Choroby wewnętrzne

Hiperkalcemia – kiedy konieczna jest natychmiastowa interwencja

Dr n. med. Katarzyna Kakareko

Dr n. med. Alicja Rydzewska-Rosołowska

Prof. dr hab. med. Beata Naumnik

I Klinika Nefrologii i Transplantologii z Ośrodkiem Dializ, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku

Adres do korespondencji:, Dr n. med. Katarzyna Kakareko, I Klinika Nefrologii i Transplantologii z Ośrodkiem Dializ, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, ul. Żurawia 14, 15-540 Białystok, tel. 85 740 96 06, e-mail: kponikwicka@o2.pl

Ze względu na udział jonu wapniowego w szeregu podstawowych procesów biologicznych jego zaburzenia wywierają istotny wpływ na funkcjonowanie organizmu człowieka. Ciężka hiperkalcemia jest stanem zagrożenia życia i wymaga natychmiastowej interwencji. Z klinicznego punktu widzenia istotna jest zatem znajomość najczęstszych przyczyn, objawów oraz postępowania w przypadku stwierdzenia podwyższonego stężenia wapnia w surowicy.

Opis przypadku

Mężczyzna, lat 70, z mniej więcej miesięcznym wywiadem uogólnionych bólów kostnych, został przyjęty do szpitala z powodu ogólnego osłabienia oraz znacznego pogorszenia samopoczucia. Ponadto pacjent zgłaszał utratę łaknienia, nudności, wymioty oraz zaparcia. W badaniu przedmiotowym poza niewielkimi cechami odwodnienia nie stwierdzono istotnych odchyleń od normy. Badania laboratoryjne wykazały: stężenie hemoglobiny 9,0 g/dl, kreatyniny 2,5 mg/dl, mocznika 162 mg/dl, wapnia 3,4 mmol/l, białka całkowitego 9,5 g/dl oraz albuminy 3,2 g/dl. Skorygowane stężenie wapnia wynosiło 3,56 mmol/l, a parathormonu 33 pg/ml.

Po otrzymaniu wyników rozpoczęto nawodnienie dożylne w ilości 200 ml/h, a następnie je korygowano w oparciu o stan nawodnienia pacjenta. Kontynuowano diagnostykę przyczyny hiperkalcemii. Wykonany proteinogram wykazał obecność białka monoklonalnego we frakcji γ. W immunofiksacji białek surowicy oraz moczu stwierdzono łańcuchy lekkie typu λ. Zdjęcie radiologiczne czaszki uwidoczniło liczne ogniska osteolityczne. Obraz kliniczny sugerował rozpoznanie szpiczaka plazmocytowego oraz ostrej niewydolności nerek w przebiegu hiperkalcemii i związanego z nią odwodnienia. Do leczenia dołączono kwas zoledronowy w dawce 4 mg/dl. Obserwowano prawidłową diurezę oraz normalizację parametrów przemiany azotowej. W czwartej dobie hospitalizacji uzyskano także normokalcemię.

Jak rozpoznać hiperkalcemię

Hiperkalcemia jest to zwiększenie stężenia wapnia w surowicy > 2,75 mmol/l (>11,0 mg/dl). Można ją podzielić na:

  • łagodną (< 3,0 mmol/l [12 mg/dl]),
  • umiarkowaną (3-3,5 mmol/l [12-14 mg/dl]),
  • ciężką (> 3,5 mmol/l [14 mg/dl]).


W warunkach fizjologicznych gospodarka wapniowa podlega ścisłej regulacji, przede wszystkim przez parathormon (PTH) wydzielany przez przytarczyce oraz aktywną postać witaminy D (kalcytriol). Zwiększenie stężenia PTH aktywuje uwalnianie wapnia z kości i zwiększa jego reabsorpcję w kanalikach nerkowych. Zwiększa też produkcję kalcytriolu, który nasila wchłanianie wapnia w przewodzie pokarmowym.

Pierwotna nadczynność przytarczyc i choroby nowotworowe odpowiadają za ponad 90 proc. przypadków hiperkalcemii.[1] Pozostałe przyczyny stanowią mniejszość i zostały przedstawione w tabeli 1. Większość pacjentów z pierwotną nadczynnością przytarczy...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Leczenie

Leczenie obniżające stężenie wapnia w surowicy prowadzi się w zależności od nasilenia hiperkalcemii. W zasadzie jest ono uniwersalne, niezależnie od przyczyny [...]

Hiperkalcemia – do zapamiętania

■ Dwie najczęstsze przyczyny hiperkalcemii to pierwotna nadczynność przytarczyc i choroba nowotworowa.

Podsumowanie

1. Postępowanie w przypadku hiperkalcemii powinno być uzależnione od obecności objawów klinicznych, wielkości stężenia wapnia w surowicy, mechanizmu, w jakim do [...]