Teoria i praktyka

Prawidłowe przygotowanie powierzchni gabinetu stomatologicznego jako czynnik zapobiegający rozprzestrzenianiu zakażeń

Mgr Beata Zalewska

Konsultant naukowy w firmie medycznej

Adres do korespondencji: Mgr Beata Zalewska, Tel. 607 079 922, e-mail: beata_zalewska@op.pl

Gabinet stomatologiczny jest specyficznym podmiotem leczniczym. Większość wykonywanych zabiegów cechuje się wysoką inwazyjnością. Naruszana jest ciągłość tkanek pacjenta. Pojawiają się ślina, krew, a tym samym mikroorganizmy, również chorobotwórcze, które stanowią wysokie ryzyko zakażenia pacjenta i personelu. W związku z tym dekontaminacja powierzchni w gabinecie jest czynnością bardzo ważną i nie należy jej lekceważyć. W różnych badaniach dowiedziono, że nawet pojedynczy kontakt skóry rąk z zainfekowaną powierzchnią może przyczyniać się do przenoszenia czynnika zakaźnego. Staphylococcus aureus w 100 proc. przypadków, rhinowirusy w 61 proc. przypadków są przenoszone z powierzchni na skórę, łatwo też przenosi się Escherichia coli, Salmonella spp.[1]

Źródła zakażeń i drogi przenoszenia drobnoustrojów

Powierzchnie czyste w widoczny sposób, czyli bez dostrzegalnych zanieczyszczeń, niekoniecznie muszą być czyste pod względem mikrobiologicznym i mogą stanowić rezerwuar czynników zakaźnych. Należy pamiętać, że mikroorganizmy są w stanie przetrwać na powierzchniach nawet kilka miesięcy.[1] Źródłem zakażeń w gabinecie stomatologicznym jest pacjent, personel, powierzchnie, narzędzia. Drogami przenoszenia są drogi: krwiopochodna, powietrzno-kropelkowa, kontaktu bezpośredniego, kontaktu pośredniego za pośrednictwem skontaminowanych rąk i powierzchni. Kontaminacja powierzchni odbywa się wieloma drogami. Najważniejszą i najczęstszą są ręce personelu oraz pacjentów. Inną, ale równie niebezpieczną jest droga powietrzna z zawieszonym bioaerozolem. Powstaje on w trakcie zabiegu w jamie ustnej pacjenta. Narzędzia obrotowe umożliwiają unoszenie i przenoszenie cząstek w powietrzu na duże odległości. Najbardziej zanieczyszczone jest bliskie otoczenie lekarza, asysty i pacjenta.[2] Dekontaminacja powierzchni gabinetu stomatologicznego stanowi bardzo ważny element doprowadzający do przerwania dróg szerzenia się zakażeń mogących być zagrożeniem dla pacjenta i personelu.

Podział pomieszczeń podmiotu leczniczego na strefy higieniczne

Przed przystąpieniem do dekontaminacji powierzchni przydatna jest znajomość stref higienicznych podmiotu leczniczego. Ułatwia to wybór odpowiedniej procedury dostosowanej do zagrożenia mikrobiologicznego.

  • Strefa IV – pomieszczenia wymagające najwyższego poziomu higieny oraz czystości bakteriologicznej: gabinety zabiegowe, sale operacyjne, sale przygotowania personelu, sterylizatornia, laboratorium analityczne i mikrobiologiczne, dział farmacji szpitalnej, środki transportu wewnętrznego, windy, brudowniki, magazyn brudnej bielizny, sanitariaty i łazienki.
  • Strefa III – pomieszczenia wymagające częstej dezynfekcji: gabinety lekarskie, pracownie RTG, USG, punkty pielęgniarskie.
  • Strefa II – pomieszczenia wymagające okresowej dezynfekcji: sale chorych, nie dotyczy to gabinetu stomatologicznego, więc strefy II w gabinecie stomatologicznym nie wyróżnia się.
  • Strefa I – pomieszczenia wymagające mycia, czyszczenia bez konieczności dezynfekowania: pomieszczenia socjalne, administracyjne, szatnie personelu, korytarze, hole, klatki schodowe, poczekalnie.[3]

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Źródła zakażeń i drogi przenoszenia drobnoustrojów

Powierzchnie czyste w widoczny sposób, czyli bez dostrzegalnych zanieczyszczeń, niekoniecznie muszą być czyste pod względem mikrobiologicznym i mogą stanowić rezerwuar czynników [...]

Podział pomieszczeń podmiotu leczniczego na strefy higieniczne

Przed przystąpieniem do dekontaminacji powierzchni przydatna jest znajomość stref higienicznych podmiotu leczniczego. Ułatwia to wybór odpowiedniej procedury dostosowanej do zagrożenia mikrobiologicznego. [...]

Podział powierzchni

Przystępując do procedur dekontaminacji powierzchni, należy dokonać podziału według prostych zasad, zależnych od stopnia zagrożenia. Powierzchnie minimalnego ryzyka to te, które [...]

Procedury, metody postępowania z powierzchniami

Na podstawie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. 2018 [...]

PODSUMOWANIE

Dekontaminacja powierzchni w gabinecie jest czynnością bardzo ważną i nie należy jej lekceważyć, ponieważ znajdujące się na powierzchniach drobnoustroje mogą brać [...]