Poznaj paragrafy

Małoletni pacjent w gabinecie stomatologicznym – wybrane aspekty prawne

Paweł Strzelec

Radca prawny, sędzia Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie

Adres do korespondencji: Paweł Strzelec, e-mail: pstrzelec@o2.pl

W opracowaniu przedstawiono aspekty prawne związane z udzielaniem przez lekarzy dentystów świadczeń zdrowotnych małoletnim pacjentom. Wskazano na zakres obowiązków z tym związanych oraz omówiono uprawnienia osób sprawujących opiekę prawną nad nieletnim pacjentem.

Dużą grupę pacjentów lekarzy dentystów stanowią osoby niepełnoletnie. Przepisy prawa w dość szeroki sposób regulują zasady udzielania świadczeń zdrowotnych takim pacjentom. Wśród wielu ważnych problemów kluczowe znaczenie ma zagadnienie zgody na postępowanie diagnostyczno-terapeutyczne i związane z nim procedury informacyjne. W pewnych przypadkach możliwe jest podjęcie czynności diagnostycznych po wyrażeniu zgody przez tzw. opiekuna faktycznego lub sąd opiekuńczy.

Pacjent małoletni

Pacjentem małoletnim jest osoba, która w chwili udzielania świadczenia zdrowotnego nie ukończyła 18. r.ż. Ta szczególna grupa pacjentów ma ograniczone (czy wręcz wyłączone) możliwości w zakresie udzielania zgody na interwencję medyczną. Regułą jest, że pacjent do ukończenia 16. r.ż. nie jest uprawniony do wyrażenia wiążącej zgody na świadczenie zdrowotne. W jego imieniu zgodę wyraża, co do zasady, przedstawiciel ustawowy. Natomiast pacjent w przedziale wiekowym pomiędzy 16. a 18. r.ż. ma prawo współdecydować, wraz z przedstawicielem ustawowym, o dopuszczalności procedur medycznych.

Małoletni a prawo do informacji

Zanim przedstawimy problematykę zgody na leczenie małoletniego pacjenta, kilka uwag trzeba poświęcić ciążącemu na lekarzu obowiązkowi informacyjnemu. Należy pamiętać, iż dopełnienie wymogów związanych z prawem pacjenta do informacji jest warunkiem legalności zgody na świadczenie medyczne. Zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta: „Pacjent ma prawo do informacji o swoim stanie zdrowia. Pacjent, w tym małoletni, który ukończył 16 lat, lub jego przedstawiciel ustawowy, mają prawo do uzyskania od osoby wykonującej zawód medyczny przystępnej informacji o stanie zdrowia pacjenta, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu, w zakresie udzielanych przez tę osobę świadczeń zdrowotnych oraz zgodnie z posiadanymi przez nią uprawnieniami”. Zgodnie z art. 31 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty: „Lekarz ma obowiązek udzielać pacjentowi lub jego ustawowemu przedstawicielowi przystępnej informacji o jego stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych, leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu”. Pacjentowi po ukończeniu 16. r.ż. lekarz udziela informacji w pełnym zakresie, tak jak osobie pełnoletniej. Natomiast pacjentowi, który nie ukończył 16. r.ż., lekarz ma obowiązek udzielać informacji o stanie zdrowia i proponowanym leczeniu tylko w zakresie i formie niezbędnej do prawidłowego przebiegu procesu diagnostycznego lub terapeutycznego (art. 31 ust. 7 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, art. 9 ust. 7 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta).

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Małoletni a prawo do informacji

Zanim przedstawimy problematykę zgody na leczenie małoletniego pacjenta, kilka uwag trzeba poświęcić ciążącemu na lekarzu obowiązkowi informacyjnemu. Należy pamiętać, iż dopełnienie [...]

Zgoda na leczenie małoletniego pacjenta

Jeżeli pacjent jest małoletni lub niezdolny do świadomego wyrażenia zgody, wymagana jest zgoda jego przedstawiciela ustawowego, a gdy nie ma przedstawiciela [...]

Udzielenie przez rodzica małoletniego pełnomocnictwa do wyrażenia zgody na świadczenie zdrowotne

Zagadnienie dopuszczalności udzielenia przez rodzica małoletniego dziecka, w ramach wykonywania władzy rodzicielskiej, pełnomocnictwa do wyrażenia zgody na świadczenie zdrowotne jest niezwykle [...]

Ograniczenie władzy rodzicielskiej i uprawnienia sądu opiekuńczego

Pojęcie ograniczenia władzy rodzicielskiej występuje w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym w dwóch wypadkach: art. 58 oraz art. 107. Przepisy zezwalają sądowi [...]

Zgoda opiekuna faktycznego

Zgodnie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta opiekunem faktycznym jest osoba sprawująca, bez [...]

Działanie lekarza bez zgody

Przypadki nagłego zagrożenia życia i zdrowia pacjentów w praktyce zawodowej lekarzy dentystów są dość rzadkie. Jednak warto odnotować, że lekarz może [...]

Przedawnienie roszczeń majątkowych małoletniego pacjenta

W odniesieniu do szkód na osobie termin przedawnienia został określony w art. 442[1] § 3 k.c., zgodnie z którym szkoda na [...]