Spis treści

Kryteria STOPP (screening tool of older persons’ prescriptions, narzędzie przesiewowe do oceny leków u osób starszych) w wersji 2, opublikowanej w 2015 roku zawierają kilkadziesiąt leków lub grup leków przeciwwskazanych u osób starszych ze względu na ryzyko działań jatrogennych.

Tabela 1. Kryteria STOPP – układ krążenia.

Tabela 1. Kryteria

STOPP – układ krążenia.

Tabela 2. Kryteria STOPP – leki przeciwpłytkowe i przeciwkrzepliwe.

Tabela 2. Kryteria STOPP – leki przeciwpłytkowe i przeciwkrzepliwe.

Tabela 3. Kryteria STOPP – ośrodkowy układ nerwowy i leki psychotropowe.

Tabela 3. Kryteria STOPP – ośrodkowy układ nerwowy i leki psychotropowe.

Tabela 4. Kryteria STOPP – zaburzenia czynności nerek.

Tabela 4. Kryteria STOPP – zaburzenia czynności nerek.

Tabela 5. Kryteria STOPP – przewód pokarmowy.

Tabela 5. Kryteria STOPP – przewód pokarmowy.

Tabela 6. Kryteria STOPP – układ oddechowy.

Tabela 6. Kryteria STOPP – układ oddechowy.

Tabela 7. Kryteria STOPP – układ mięśniowo-szkieletowy.

Tabela 7. Kryteria STOPP – układ mięśniowo-szkieletowy.

Tabela 8. Kryteria STOPP – układ moczowo-płciowy.

Tabela 8. Kryteria STOPP – układ moczowo-płciowy.

Tabela 9. Kryteria STOPP – układ wewnętrznego wydzielania.

Tabela 9. Kryteria STOPP – układ wewnętrznego wydzielania.

Tabela 10. Kryteria STOPP – leki zwiększające ryzyko upadku.

Tabela 10. Kryteria STOPP – leki zwiększające ryzyko upadku.

Tabela 11. Kryteria STOPP – Leki przeciwbólowe.

Tabela 11. Kryteria STOPP – Leki przeciwbólowe.

Błędy dotyczące ogólnych zaleceń dotyczących leczenia obejmują następujące przypadki:

1. Jakikolwiek lek zapisywany bez wskazań klinicznych opartych na dowodach naukowych.

2. Jakikolwiek lek przepisany na czas dłuższy niż zalecany, jeśli czas leczenia jest określony.

3. Zalecanie dwóch leków z tej samej grupy, np.:

  • leków z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ),
  • selektywnych inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI),
  • diuretyków pętlowych,
  • inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACEI),
  • leków przeciwkrzepliwych.


Przed zaleceniem nowego leku należy zoptymalizować monoterapię lekiem z wybranej grupy.

Leki z grupy STOPP przedstawiono w tabelach poświęconych poszczególnym układom narządów w następującej kolejności: nazwa międzynarodowa, sytuacja kliniczna, wyjaśnienie.

Skumulowane narażenie na leki antymuskarynowe/antycholinergiczne

Jednoczesne stosowanie dwóch lub więcej leków wykazujących działanie antymuskarynowe/antycholinergiczne (np. leki zmniejszające napięcie mięśniówki pęcherza moczowego, trójcykliczne leki przeciwdepresyjne, leki przeciwhistaminowe pierwszej generacji) powoduje ryzyko ujawnienia się nasilonych działań niepożądanych.