Choroby internistyczne u kobiet w ciąży

Cykl „Choroby internistyczne u kobiet w ciąży” koordynowany przez prof. dr. hab. n. med. Dariusza Moczulskiego, Kierownika Kliniki Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii UM w Łodzi

Niedokrwistość w ciąży i połogu

dr n. med. Agnieszka Janus1, prof. dr hab. n. med. Krzysztof Chojnowski2

1 WSS im. M. Kopernika w Łodzi

2 Klinika Hematologii UM w Łodzi

Adres do korespondencji: prof. dr hab. n. med. Krzysztof Chojnowski, Klinika Hematologii UM, ul. Ciołkowskiego 2, 93-510 Łódź, tel. (042) 689 51 91.

Niedokrwistość powoduje wiele poważnych zagrożeń dla prawidłowego rozwoju płodu, przebiegu ciąży oraz zwiększa ryzyko powikłań okołoporodowych i połogowych.

CELE ARTYKUŁU

Po przeczytaniu artykułu Czytelnik powinien umieć:

• rozpoznać niedokrwistość w ciąży i połogu

• wdrożyć podstawowe badania w kierunku diagnostyki różnicowej niedokrwistości podczas ciąży i połogu

• wdrożyć leczenie w najczęstszych przypadkach niedokrwistości podczas ciąży i połogu

• rozpoznać przypadki wymagające skierowania ciężarnej z niedokrwistością do hematologa

Niedokrwistość jest najczęstszym powikłaniem hematologicznym w ciąży. Ciąża jest związana z wieloma fizjologicznymi zmianami, które dotyczą również erytropoezy i składu krwi. Aktywność erytropoezy zwiększa się wraz z rozwojem ciąży. Rośnie objętość krwi krążącej głównie w wyniku większej o ok. 50% objętości osocza. Całkowita masa krwinek czerwonych również zwiększa się, ale w mniejszym stopniu, co prowadzi do fizjologicznej niedokrwistości z rozcieńczenia.

Definicja

Niedokrwistość w ciąży to stan zmniejszenia stężenia hemoglobiny poniżej 11 g/dl w pierwszym i drugim trymestrze ciąży i poniżej 10,5 g/dl w trzecim trymestrze. Jest ona klasyfikowana jako łagodna (Hb 10-11 g/dl), umiarkowana (7-10 g/dl) i ciężka (<7 g/dl).

Epidemiologia i przyczyny

Częstość występowania niedokrwistości w ciąży jest większa w krajach rozwijających się i o niskim standardzie życia niż w krajach rozwiniętych. Według danych World Health Organization (WHO) niedokrwistość występuje u ok. 42% ciężarnych.1-3 W ponad 50% przypadków jest związana z niedoborem żelaza. Drugą najczęstszą przyczyną niedokrwistości w ciąży jest niedobór kwasu foliowego. Do innych przyczyn zaliczają się: niedobór witaminy B12, choroby pasożytnicze, przewlekłe stany zapalne, zakrzepowe mikroangiopatie, niedobór witaminy A, niedokrwistości wrodzone, niedokrwistości autoimmunohemolityczne i niedokrwistości aplastyczne. Częstość występowania niedokrwistości w ciąży w dużym stopniu zależy od czynników geograficznych i etnicznych. Dotyczy to przede wszystkim wrodzonych niedokrwistości hemolitycznych, niedokrwistości związanej z zakażeniem HIV i inwazji pasożytniczych (tab. 1).

W badaniach przeprowadzonych w Polsce niedokrwistość występowała u 41,4% ciężarnych i najczęściej była związana z niedoborem żelaza (75-87%), a następnie z niedoborem kwasu foliowego i witaminy B12.4 Niedokrwistość w połogu jest konsekwencją niewyrównanej niedokrwistości w ciąży lub wynika z krwotoku okołoporodowego.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Wpływ niedokrwistości na przebieg ciąży

Niedokrwistość wpływa niekorzystnie zarówno na organizm matki, jak i na płód. Objawy i następstwa kliniczne zależą od stopnia nasilenia niedokrwistości i jej przyczyny. Najczęściej [...]

Niedokrwistość z niedoboru żelaza (IDA – iron deficiency anemia) w ciąży

Według WHO niedobór żelaza jest jednym z najważniejszych problemów zdrowotnych na świecie. Szacuje się, że na IDA choruje ponad 1/8 (0,8 mld) [...]

Niedokrwistość z niedoboru kwasu foliowego i witaminy B12

Niedobór kwasu foliowego odpowiada za 95% niedokrwistości megaloblastycznych u ciężarnych i stanowi drugą co do częstości przyczynę niedokrwistości w ciąży.8 Częstość występowania niedokrwistości z niedoboru [...]

Niedokrwistości hemolityczne wrodzone

Jest najczęstszą wrodzoną niedokrwistością hemolityczną związaną z defektem budowy błony erytrocytu, dziedziczoną jako cecha autosomalna dominująca i jednocześnie najczęstszą wrodzoną niedokrwistością hemolityczną w Polsce. [...]

Niedokrwistości hemolityczne nabyte

Nabyte niedokrwistości autoimmunohemolityczne (AIHA – autoimmune hemolytic anemias) są następstwem wytwarzania autoprzeciwciał skierowanych przeciwko antygenom błonowym własnych erytrocytów. W zależności od temperatury, [...]

Podsumowanie

Niedokrwistość powoduje wiele poważnych zagrożeń dla prawidłowego rozwoju płodu, przebiegu ciąży oraz zwiększa ryzyko powikłań okołoporodowych i połogowych. Dlatego w przypadku planowanej ciąży [...]