Onkogeriatria

Pacjent w starszym wieku po skutecznym leczeniu onkologicznym – co dalej?

dr n. med. Katarzyna Broczek

Klinika Geriatrii, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Adres do korespondencji: Dr n. med. Katarzyna Broczek, Klinika Geriatrii, Warszawski Uniwersytet Medyczny, ul. W. Oczki 4, 02-007 Warszawa, tel. 22 622 96 82, e-mail: kbroczek@gmail.com

  • Opieka lekarska nad seniorem po przebytej chorobie onkologicznej – zadanie dla onkologa czy lekarza podstawowej opieki zdrowotnej?
  • Odległe działania niepożądane terapii onkologicznej u osób starszych
  • Całościowa ocena geriatryczna – jak jej używać?
  • Zespół kruchości oraz sarkopenia – dwa zespoły geriatryczne, na które należy zwrócić szczególną uwagę

Wraz z postępem metod diagnostycznych i terapii onkologicznej nowotwory są coraz częściej wykrywane na tyle wcześnie, że możliwe jest skuteczne leczenie. Osoby w starszym wieku stanowią wzrastający odsetek pacjentów onkologicznych, a wiek jest postrzegany jako coraz mniej istotne przeciwwskazanie do terapii. U części chorych nowotwór staje się chorobą przewlekłą, z którą pacjent żyje wiele lat. Zarówno pacjenci wyleczeni z nowotworu, jak i ci, którzy żyją z chorobą nowotworową, potrzebują opieki lekarskiej.

Kto powinien ją zapewniać i kto powinien pełnić główną rolę w tym procesie: onkolog czy lekarz podstawowej opieki zdrowotnej (POZ)?

Na jakie aspekty stanu zdrowia pacjenta należy zwrócić szczególną uwagę?

W poniższym artykule postaramy się znaleźć przynajmniej część odpowiedzi na te pytania.

Opieka podstawowa czy specjalistyczna?

Zakończenie aktywnej fazy leczenia onkologicznego i uznanie pacjenta za wyleczonego z potencjalnie śmiertelnej choroby jest wspaniałym sukcesem medycyny. Stanowi to nie tylko koniec określonego okresu terapii, lecz także początek wieloletniej obserwacji, polegającej na okresowej kontroli stanu zdrowia. Pacjenci w starszym wieku wymagają wzmożonej opieki ze względu na choroby towarzyszące i wyższe ryzyko występowania odległych działań niepożądanych terapii onkologicznej niż u osób młodszych. Opieka medyczna po wyleczeniu nowotworu wykracza więc znacznie poza wykluczenie nawrotu choroby i stwarza pole do współdziałania podstawowej opieki zdrowotnej i onkologii.

Dotychczas nie stworzono jednolitych zaleceń dotyczących opieki medycznej nad osobami wyleczonymi z nowotworu, ale w różnych krajach trwa gorąca dyskusja na ten temat i zwraca się coraz większą uwagę na potrzebę organizowania systemu opieki zintegrowanej. W Wielkiej Brytanii zauważa się niewystarczalność rozwiązań proponowanych przez system ochrony zdrowia (NHS – National Health Service) i podkreśla konieczność restrukturyzacji1.

Ciekawe badania przeprowadzono mniej więcej 10 lat temu w USA; zwrócono się do ponad 1000 lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej i ponad 1000 onkologów z prośbą o ocenę ich roli w systemie opieki nad pacjentami onkologicznymi w okresie 5 lat po zak...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Czego oczekują pacjenci

Zakończenie specjalistycznego leczenia onkologicznego jest niewątpliwie oczekiwanym i szczęśliwym wydarzeniem dla pacjenta, ale powrót do systemu podstawowej opieki zdrowotnej może być [...]

Odległe powikłania terapii onkologicznej

Tradycyjne metody leczenia, takie jak chirurgia onkologiczna, chemioterapia, radioterapia, oraz nowe, np. terapia celowana, mogą wywoływać powikłania zarówno te przewidywane lub [...]

Całościowa ocena geriatryczna – co wybrać?

Całościowa ocena geriatryczna (COG) jest podstawowym narzędziem umożliwiającym dokładną ocenę stanu zdrowia i funkcjonowania pacjenta geriatrycznego. Problemy z jej praktycznym zastosowaniem [...]

Praktyczne wytyczne

W ostatnich latach ukazało się kilka artykułów formułujących zalecenia dotyczące całościowej oceny geriatrycznej i jej roli w planowaniu optymalnej opieki nad [...]

Perspektywy na przyszłość

Osoby starsze, które przebyły leczenie onkologiczne, będą coraz częściej pacjentami lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, niezależnie od przyjętego modelu opieki. Istnieje wiele [...]

Podsumowanie

1. Pacjent w starszym wieku, który dzięki wczesnej diagnostyce i nowoczesnemu leczeniu zostanie wyleczony z nowotworu, potrzebuje troskliwej i przemyślanej opieki [...]