutycznych mających prowadzić do poprawy skuteczności leczenia AMD.

ABSTRACT

Age-related macular degeneration is a main cause of functional blindness in elderly population. VEGF inhibitors are a major therapeutic strategy to treat neovascularization secondary to AMD. Despite their proven effectiveness, anti-VEGF therapies have some limitations. Therefore, finding alternative treatments may improve the therapeutic effect (visual quality) or allow for a less invasive route of drug administration. The POT-4 protein and combination therapy (VPDT + VEGF inhibitors + corticosteroids) may potentially enhance duration of the antiangiogenic effect of AMD treatment. Sirolimus may be given as a subcutaneous injection and mecamylamine ATG003 as eye drops. Early clinical trials of substances like aptamer E10030, integrin receptor antagonists, infliximab or methotrexate indicate their potential effect in AMD, but definite conclusions on their usefulness in clinical practice cannot currently be made. Therefore, further phases of clinical trials should be conducted to assess their role in the treatment of age-related macular degeneration.

Wprowadzenie

Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD – age-related macular degeneration) jest główną przyczyną funkcjonalnej ślepoty w krajach rozwiniętych. Tradycyjnie wyróżniamy dwie postacie AMD:

  • postać suchą, która występuje w 90% przypadków i charakteryzuje się obecnością średnich i dużych druz, hiperpigmentacją i/lub hipopigmentacją nabłonka barwnikowego. Jej zaawansowanym stadium jest zanik geograficzny (GA – geographic atrophy)
  • postać wysiękową, występującą rzadziej, lecz przebiegającą gwałtowniej. Jej głównym objawem jest neowaskularyzacja naczyniówkowa (CNV – choroidal neovascularization). Nieleczona prowadzi do nieodwracalnych zmian w plamce żółtej i w konsekwencji do postępującego obniżenia ostrości wzroku.

 

Uznaje się, że czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego (VEGF – vascular endothelial growth factor) jest głównym regulatorem rozwoju CNV, a więc zahamowanie jego aktywności jest podstawowym celem terapii wysiękowej postaci AMD. W związku z tym wyko...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Hamowanie aktywności płytkopochodnego czynnika wzrostu

Płytkopochodny czynnik wzrostu (PDGF – platelet-derived growth factor) stymuluje rekrutację i dojrzewanie perycytów. Są to okołonaczyniowe, łącznotkankowe komórki występujące m.in. w ścianach naczyń [...]

Antagoniści receptorów integrynowych

Receptory integrynowe to białka adhezyjne współdziałające z innymi receptorami błonowymi. Każda z integryn jest zbudowana z dwóch podjednostek: α i β. Komórki regulują swoje właściwości adhezyjne [...]

Hamowanie aktywności kinazy mTOR

Kinaza mTOR, tzw. ssaczy cel rapamycyny (mammalian target of rapamycin kinase, FKBP12–rapamycin complex associated protein 1), jest to kinaza treoninowo-serynowa regulująca [...]

Terapia anty-TNFα

Czynnik martwicy guza (TNFα – tumor necrosis factor), związany z procesami zapalnymi, jest produkowany głównie przez aktywne monocyty i makrofagi. Monoklonalne przeciwciało anty-TNFα (infliksymab) jest [...]

Inhibitor składnika C3 układu dopełniacza

Prawdopodobnym silnym stymulatorem wytwarzania VEGF jest czynnik C3a i C5a układu dopełniacza. Składniki te można odnaleźć m.in. w druzach i komórkach nabłonka barwnikowego siatkówki. [...]

Metotreksat

Metotreksat (MTX) to lek cytostatyczny należący do antagonistów kwasu foliowego. Najczęściej stosuje się go w chorobach nowotworowych, takich jak ostra białaczka limfatyczna, [...]

PEDF

Czynnik pochodzący z nabłonka barwnikowego siatkówki (PEDF – pigment epithelium-derived factor) wykazuje działanie neurotroficzne, neuroprotekcyjne i antyangiogenne. Jego sekrecja ulega zmniejszeniu wraz z procesem [...]

VPDT + inhibitory VEGF + GLIKOKORTYKOSTEROIDY

Terapia łączona (tzw. triple therapy) polega na jednoczesnym zastosowaniu terapii fotodynamicznej z użyciem werteporfiny (VPDT – verteporfin photodynamic therapy), inhibitorów VEGF i glikokortykosteroidów. [...]

Wnioski

W ostatnim dziesięcioleciu nastąpił dynamiczny rozwój pod względem ustalenia etiologii i patofizjologii, a także leczenia wysiękowej postaci AMD. Coraz szersze zrozumienie mechanizmów molekularnej i genetycznej [...]