Radiologia

Nowoczesne metody obrazowania radiologicznego w stomatologii

Lek. dent. Katarzyna Schneider

Lek. dent. Magda Aniko-Włodarczyk

Dr n. med. Olga Preuss

Dr n. med. Grzegorz Trybek

Zakład Chirurgii Stomatologicznej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie, p.o. kierownik: dr n. med. Grzegorz Trybek

Adres do korespondencji: Lek. dent. Katarzyna Schneider, Zakład Chirurgii Stomatologicznej PUM w Szczecinie, al. Powstańców Wlkp. 72/18, 70-111 Szczecin, tel. 91 466 17 36, e-mail: katarzyna.schneider@pum.edu.pl

Badania radiologiczne stanowią nieodzowne uzupełnienie badania klinicznego. Stały się istotnym narzędziem służącym do precyzyjnej oceny parametrów tkanek zarówno jamy ustnej (wyrostek zębodołowy, zęby), jak i struktur sąsiednich (kości twarzoczaszki, mózgoczaszki). CBCT (ang. cone beam computed tomography) wykorzystywane jest w wielu dziedzinach stomatologii: implantologii, chirurgii stomatologicznej, kariologii, ortodoncji, periodontologii oraz do obrazowania schorzeń stawu skroniowo-żuchwowego.

Wprowadzenie

W stomatologii diagnostyka radiologiczna została wprowadzona ponad 115 lat temu. Ta dziedzina obrazowania medycznego przeszła bardzo szybki rozwój w ciągu ostatnich dziesięcioleci. Dzięki temu pacjenci na całym świecie czerpią ogromne korzyści z najnowszych badań radiologicznych, a tomografia komputerowa znalazła stałe miejsce w diagnostyce w wielu dziedzinach medycyny. Wielką popularność zdobywa również innowacyjna odmiana tego badania – tomografia komputerowa wiązki stożkowej, która powstała na potrzeby diagnostyki i praktyki stomatologicznej.[1,2]

Promieniowanie tła jest stale obecne w środowisku. Jest ono nieuniknione, dostarcza każdemu człowiekowi stałą niską dawkę promieniowania pochodzącą z Kosmosu, Ziemi lub pożywienia. Stosowane są trzy podstawowe pojęcia związane z określeniem promieniowania: dawka pochłonięta, dawka równoważna oraz dawka skuteczna. Dawka pochłonięta opisuje ilość energii promieniowania jonizującego pochłanianą przez tkankę. Jednostką w układzie SI jest grej (Gy). Dawka równoważna to dawka promieniowania, która zostaje pochłonięta przez wszystkie tkanki organizmu. Jednostką w układzie SI jest siwert (Sv). W diagnostyce rentgenowskiej dawka pochłonięta jest równa dawce równoważnej (1 Gy = 1 Sv). Siwert jest względnie dużą jednostką związaną z energią zaabsorbowaną w ciele (J/kg).

Dawka skuteczna jest pojęciem stosowanym w celu oszacowania ryzyka promieniowania, które może wywołać skutki biologiczne u człowieka po ekspozycji. Jest miarą stopnia potencjalnie szkodliwych następstw dla ludzkiego ciała wywołanych promieniowaniem.[3,4] Jednostką dawki skutecznej jest również siwert (Sv). W praktyce stosuje się przedrostki SI: milisiwerty (1 mSv = 10-3 Sv) i mikrosiwerty (1 μSv = 10-6 Sv). U człowieka już po przekroczeniu dawki 1 Sv promieniowania γ dla całego ciała może wystąpić groźny dla życia ostry zespół popromienny. 1 mSv równy jest 1000 µSv, czyli mniej niż połowie przeciętnej, rocznej dawki promieniowania ze źródeł naturalnych, jak również 10-krotności dawki promieniowania z pojedynczego zdjęcia klatki piersiowej. Dawka graniczna dla ogółu ludności wynosi 1 mSv/rok ponad naturalne promieniowanie tła.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

ORTOPANTOMOGRAM

OPG, czyli standardowe zdjęcie pantomograficzne, jest przydatne do wstępnej analizy przypadku.[5] Powinno być wykonane aparatem dobrej jakości (najlepiej cyfrowym). Dużą wadą [...]

STANDARDOWA TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA

W 1972 roku Godfrey N. Hounsfield stworzył i opisał technikę komputerowego osiowego skanowania poprzecznego, dzisiaj popularnie zwaną tomografią komputerową – TK [...]

TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA WIĄZKI STOŻKOWEJ (TOMOGRAFIA WOLUMETRYCZNA)

CBCT (ang. cone beam computed tomography) została stworzona na potrzeby dokładnej diagnostyki stomatologicznej z zastosowaniem mniejszych dawek promieniowania. Jest to tomografia [...]

DLACZEGO POTRZEBUJEMY CBCT?

Dawki promieniowania oraz istniejące ryzyko płynące ze stosowania CBCT są wyższe niż te podczas wykonywania wewnątrz- oraz zewnątrzustnych zdjęć rentgenowskich, jednak [...]