Aktualne zasady diagnostyki i leczenia niedokrwistości Diamonda-Blackfana

dr n. med. Katarzyna Albrecht
dr n. med. Edyta Niewiadomska
lek. Łukasz Hutnik
prof. dr hab. n. med. Michał Matysiak

Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Adres do korespondencji: dr n. med. Katarzyna Albrecht

Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii WUM

ul. Żwirki i Wigury 63A, 02-091 Warszawa

e-mail: katarzyna.albrecht@wum.edu.pl; edyta.niewiadomska@wum.edu.pl; hutniklukasz@gmail.com

  • Niedokrwistość Diamonda-Blackfana a przemijająca erytroblastopenia niemowląt, niedokrwistość Fanconiego, zespoły Shwachmana-Diamonda i Pearsona oraz dyskeratosis congenita – kryteria diagnostyczne DBA i diagnostyka różnicowa
  • Omówienie genetycznego podłoża DBA
  • Metody leczenia DBA stosowane u dzieci: glikokortykosteroidoterapia, transfuzje krwi, przeszczep szpiku oraz terapie alternatywne

Niedokrwistość Diamonda-Blackfana (DBA – Diamond-Blackfan anemia) należy do rzadkich wrodzonych hipoplazji szpiku. Inne znane, choć rzadko stosowane, nazwy tego schorzenia to: wrodzona anemia hipoplastyczna, zespół Blackfana-Diamonda, zespół Aase’a, zespół Aase’a-Smitha.

Po raz pierwszy choroba ta została opisana w 1936 roku. Częstość występowania DBA wynosi od 1 na 100 000 do 1 na 200 000 żywych urodzeń w zależności od pochodzenia etnicznego1,2.

Choroba ujawnia się zwykle przy urodzeniu lub w pierwszych miesiącach życia. U około 50% pacjentów stwierdza się mutacje w genach kodujących białka rybosomalne, dlatego też DBA uważa się za rybosomopatię. Niniejsza praca ma na celu przedstawienie aktualnych zasad diagnozowania i leczenia pacjentów z tym rzadkim schorzeniem oraz postępowania z nimi.

Charakterystyka kliniczna DBA

Charakterystyczną cechą kliniczną niedokrwistości Diamonda-Blackfana jest głęboka niedokrwistość normochromiczna i zazwyczaj znacznie wyrażona makrocytozą, przy prawidłowych wartościach krwinek białych i płytek krwi1. Wady wrodzone obserwuje się u 50% pacjentów dotkniętych tą chorobą, a u 30% występuje niedobór wzrostu2-4.

Aż 90% przypadków DBA rozpoznawanych jest w 1 r.ż. dziecka. Średnio w 2 m.ż. ujawnia się głęboka niedokrwistość, a w 3 m.ż. wysuwane jest podejrzenie DBA2. Spektrum objawów klinicznych jest szerokie. Obejmuje ono zarówno postaci łagodne, takie jak: łagodna niedokrwistość, brak niedokrwistości z makrocytozą lub obecność wad wrodzonych bez jawnej niedokrwistości, jak i postaci ciężkie z niedokrwistością płodową i obrzękiem płodu5.

U chorych na DBA występuje zwiększone ryzyko rozwinięcia się ostrej białaczki szpikowej (AML – acute myeloid leukemia), zespołu mielodysplastycznego (MDS – myelodysplastic syndrome) oraz guzów litych, w tym mięsaka kości6.

Rozpoznanie DBA

Podejrzenie niedokrwistości Diamonda-Blackfana wysuwa się na podstawie objawów klinicznych (tab. 1) i nieprawidłowości w wynikach badań laboratoryjnych (tab. 2).

W celu ustalenia rozpoznania konieczne jest wykonanie takich badań, jak:

  • morfologia krwi obwodowej z rozmazem i retikulocytami
  • aktywność deaminazy adenozyny w erytrocytach (ADA – adenosine deaminase)
  • oznaczenie hemoglobiny płodowej (HbF – fetal hemoglobin)
  • biopsja lub trepanobiopsja szpiku.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Charakterystyka kliniczna DBA

Charakterystyczną cechą kliniczną niedokrwistości Diamonda-Blackfana jest głęboka niedokrwistość normochromiczna i zazwyczaj znacznie wyrażona makrocytozą, przy prawidłowych wartościach krwinek białych i płytek [...]

Rozpoznanie DBA

Podejrzenie niedokrwistości Diamonda-Blackfana wysuwa się na podstawie objawów klinicznych (tab. 1) i nieprawidłowości w wynikach badań laboratoryjnych (tab. 2).

Diagnostyka różnicowa DBA

W diagnostyce różnicowej niedokrwistości Diamonda-Blackfana bierze się pod uwagę następujące zespoły i zaburzenia genetyczne z objawami niewydolności szpiku:

Patogeneza DBA i zaburzenia genetyczne

Leczenie DBA

W leczeniu pacjentów z niedokrwistością Diamonda-Blackfana stosuje się: glikokortykosteroidy, regularne przetaczania krwi oraz przeszczep komórek macierzystych od w pełni zgodnego dawcy [...]

Terapia alternatywna DBA

Przez ponad 30 lat w leczeniu pacjentów z niedokrwistością Diamonda-Blackfana wypróbowywano wiele leków, które jednak ostatecznie nie znalazły zastosowania z powodu [...]