Farmakoterapia

Interakcje hormonalnych środków antykoncepcyjnych z innymi lekami

dr hab. n. med. Marzena Dworacka

Katedra i Zakład Farmakologii, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego, Poznań

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Marzena Dworacka, Katedra i Zakład Farmakologii UM im. Karola Marcinkowskiego, ul. Rokietnicka 5a, 60-806 Poznań, e-mail: mdworac@ump.edu.pl

Występowanie interakcji pomiędzy hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi a innymi lekami stanowi istotny i złożony problem terapeutyczny. Identyfikacja rodzaju i kierunku interakcji pozwala na zastosowanie rozwiązań terapeutycznych zmniejszających wynikające z tych interakcji zagrożenia.

CELE ARTYKUŁU

Po przeczytaniu artykułu Czytelnik powinien umieć:

  • wymienić skład najczęściej stosowanych środków antykoncepcyjnych
  • przedstawić przykłady najczęstszych interakcji między środkami antykoncepcyjnymi a innymi preparatami farmakologicznymi
  • omówić strategię postępowania przy występowaniu interakcji pomiędzy poszczególnymi lekami a środkami antykoncepcyjnymi

Wprowadzenie

Doustna antykoncepcja hormonalna jest metodą antykoncepcji najbardziej rozpowszechnioną w Europie.1 Na świecie około 100 mln kobiet przyjmuje hormonalne środki antykoncepcyjne, co czyni te substancje jednymi z najpowszechniej stosowanych i przepisywanych medykamentów.2 Jeśli uwzględnić także inne, nieantykoncepcyjne zastosowania tych preparatów, takie jak leczenie trądziku, hirsutyzmu, zespołu napięcia przedmiesiączkowego, zaburzeń miesiączkowania, profilaktyka raka endometrium i raka jajnika, oczywista staje się konieczność zapoznania się ze szczegółami właściwości farmakologicznych tak powszechnie stosowanych środków, w tym z problemem interakcji z innymi lekami.3,4

Współcześnie stosowane hormonalne środki antykoncepcyjne mają przede wszystkim postać dwuskładnikowych tabletek zawierających estrogen i progestagen, ale są też preparaty jednoskładnikowe zawierające wyłącznie progestagen. Najczęstszy schemat prowadzenia hormonalnej antykoncepcji drogą doustną polega na przyjmowaniu raz dziennie przez 21 dni tabletki zawierającej substancję czynną, przy czym kolejny cykl rozpoczynany jest po 7 dniach przerwy związanej z przyjmowaniem tabletek niezawierających leku. Poza hormonalnymi środkami podawanymi doustnie dostępne są także inne postaci tych środków wywierające działania układowe – systemy przezskórne (plastry), wstrzyknięcia domięśniowe i podskórne depot oraz implanty podskórne.4,5

Podstawowe działanie farmakologiczne hormonalnych środków antykoncepcyjnych obejmuje zahamowanie owulacji, hamowanie przemiany doczesnowej oraz zmianę składu i właściwości śluzu szyjkowego.4,6

Estrogenem wchodzącym w skład hormonalnych środków antykoncepcyjnych jest zazwyczaj etynyloestradiol, rzadziej – estradiol, natomiast składniki gestagenne są bardziej zróżnicowane pomiędzy poszczególnymi preparatami, wykazują różne właściwości pro...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Skutki interakcji hormonalnych środków antykoncepcyjnych z innymi lekami

Stosowanie antykoncepcji hormonalnej wymaga uwzględnienia prawdopodobieństwa wystąpienia interakcji pomiędzy hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi stosowanymi układowo a innymi grupami leków.7 Aby hormonalne środki antykoncepcyjne [...]

Interakcje, które mogą przyczynić się do nieskuteczności antykoncepcji

Interakcje farmakokinetyczne mogą wystąpić na każdym etapie wewnątrzustrojowych przemian składników hormonalnych środków antykoncepcyjnych.

Interakcje, które mogą przyczynić się do wystąpienia działań niepożądanych środków antykoncepcyjnych

Leki, które są inhibitorami CYP450, mogą zwiększać stężenie etynyloestradiolu w osoczu i powodować zwiększone ryzyko występowania działań niepożądanych hormonalnych środków antykoncepcyjnych, zwłaszcza estrogenów [...]

Interakcje, które mogą zmniejszać skuteczność lub nasilać działania niepożądane innych leków

Przykłady interakcji hormonalnych środków antykoncepcyjnych, które mogą przyczynić się do wystąpienia działań niepożądanych innych leków stosowanych łącznie z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi, przedstawiono [...]

Zalecenia przydatne dla ograniczenia niepożądanych skutków interakcji

Jeśli zachodzi potrzeba leczenia lekami indukującymi CYP450, zaleca się zmianę dotychczasowej metody antykoncepcji hormonalnej (dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne, systemy przezskórne, tabletki zawierające [...]