Stomatologia interdyscyplinarna

Niepożądane zdarzenia alergiczne w gabinecie stomatologicznym

Dr n. med. Krzysztof Wytrychowski

Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Pneumonologii i Alergologii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu

Adres do korespondencji: Dr n. med. Krzysztof Wytrychowski, Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Alergologii, UM we Wrocławiu, ul. Skłodowskiej-Curie 66, 50-369 Wrocław,  tel. 71 784 25 21, e-mail: krzysztof.wytrychowski@umed.wroc.pl

Stopy metali oraz leki miejscowego znieczulenia są odpowiedzialne za niepożądane reakcje alergiczne w stomatologii. W obu grupach alergia występuje jako reakcja natychmiastowa typu 1 lub reakcja opóźniona typu 4. Alergia natychmiastowa, mediowana przez IgE, jest zjawiskiem niezwykle rzadkim i dotyczy przede wszystkim leków miejscowego znieczulenia. Metale ciężkie są od lat uznanym czynnikiem wyzwalającym nadwrażliwość opóźnioną – alergię kontaktową. Diagnostyka alergii typu 1 wywołanej przez leki miejscowego znieczulenia obejmuje testy skórne, śródskórne oraz podskórne próby prowokacyjne. Badania in vitro nie są standardowo stosowane. W diagnostyce alergii typu 4 stosuje się skórne testy płatkowe.

Niepożądane reakcje o podłożu alergicznym związane z zabiegami stomatologicznymi obejmują dwie grupy czynników wywołujących:

1. Stopy metali.

2. Leki znieczulenia miejscowego (LAs).

Alergia na stopy metali

Metale używane w leczeniu stomatologicznym mają zróżnicowany skład w zależności od wymaganych właściwości fizycznych i mechanicznych. Przewlekły kontakt ze środowiskiem jamy ustnej doprowadza do ich stopniowej biodegradacji. Powoduje to stałą, dodatkową obok diety, ekspozycję pacjenta na metale oraz ich jony. Średnia dzienna konsumpcja niklu i chromu wraz z dietą wynosi odpowiednio 200-300 µg oraz 30-100 µg.[1,2] Zgodnie z europejskimi rozporządzeniami uwalnianie niklu z materiałów pozostających w kontakcie ze skórą nie może przekraczać dawki 0,5 µg/cm2 tygodniowo.[3] Od 1971 roku w materiałach ortodontycznych stosuje się stopy tytanu z niklem. Tytan uważany jest za materiał biokompatybilny, natomiast nikiel jest uznanym alergenem wywołującym nadwrażliwość typu opóźnionego. Stopy niklu z tytanem zawierają do 50 proc. niklu, natomiast elementy ze stali nierdzewnej średnio 8 proc. niklu. Stopy metali mogą zawierać także inne metale ciężkie, takie jak mangan, chrom i kobalt. Stopy metali są tak długo odporne na korozję, jak długo zachowana jest ciągłość warstwy tlenkowej na ich powierzchni, otrzymana w wyniku oksydacji.

W badaniu oceniającym uwalnianie metali ciężkich z elementów ortodontycznych (taśmy, druty i klamry) zastosowano 44-dniową ekspozycję na syntetyczną ślinę. Na podstawie pomiarów wykonanych za pomocą spektrometrii masowej ustalono, że dodatkowa eks...

Alergenami są hapteny, drobne cząsteczki o masie cząsteczkowej poniżej 500 Da, które łącząc się z białkami, wnikają do naskórka lub błony śluzowej. Pierwszy kontakt z alergenem aktywuje komórki Langerhansa (komórki dendrytyczne zlokalizowane w nas...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

ALERGIA NA STOPY METALI

Metale używane w leczeniu stomatologicznym mają zróżnicowany skład w zależności od wymaganych właściwości fizycznych i mechanicznych. Przewlekły kontakt ze środowiskiem jamy [...]

POJEDYNCZE PRZYPADKI ALERGII NA TYTAN

Od lat 80. ubiegłego wieku implanty stały się główną metodą uzupełniania braków w uzębieniu. Tytan jest powszechnie stosowany w produkcji implantów [...]

TESTY PŁATKOWE W DIAGNOSTYCE ALERGII KONTAKTOWEJ

Diagnostyka alergii kontaktowej na materiały stomatologiczne obejmuje wywiad chorobowy oraz dokładne badanie stomatologiczne, czasami wymagane jest dodatkowe badanie laryngologiczne. Należy wykluczyć [...]

ALERGIA NA LEKI MIEJSCOWEGO ZNIECZULENIA

Miejscowo działające leki znieczulające (local anaesthetics – LAs) są powszechnie stosowane w medycynie od 1884 roku, kiedy to Carl Koller zastosował [...]

DIAGNOSTYKA ALERGII na LAs

Diagnostyka alergii na LAs obejmuje testy skórne i śródskórne, a następnie próbę prowokacyjną z podaniem leku podskórnie. Na podstawie licznych publikacji [...]

Podsumowanie

Niepożądane reakcje alergiczne związane z leczeniem stomatologicznym są wywołane przez dwie grupy czynników: elementy protetyczne i składniki wypełnień oraz leki miejscowego [...]