Terapia uzależnień

Depresja w uzależnieniach – ryzyko śmiertelności

mgr Kaja Funez-Sokoła

„Radość” Ośrodek Terapii Uzależnień w Warszawie

Adres do korespondencji: mgr Kaja Funez-Sokoła, „Radość” Ośrodek Terapii Uzależnień w Warszawie, ul. Łabędzia 15, 04-802 Warszawa

  • Trudności diagnostyczne u pacjenta z podwójną diagnozą uzależnienia i depresji
  • Skala ryzyka popełnienia samobójstwa przez osoby uzależnione
  • Możliwości terapii w przypadku rozpoznania depresji u pacjenta uzależnionego

Zdecydowaną większość osób cierpiących z powodu uzależnień w czasie ich trwania lub leczenia dotyka depresja. Część pacjentów trafiających do specjalistów z jej powodu – psychiatrów lub psychoterapeutów – jest diagnozowana jako osoby uzależnione. Te dwie choroby bardzo często idą ze sobą w parze. Z powodu konsekwencji psychicznych, fizycznych oraz społecznych, jakie ze sobą niosą, charakteryzują się dużym ryzykiem samobójstwa. Aby skutecznie leczyć i pomóc pacjentowi, konieczne jest właściwe rozpoznanie oraz stwierdzenie w przypadku podwójnej diagnozy, co było pierwsze: depresja czy uzależnienie.

Depresja i uzależnienie

Depresja charakteryzuje się smutkiem, pesymistycznymi myślami, utratą umiejętności czerpania przyjemności z zainteresowań i rzeczy, które wcześniej sprawiały przyjemność. Stanowi mogą towarzyszyć: brak apetytu, utrata wagi, bezsenność, szczególnie śródnocna i późna, lub nadmierna senność, astenia, poczucie bezwartościowości i winy, ograniczona zdolność myślenia i koncentracji uwagi, nawracające myśli o śmierci i samobójstwie. Depresja może być skutkiem lub następstwem uzależnienia. Pojawia się jako konsekwencja przygnębiających zdarzeń i doświadczeń1. Obejmuje nie tylko nastrój, lecz także doświadczenia fizyczne, psychiczne i behawioralne, określające długotrwały, szkodliwy stan psychiczny i może zostać rozpoznana jako zespół depresyjny. Osoby cierpiące na depresję doświadczają różnych stanów spośród wymienionych i w różnym nasileniu. Można je zaliczyć do czterech ogólnych dziedzin: afektu, poznania, zachowania i funkcjonowania2.

Zespół uzależnienia może być zdiagnozowany, jeśli u pacjenta w ciągu roku zaobserwowano przynajmniej 3 z wymienionych zjawisk:

  • przymus lub silne pragnienie zażywania substancji
  • trudności w kontrolowaniu zachowania związanego z zażywaniem substancji (rozpoczynanie, kończenie i rozmiary zażywania)
  • fizjologiczne objawy stanu odstawienia, które występują, gdy picie zostanie przerwane lub zmniejszone (specyficzny dla danej substancji zespół abstynencyjny oraz zażywanie tej samej lub podobnej substancji, aby złagodzić objawy abstynencyjne lub ich uniknąć)
  • stwierdzenie tolerancji (potrzeba zażywania zwiększonej dawki substancji w celu uzyskania efektów poprzednio osiągniętych za pomocą mniejszych dawek)
  • narastające zaniedbywanie innych źródeł przyjemności lub zainteresowań z powodu zażywania danej substancji, zwiększenie ilości czasu koniecznego do zdobycia lub zażywania substancji albo do usuwania skutków jej działania
  • zażywanie mimo wyraźnych dowodów szkodliwych następstw, takich jak uszkodzenia wątroby, stany depresyjne występujące po okresach intensywnego używania tych substancji, uszkodzenia funkcjonowania poznawczego (w tych przypadkach należy dokonać rozpoznania, czy zażywający był świadomy natury i zakresu tych szkód)3.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Depresja i uzależnienie

Depresja charakteryzuje się smutkiem, pesymistycznymi myślami, utratą umiejętności czerpania przyjemności z zainteresowań i rzeczy, które wcześniej sprawiały przyjemność. Stanowi mogą towarzyszyć: [...]

Samobójstwa w uzależnieniach

Uzależnienie to choroba – nieleczona prowadzi do śmierci. Najnowsze raporty Światowej Organizacji Zdrowia (WHO – World Health Organization) informują, że w [...]

Podwójna diagnoza

O podwójnym rozpoznaniu można powiedzieć wówczas, gdy pacjent z zaburzeniem psychicznym jest również uzależniony od substancji psychoaktywnej. Szczególnie trudne zadanie mają [...]

Choroba alkoholowa a depresja

Alkoholizm to choroba, której leczenie opiera się głównie i najczęściej na psychoterapii grupowej oraz indywidualnej, natomiast depresja może być leczona zarówno [...]

Leczenie

Leczenie depresji współistniejącej z uzależnieniem może się odbywać za pomocą farmakoterapii i psychoterapii. Należy rozważyć, czy chory jest w stanie utrzymywać [...]

Podsumowanie

Jakość życia jest odzwierciedleniem tego, jak dana osoba funkcjonuje. W medycynie i psychologii, jako nauce jej pokrewnej, jest ona mierzona zależnie [...]