Temat numeru: endokrynologia

Guz tarczycy

dr n. med. Magdalena Kochman, dr n. med. Helena Jastrzębska

Klinika Endokrynologii, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego w Warszawie

Adres do korespondencji: dr n. med. Magdalena Kochman, Klinika Endokrynologii CMKP, ul. Cegłowska 80, 01-809 Warszawa. Tel./faks (22) 834 31 31, e-mail: mkochman@cmkp.edu.pl

Guzy tarczycy, stwierdzane w badaniu ultrasonograficznym u około połowy populacji, to w 95% zmiany łagodne, które najczęściej nie wywołują objawów i wymagają jedynie obserwacji. Z uwagi na ryzyko onkologiczne podstawowe znaczenie ma jednak określenie, które z nich powinny być poddane badaniu cytologicznemu i leczeniu.

CELE ARTYKUŁU


Po przeczytaniu artykułu Czytelnik powinien umieć:

• wdrożyć pierwsze kroki w diagnostyce guza tarczycy

• rozpoznać sytuację wymagającą pilnego skierowania chorego do innych specjalistów (endokrynologa, chirurga onkologa, laryngologa)

• kontynuować obserwację, leczenie guzów tarczycy zlecone przez endokrynologa


Guz tarczycy często jest źródłem niepokoju pacjenta. Znajomość zasad wstępnej oceny i monitorowania tych zmian pomaga skutecznie wyodrębnić spośród zdecydowanej większości zmian niewymagających interwencji nieliczne, które zagrażają zdrowiu i stanowią wskazanie do pilnej diagnostyki oraz leczenia. Dostępne opcje terapeutyczne, w tym leczenie operacyjne, terapia jodem promieniotwórczym, a niekiedy L-tyroksyną czy etanolem podawanym drogą przezskórnych wstrzyknięć, pozwalają na optymalizację postępowania w zależności od sytuacji klinicznej.

Definicje

Guz tarczycy to zmiana wyczuwalna palpacyjnie na szyi, będąca najczęściej wynikiem ogniskowego rozrostu komórek tarczycy, zmian zwyrodnieniowych i włóknienia.

Ultrasonograficznie guzowi tarczycy odpowiada zmiana ogniskowa wyróżniająca się z otaczającego ją miąższu tarczycy odmienną echogenicznością lub echostrukturą, uwidoczniona w co najmniej dwóch prostopadłych przekrojach.

Histologicznie guzy tarczycy to heterogenna grupa, w której stwierdza się:

1. zmiany nowotworopodobne, w tym:

  • guzy hiperplastyczne (stanowiące 85% łagodnych guzów tarczycy)
  • torbiele
  • ogniska zapalenia
  • rozrost pooperacyjny, po napromienianiu

2. gruczolaki pęcherzykowe (stanowiące do 15% łagodnych guzów tarczycy) i guzy pokrewne

3. raki tarczycy (brodawkowaty, pęcherzykowy, rdzeniasty, niskozróżnicowany, anaplastyczny)

4. inne nowotwory tarczycy (w tym chłoniak, szpiczak, potworniak, przerzuty, głównie raka nerki, płuc, sutka, przewodu pokarmowego, czerniaka).1

Wole guzowate (guzkową chorobę tarczycy) rozpoznaje się w przypadku stwierdzenia, niezależnie od wielkości i stanu czynnościowego tarczycy:

  • palpacyjnie: co najmniej jednego guza tarczycy lub
  • ultrasonograficznie: co najmniej jednej zmiany ogniskowej o średnicy >1 cm

po wykluczeniu nowotworu złośliwego (na podstawie wyniku biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej i oznaczenia stężenia kalcytoniny).2

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Epidemiologia

Badania epidemiologiczne wskazują współcześnie na zwiększenie częstotliwości rozpoznawania guzkowej choroby tarczycy, jak również raka tarczycy.3,4 Wiąże się to z rozpowszechnieniem metod diagnostyki [...]

Objawy kliniczne

Niekiedy autonomiczne wydzielanie hormonów przez pojedynczy guz lub liczne guzy tarczycy prowadzi do nadczynności tarczycy, której objawy (kołatania serca, tachykardia, uczucie [...]

Diagnostyka

W każdym przypadku stwierdzenia guza tarczycy obowiązuje ocena czynności tarczycy i ryzyka onkologicznego.

Leczenie łagodnych guzów tarczycy

Całkowicie bezobjawowe łagodne guzy tarczycy nie wymagają leczenia, a jedynie obserwacji. Wskazaniami do postępowania leczniczego są powodowane przez pojedynczy guz lub mnogie [...]

Podsumowanie

Częstość rozpoznawania guzów tarczycy znacząco wzrasta, co wynika z rozpowszechnienia diagnostyki obrazowej, głównie ultrasonografii. Zdiagnozowanie guza tarczycy wymaga oceny czynności tarczycy oraz [...]