Aktualne poglądy

Kardiotoksyczność terapii onkologicznych – stanowisko ekspertów ESC

Dr n. med. Katarzyna Gepner

Dr n. med. Patrycja Ozdowska
Lek. Blanka Milanowska

Dr n. med. Beata Jagielska

Klinika Diagnostyki Onkologicznej, Kardioonkologii i Medycyny Paliatywnej Centrum Onkologii – Instytut

Adres do korespondencji: Dr n. med. Katarzyna Gepner, Klinika Diagnostyki Onkologicznej, Kardioonkologii i Medycyny Paliatywnej, Centrum Onkologii – Instytut, ul. Roentgena 5, 02-781 Warszawa, tel. 22 546 22 42, faks 22 546 77 30, e-mail: katarzyna.gepner@coi.pl

W 2016 roku Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne (ESC – European Society of Cardiology) po raz pierwszy przedstawiło stanowisko ekspertów dotyczące leczenia nowotworów i toksyczności dla układu sercowo-naczyniowego. Dokument nie ma charakteru zaleceń, a jedynie podsumowuje obecny stan wiedzy dotyczącej toksycznego wpływu leczenia onkologicznego na układ sercowo-naczyniowy oraz wskazuje możliwości postępowania z chorym onkologicznym wymagającym leczenia kardiologicznego przed, w trakcie i po leczeniu onkologicznym. W niniejszej pracy podsumowano stanowisko ekspertów europejskich, a poszczególne jego części opatrzono komentarzem kardiologów i onkologów wynikającym z codziennej praktyki klinicznej. Ze względu na obszerny charakter oryginalnego dokumentu niniejszą pracę publikujemy w dwóch częściach. W pierwszej omówiono niewydolność serca, chorobę wieńcową oraz wady zastawkowe. W drugiej części skupiono się na zaburzeniach rytmu serca, nadciśnieniu tętniczym, powikłaniach zakrzepowo-zatorowych, nadciśnieniu płucnym oraz chorobach osierdzia.

Choroby nowotworowe oraz układu sercowo-naczyniowego to dwie najczęstsze przyczyny chorobowości i śmiertelności w populacji ogólnej. Coraz częściej kardiolodzy w codziennej praktyce oceniają bezpieczeństwo i możliwość wdrożenia leczenia onkologicznego u chorych obciążonych chorobami układu sercowo-naczyniowego, a także prowadzą pacjentów, którzy takiego leczenia doświadczyli lub są w jego trakcie. Opublikowane w 2016 roku stanowisko ekspertów Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego dotyczące toksycznego wpływu leczenia onkologicznego na układ sercowo-naczyniowy jest ważnym dokumentem, który ma wspomóc lekarzy praktyków w podejmowaniu decyzji u chorych onkologicznych poddawanych potencjalnie kardiotoksycznemu leczeniu.[1]

DYSFUNKCJA MIĘŚNIA SERCOWEGO I NIEWYDOLNOŚĆ SERCA

Dysfunkcja mięśnia sercowego oraz niewydolność serca (HF – heart failure) są istotnymi działaniami niepożądanymi leczenia onkologicznego. Uszkodzenie mięśnia sercowego może wystąpić podczas leczenia onkologicznego, jak również wiele lat później. Zapobieganie, wczesne wykrywanie oraz leczenie tego powikłania ma istotne znaczenie przy kwalifikacji chorych do leczenia onkologicznego oraz w jego kontynuacji. Ryzyko uszkodzenia mięśnia sercowego jest istotnie wyższe u pacjentów, którzy w dzieciństwie przyjmowali antracykliny bądź przebyli radioterapię na obszar mięśnia sercowego, a także u chorych z obecnymi czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego (CV – cardiovascular).

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

DYSFUNKCJA MIĘŚNIA SERCOWEGO I NIEWYDOLNOŚĆ SERCA

Dysfunkcja mięśnia sercowego oraz niewydolność serca (HF – heart failure) są istotnymi działaniami niepożądanymi leczenia onkologicznego. Uszkodzenie mięśnia sercowego może wystąpić [...]

Kwalifikacja do terapii onkologicznej

Przy kwalifikacji do leczenia onkologicznego o potencjalnie kardiotoksycznym działaniu u wszystkich pacjentów należy zoptymalizować leczenie czynników ryzyka CV oraz współistniejących chorób [...]

Komentarz

W praktyce klinicznej problem HF najczęściej dotyczy pacjentek z rakiem piersi. U chorych z chłoniakami, mimo że większość schematów leczenia oparta [...]

CHOROBA WIEŃCOWA

Mechanizmy odpowiedzialne za niedokrwienie mięśnia sercowego w trakcie leczenia systemowego są różnorodne: począwszy od uszkodzenia śródbłonka, poprzez działanie naczynioskurczowe, zakrzepicę tętniczą [...]

Komentarz

U chorych onkologicznych poddawanych chemioterapii ból w klatce piersiowej występuje stosunkowo często. Biorąc pod uwagę doświadczenia własne kliniki, nierzadko się zdarza, [...]

WADY ZASTAWKOWE

Wady zastawkowe mogą wystąpić nawet u 10 proc. chorych poddanych radioterapii na obszar śródpiersia. Najczęściej obserwowane jest zwłóknienie i zwapnienie zastawki [...]

Podsumowanie

Znajomość potencjalnych powikłań kardiologicznych oraz umiejętność ich rozpoznania i właściwego pokierowania chorego na dalszą diagnostykę stają się kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa [...]