Okulistyka

Pacjent z zakażeniem okulistycznym – scenariusze diagnostyczne w praktyce lekarza rodzinnego

Lek. Agnieszka Zonenberg

Dr n. med. Joanna Konopińska

Klinika Okulistyki Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku

Adres do korespondencji: Dr n. med. Joanna Konopińska, Klinika Okulistyki, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, ul. M. Skłodowskiej-Curie 24A, 15-276 Białystok

Zakażenia w okulistyce są zagadnieniem dotyczącym zarówno okulistów, jak i lekarzy pierwszego kontaktu. Ból oka i zaczerwienienie są częstymi objawami, z którymi pacjenci zgłaszają się po pomoc do lekarza rodzinnego lub internisty. Prawidłowo zebrany wywiad chorobowy z uwzględnieniem przewlekłych chorób okulistycznych, zbadanie ostrości wzroku oraz obejrzenie przedniego i tylnego odcinka oka są kluczowe przy podjęciu decyzji, czy trzeba chorego skierować do okulisty, czy podjąć się samodzielnego leczenia. W poniższym artykule zakażenia okulistyczne podzielono ze względu na etiologię i ich lokalizację.

Przypadek 1

47-letni pacjent zgłosił się do lekarza POZ z powodu niebolesnej, niewielkiej guzkowej zmiany powieki górnej oka prawego. Pacjent podaje, że zmiana pojawiła się parę tygodni temu i pomimo stosowania domowych metod (przemywanie rumiankiem, okłady z herbaty) nie zmieniła swoich wymiarów.

Komentarz

Gradówka (chalazion) jest przewlekłym jałowym guzkiem zapalnym wynikającym z zablokowania ujścia gruczołu Meiboma, będącego gruczołem łojowym produkującym lipidową warstwę filmu łzowego. Gradówka może występować w każdym wieku jako powiększający się, nieprzesuwalny względem podłoża guzek, który w przypadku nadkażenia może stać się obrzęknięty, bolesny i tkliwy. Duże gradówki mogą uciskać rogówkę i wywoływać astygmatyzm, a przez to zaburzać ostrość wzroku. Gradówki występujące u dzieci najczęściej mają tendencję do samoistnego zanikania.[1]

Leczenie nie musi być koniecznie, gdyż średnio co trzecia gradówka samoistnie się wchłania. Niemniej, aby poprawić komfort życia pacjentowi zgłaszającemu się z gradówką do lekarza POZ, możemy zastosować:

  • okłady rozgrzewające na powiekę 4 × dziennie przez 10-15 minut;
  • delikatny masaż powieki górnej w kierunku od góry ku brzegowi powieki 4 × dziennie;
  • preparat łączony antybiotyku i glikokortykosteroidu w postaci maści zawierających gentamycynę, neomycynę lub erytromycynę z deksametazonem 3 × dziennie do worka spojówkowego i na powiekę.


Jeśli gradówka nie wchłania się po 3-4 tygodniach (maksymalnie do 2-3 miesięcy) leczenia, istnieją wskazania do jej nacięcia i wyłyżeczkowania w warunkach ambulatoryjnych przez lekarza okulistę. W przypadku bliskiego sąsiedztwa gradówki z punktami łzowymi istnieje ryzyko uszkodzenia dróg łzowych podczas zabiegu – stosowane są wtedy iniekcje glikokortykosteroidów (triamcynolon w rozcieńczeniu lignokainą) przezspojówkowo do tkanek wokół zmiany.[2]

Jęczmień zewnętrzny (hordeolum externum) jest ostrym zapaleniem gruczołów przyrzęsowych wywoływanym w 90-95 proc. przez Staphylococcus aureus. Pacjenci z dolegliwościami skórnymi, które mają wpływ na powieki, np. trądzik różowaty lub łojotokowe za...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Przypadek 2

Pacjentka, 24 lata, nosząca miękkie soczewki kontaktowe od 3 lat, zgłosiła się do lekarza POZ z powodu utrzymującego się od 2 [...]

Przypadek 3

Do lekarza POZ zgłosiła się kobieta ze swoją 7-dniową córką z powodu utrzymującego się od paru dni obrzęku powiek i dużej [...]

Przypadek 4

Pacjentka 65-letnia zgłosiła się do lekarza POZ z powodu pieczenia, łzawienia oczu oraz bólu i obrzęku powiek. Dodatkowo w badaniu przedmiotowym: [...]

Przypadek 5

Pacjent 72-letni zgłosił się do lekarza POZ z powodu silnego bólu oka prawego nieustępującego po tabletkach przeciwbólowych, nastrzyknięcia spojówki oraz znacznego [...]

Podsumowanie

Rola lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w diagnostyce i leczeniu zakażeń okulistycznych jest nieoceniona. Możliwości diagnostyczne lekarzy pierwszego kontaktu są o wiele mniejsze [...]