Psychiatria dziecięca

Zaburzenia depresyjne u dzieci i młodzieży

mgr Maria Flakus

Instytut Psychologii, Uniwersytet Śląski w Katowicach

Adres do korespondencji:

mgr Maria Flakus

Instytut Psychologii

Uniwersytet Śląski w Katowicach

ul. Grażyńskiego 53

40-126 Katowice

e-mail: maria.flakus@us.edu.pl

• Charakterystyka zaburzeń depresyjnych u dzieci i młodzieży z uwzględnieniem różnic w stosunku do osób dorosłych

• Najczęstsze czynniki związane z patogenezą zaburzeń depresyjnych u dzieci i adolescentów

• Zestawienie objawów nozologicznych wg międzynarodowej klasyfikacji chorób (ICD-10) z elementami diagnozy funkcjonalnej wg międzynarodowej klasyfikacji funkcjonowania (ICF)

Przez dłuższy czas panował pogląd, że diagnozowanie zaburzeń afektywnych u osób w wieku rozwojowym nie jest możliwe, głównie ze względu na brak pełnego wykształcenia tożsamości i innych struktur osobowościowych, z którymi zaburzenia afektywne – w tym depresję – wiązano w klasycznych teoriach. Do lat 70. XX w. uważano, że ten problem przed okresem adolescencji nie istnieje, opierając się na przypuszczeniu, że dzieci nie mają wykształconej struktury „ja” ani nie występują u nich czynniki reaktywne (np. wynikające z obaw związanych z sytuacją życiową i powodujące spadek samooceny), które łączono z rozwojem depresji1,2. Mimo to literatura niejednokrotnie wskazywała (i nadal wskazuje) na występowanie w grupie dzieci i młodzieży epizodów istotnych wahań nastroju, w tym przygnębienia i drażliwości, które odpowiadają w dużej mierze obrazowi klinicznemu charakterystycznemu dla epizodów depresji u dorosłych1,3.

Rozpowszechnienie zaburzeń depresyjnych wśród dzieci i młodzieży

Depresja o wczesnym początku i zaburzenia jej pokrewne należą do najpoważniejszych problemów psychicznych wieku dziecięcego i młodzieńczego. W wielu przypadkach mają istotne konsekwencje dla dalszego rozwoju. Na przestrzeni lat obserwuje się wzrost zachorowań na depresję u dzieci i młodzieży – zajmuje ona jedno z czołowych miejsc wśród problemów medyczno-psychologicznych stwierdzanych w tych grupach3,4. Wydaje się, że rozpowszechnienie zaburzeń depresyjnych jest większe wśród adolescentów (2-15%) niż młodszych dzieci (0,2-2%). Jednak stopniowo obniża się wiek występowania pierwszego epizodu depresji, dlatego te dane zmieniają się w sposób dynamiczny4-8.

Część badań wskazuje, że w okresie dzieciństwa najbardziej narażeni na występowanie zaburzeń depresyjnych są chłopcy, a w wieku pokwitaniowym – dziewczęta, co można tłumaczyć w kontekście różnic hormonalnych i neurohormonalnych (np. zmian stężenia estradiolu i testosteronu) oraz społeczno-kulturowych determinantów rozwoju obojga płci. Jednocześnie grupa adolescentów wydaje się szczególnie narażona na występowanie omawianych zaburzeń – na przykład w polskich badaniach rozpowszechnienie depresji w grupie wiekowej 10-13 lat ocenia się na ok. 25-28%; ten odsetek nie maleje w starszych grupach wiekowych (17-19 lat) i zwiększa się w grupie młodzieży uczęszczającej do szkół zawodowych9-16.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Patogeneza depresji u dzieci i młodzieży

Patogeneza depresji – zarówno u dzieci i młodzieży, jak i u dorosłych – nie doczekała się jednego, spójnego modelu teoretycznego, co [...]

Podsumowanie

Diagnoza zaburzeń depresyjnych u dzieci i młodzieży wymaga potwierdzenia objawów charakterystycznych dla epizodu depresji w rozumieniu ICD-10. Podobnie jak u dorosłych, [...]