Po tym jak Ministerstwo Zdrowia przedstawiło projekt powiatowych centrów zdrowia, Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej odniosło się do tych planów. Pozytywnie oceniło ideę utworzenia takich centrów, ale skrytykowało projekt określającego zakres świadczeń, które mają być w nich realizowane. W przyjętym 24 lipca stanowisku samorząd lekarski ostrzega, że proponowane przepisy mogą sprawić, że wykonywane będą procedury niewspółmiernych do możliwości kadrowych i organizacyjnych tych placówek, co w konsekwencji zwiększy ryzyko dla pacjentów.
Element większej reformy
Projekt rozporządzenia dotyczący świadczeń gwarantowanych udzielanych w powiatowych centrach zdrowia został skierowany do konsultacji w czerwcu 2026 r. jako element zmian, które mają poprawić dostęp pacjentów do całodobowej opieki medycznej w powiatach, w których ograniczono lub nie ma już funkcjonujących oddziałów szpitalnych. Nowy typ placówek ma zapewnić mieszkańcom mniejszych miejscowości dostęp do określonych świadczeń zdrowotnych blisko miejsca zamieszkania, szczególnie w sytuacjach wymagających szybkiej diagnostyki i pomocy medycznej.
W przyjętym stanowisku Prezydium NRL podkreśla, że: „nie neguje idei utworzenia powiatowych centrów zdrowia. Jeśli na terenie danego powiatu nie są dostępne świadczenia gwarantowane z zakresu leczenia szpitalnego, celowe jest zapewnienie pacjentom dostępu do placówki medycznej udzielającej określonych świadczeń zdrowotnych całodobowo we wszystkie dni tygodnia”.
Jednocześnie lekarze ostrzegają, że proponowane rozwiązania mogą doprowadzić do powstania kolejnych niewydolnych podmiotów.
– „Rodzi się jednak obawa, że projekt rozporządzenia doprowadzi do powstania kolejnego, niewydolnego podmiotu, w którym pacjent w oczekiwaniu na świadczenie będzie w większym ryzyku zdrowotnym, dodatkowo projektowane rozporządzenie może stanowić zachętę dla jednostek samorządu terytorialnego do likwidacji szpitali” – wskazuje Prezydium NRL.
Brak jasnych zasad
Jednym z głównych zarzutów jest brak precyzyjnych przepisów określających, którzy pacjenci powinni trafiać do powiatowych centrów zdrowia. Samorząd lekarski zauważa, że uzasadnienie projektu wskazuje, iż placówki mają być przeznaczone dla pacjentów w stanach nagłych wymagających pilnej diagnostyki i leczenia, jednak zapis ten nie znalazł się w części normatywnej rozporządzenia.
Zdaniem NRL może to prowadzić do sporów dotyczących kwalifikacji pacjentów oraz rozliczania świadczeń z Narodowym Funduszem Zdrowia. Lekarze przewidują również, że do nowych centrów będą zgłaszać się zarówno pacjenci, którzy mogliby zostać zaopatrzeni w podstawowej opiece zdrowotnej, jak i chorzy wymagający leczenia szpitalnego.
Wątpliwy katalog świadczeń
Najwięcej zastrzeżeń budzi katalog świadczeń przewidzianych do realizacji w powiatowych centrach zdrowia. Według Prezydium NRL jest on zbyt szeroki w stosunku do wymagań kadrowych i wyposażenia określonych w projekcie.
Samorząd lekarski zwraca uwagę, że w wykazie znalazły się procedury, które w praktyce często wymagają znieczulenia ogólnego lub zaplecza szpitalnego. Wśród nich wymieniono m.in. nacięcie ropnia okołoodbytniczego, tylną tamponadę nosa oraz przywracanie rytmu zatokowego metodą kardiowersji elektrycznej.
Wątpliwości dotyczą również możliwości wykonywania takich procedur, jak radykalne wycięcie zmian skórnych bez zabezpieczenia materiału do badania histopatologicznego, laseroterapia i krioterapia zmian powierzchownych, wstrzyknięcia do nerwów obwodowych, usuwanie ciała obcego z żołądka i jelita cienkiego czy szycie tętnic i żył. Jak wskazuje Prezydium NRL, projekt nie przewiduje jednocześnie odpowiedniego wyposażenia niezbędnego do wykonywania wszystkich tych świadczeń.
Wymagania kadrowe
Samorząd lekarski zwraca także uwagę na wymagania dotyczące personelu. Zdaniem Prezydium NRL przy tak szerokim zakresie świadczeń niewystarczające jest dopuszczenie do pracy lekarzy po pierwszym roku specjalizacji.
Autorzy stanowiska wskazują również na brak spójności przepisów dotyczących lekarzy rodzinnych – projekt dopuszcza specjalistów medycyny rodzinnej, ale nie lekarzy odbywających szkolenie specjalizacyjne w tej dziedzinie. Jednocześnie, jak podkreśla NRL, w projekcie pominięto lekarzy medycyny ratunkowej, mimo że ich kompetencje odpowiadają udzielaniu pomocy pacjentom w stanach nagłych.
Apel o ponowne prace
Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej postuluje ponowne skierowanie wykazu świadczeń do prac eksperckich z udziałem towarzystw naukowych.
– „W trosce o prawidłowe zabezpieczenie prawa pacjentów do wysokiej jakości świadczeń opieki zdrowotnej, zgodnych z aktualnym stanem wiedzy medycznej (...) wykaz świadczeń gwarantowanych udzielanych w powiatowym centrum zdrowia (...) powinien zostać ponownie skierowany do prac w gronie ekspertów, z uwzględnieniem towarzystw naukowych z poszczególnych dziedzin medycyny” – wskazuje Prezydium NRL.
Zdaniem samorządu lekarskiego katalog powinien obejmować wyłącznie te świadczenia, które z jednej strony są potrzebne pacjentom, a z drugiej mogą być bezpiecznie wykonywane w warunkach powiatowego centrum zdrowia, przy uwzględnieniu dostępnego personelu i wyposażenia.
Źródło: nil.org.pl
