Medycyna estetyczna

Kosmeceutyki przeciwstarzeniowe o działaniu antyoksydacyjnym

Mgr farmacji, stażysta Mateusz Maciejczyk1

Lek. med. Marlena Jamiołkowska2

Dr n. med. Sławomir Prokopiuk3

Prof. dr hab. med. Halina Car3

1Studenckie Koło Naukowe przy Zakładzie Farmakologii Doświadczalnej, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku

2Klinika Dermatologii i Wenerologii, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku

Kierownik: prof. dr hab. med. Iwona Flisiak

3Zakład Farmakologii Doświadczalnej, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku

Zakład Farmakologii Doświadczalnej, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku

Adres do korespondencji: Mgr farmacji, stażysta Mateusz Maciejczyk, Studenckie Koło Naukowe przy Zakładzie Farmakologii Doświadczalnej UMB, ul. Szpitalna 37, 15-295 Białystok, e-mail: mateusz.maciejczyk@umb.edu.pl

Kosmeceutyki przeciwstarzeniowe (anti-aging) są obiektem szczególnego zainteresowania we współczesnej kosmetologii oraz medycynie estetycznej. Istotną kategorię tych substancji kosmetycznych stanowią pochodne witaminy A – retinoidy oraz niskocząsteczkowe związki o działaniu antyoksydacyjnym (witamina C, E, zredukowany glutation). W pracy omówiono wpływ wybranych substancji czynnych zawartych w kosmeceutykach przeciwutleniających na procesy starzenia się skóry.

Kosmeceutyki zawierają składniki o właściwościach kosmetyków i farmaceutyków. Od 1984 roku są obiektem szczególnego zainteresowania we współczesnej kosmetologii oraz medycynie estetycznej.[1,2] Termin ten wprowadził po raz pierwszy amerykański dermatolog prof. Albert M. Kligman w celu określenia preparatów kosmetycznych wykazujących dodatkowo działanie lecznicze.[2-4] Zgodnie z tą definicją kosmeceutyki mogą oznaczać tzw. aktywne kosmetyki („quasi-drugs”) – środki łączące właściwości kosmetyku oraz leku.[1,2] Określane są również jako dermokosmetyki oraz kosmetyki apteczne. Wpływają one na określone procesy fizjologiczne i biochemiczne zachodzące w skórze[2-4] i zostały stworzone, aby poprawić wygląd i koloryt skóry poprzez wzmocnienie napięcia, jędrności, promienności, struktury skóry, wielkości porów, zmniejszenie bruzd i zmarszczek oraz przeciwdziałanie trądzikowi. Aplikowane są na skórę w postaci kremów, maści lub lotionów. Produkty o podobnym zakresie działania przyjmowane doustnie noszą nazwę nutrikosmetyków. W recepturze kosmeceutyków można wyróżnić liczne substancje czynne o wielokierunkowym działaniu biologicznym: nawilżające (np. mocznik, glicerol, sorbitol, mleczan sodu, kwas hialuronowy, glikol propylenowy),

  • poprawiające strukturę skóry (np. czynniki wzrostu, roślinne komórki macierzyste),
  • przeciwzapalne i przeciwalergiczne (np. azuleny, flawonoidy, deanol),
  • chroniące przed szkodliwym wpływem promieniowania ultrafioletowego (UV) (np. tlenek cynku, dwutlenek tytanu),
  • rozjaśniające przebarwienia skóry (np. retinoidy, witamina C),
  • antyoksydacyjne (np. witamina A, C, E, koenzym Q10, glutation, kwas liponowy, katalaza, dysmutaza ponadtlenkowa).


Ze względu na obecność licznych substancji o określonych działaniach kosmeceutyki wykraczają poza definicję kosmetyków według ustawy o produktach kosmetycznych z 2001 roku.[5] Obecność określonej grupy substancji warunkuje nazewnictwo kosmeceutyku z ukierunkowaniem na efekt. Większość naturalnych składników o korzystnych właściwościach nie może być bezpośrednio zastosowana na skórę ze względu na znikome wchłanianie. Muszą one być chemicznie zmodyfikowane. Takie procesy pozwalają na stabilizację produktu, lepszą penetrację do skóry oraz dłuższy efekt niż w przypadku niemodyfikowanego składnika.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Retinoidy

Retinoidy to grupa organicznych związków chemicznych wykazujących aktywność i właściwości witaminy A. Związki te pełnią wiele istotnych funkcji w organizmie człowieka, [...]

Witamina C

Witamina C (kwas askorbinowy, AA) jest produktem przemian glukozy odgrywającym ważną rolę w utrzymaniu odpowiedniego potencjału oksydoredukcyjnego komórek skóry. Zaliczana jest [...]

Witamina E

Witamina E jest najważniejszym lipofilnym antyoksydantem egzogennym. Pod względem chemicznym stanowi związek dwupierścieniowy zawierający układ 6-chromanolu oraz długi, złożony z 16 [...]

Glutation

Glutation jest rozpuszczalnym w wodzie tripeptydem składającym się z trzech reszt aminokwasowych: glutaminianu, cysteiny i glicyny (γ-glutamylocysteinoglicyna). Jego forma zredukowana (GSH) [...]

Podsumowanie

1. Starzenie się skóry jest procesem fizjologicznym, w którym istotną rolę odgrywa stres oksydacyjny. Powstające metabolity tlenowe oraz ROS ingerują w [...]