Nowości w praktyce

Badania przesiewowe w kierunku zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B u młodzieży i dorosłych niebędących w ciąży (na podstawie wytycznych US Preventive Services Task Force)

dr hab. n. med. Marek Waluga1
lek. Tomasz Walentek2
dr hab. n. med. Brygida Adamek3

1 Katedra i Klinika Gastroenterologii i Hepatologii, Wydział Lekarski w Katowicach, Śląski Uniwersytet Medyczny

2 Szpital Specjalistyczny nr 1 w Bytomiu

3 Katedra i Zakład Biologii Medycznej i Molekularnej, Wydział Lekarski z Oddziałem Lekarsko-Dentystycznym w Zabrzu, Śląski Uniwersytet Medyczny; Poradnia Hepatologiczna, Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny Śląskiego Uniwersytetu Medycznego

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Marek Waluga, Katedra i Klinika Gastroenterologii i Hepatologii, Wydział Lekarski w Katowicach, Śląski Uniwersytet Medyczny; mwaluga@sum.edu.pl


US Preventive Services Task Force (USPSTF) rekomenduje badania przesiewowe do wczesnego wykrywania zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B w grupie osób z dużym ryzykiem zachorowania. Rekomendacje stanowią kompendium zalecanych działań prewencyjnych realizowanych w ramach podstawowej opieki zdrowotnej.

Wprowadzenie

Szacuje się, że w Stanach Zjednoczonych przewlekłe zakażenie HBV (HBV – hepatitis B virus) dotyczy od 700 tys. do 2,2 mln osób. Naturalny przebieg zakażenia jest zróżnicowany – od bezobjawowego do potencjalnie powodującego długofalowe konsekwencje w postaci przewlekłego zapalenia wątroby z następową marskością i jej dekompensacją oraz rozwojem raka pierwotnego wątroby (HCC – hepatocellular carcinoma). U 15-25% spośród przewlekle zakażonych HBV powikłania stają się przyczyną zgonu. Zdefiniowane grupy wysokiego ryzyka nabycia takiego zakażenia obejmują osoby pochodzące z krajów, w których zakażenie HBV występuje z dużą częstością, osoby zakażone ludzkim wirusem nabytego niedoboru odporności (HIV – human immunodeficiency virus), uzależnione od dożylnych środków odurzających, pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym z zakażonymi HBV (tab. 1). Do grupy wysokiego ryzyka należą także mężczyźni preferujący praktyki homoseksualne (MSM – men who have sex with men). Wszystkie osoby przewlekle zakażone stanowią potencjalne źródło zakażenia dla pozostałych na drodze transmisji horyzontalnej (człowiek-człowiek). Badania przesiewowe w celu wykrycia zakażonych HBV to szansa identyfikacji osób, które odniosą potencjalne korzyści z leczenia i/lub zostaną objęte regularnymi badaniami dla wcześniejszego wykrycia HCC.

Wykrywanie

Identyfikacja zakażenia HBV za pomocą metod serologicznych uznana jest za wystarczającą. Metody immunoenzymatyczne do oznaczenia obecności antygenu powierzchniowego HBV (HBsAg – hepatitis B surface antigen) cechuje czułość i specyficzność powyżej 98%.

Korzyści z wykrywania i wczesnej interwencji

USPSTF podkreśla, że nie przeprowadzono randomizowanych, kontrolowanych badań, które bezpośrednio dokumentowałyby korzyści zdrowotne rozumiane jako zmniejszenie zachorowalności, śmiertelności czy ograniczenie transmisji zakażenia HBV w wyniku badań przesiewowych w grupie młodzieży i dorosłych niebędących w ciąży, bez objawów sugerujących przewlekłą chorobę wątroby.

Udokumentowano natomiast, że szczepienia zapobiegające zakażeniu HBV są skuteczną metodą ograniczenia szerzenia się infekcji. Udowodniono, że leczenie przeciwwirusowe chorych z przewlekłym zakażeniem HBV przynosi poprawę w zakresie pośrednich para...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Rozważania kliniczne

Rekomendacje przedstawione przez USPSTF dotyczą populacji młodzieży i dorosłych niebędących w ciąży, bez objawów sugerujących zakażenie, których nie szczepiono przeciwko zakażeniu HBV, jak [...]

Ocena ryzyka

Największym czynnikiem ryzyka zakażenia HBV okazał się kraj pochodzenia osób spoza Stanów Zjednoczonych. Urodzeni w krajach o rozpowszechnieniu zakażenia HBV ≥2% stanowią 47-95% [...]

Badania przesiewowe

CDC rekomenduje badania przesiewowe za pomocą testu do oznaczania obecności HBsAg, zaakceptowanego przez Amerykańską Agencję Żywności i Leków (FDA – Food and [...]

Leczenie

W leczeniu przeciwwirusowym zakażenia HBV nadrzędnym celem schematów terapeutycznych jest uzyskanie trwałej supresji replikacji wirusa i remisji przewlekłego zapalenia wątroby. Stanowi to istotę [...]

Szczepienia ochronne

Strategia eliminacji zakażenia HBV w populacji Stanów Zjednoczonych obejmuje powszechne szczepienie wszystkich noworodków oraz młodzieży i dorosłych z grup ryzyka. Podanie trzech dawek szczepionki [...]

Podsumowanie

W artykule przedstawiono rekomendacje dla wykonywania badań przesiewowych w kierunku zakażenia HBV w Stanach Zjednoczonych, zalecane przez US Preventive Services Task Force. USA należy [...]