Choroby internistyczne u kobiet w ciąży

Cykl „Choroby internistyczne u kobiet w ciąży” koordynowany przez prof. dr. hab. n. med. Dariusza Moczulskiego, Kierownika Kliniki Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii UM w Łodzi

Ciąża a choroby alergiczne

dr hab. n. med. Adam J. Sybilski

Zakład Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych i Alergologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Oddział Chorób Dziecięcych i Noworodkowych z Centrum Alergologii i Dermatologii, CSK MSW w Warszawie

Adres do korespondencji: dr n. med. Adam J. Sybilski, Zakład Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych i Alergologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny; e-mail: adam.sybilski@cskmswia.pl

Szacuje się, że astma występuje u 8-9% ciężarnych. Inne choroby alergiczne, które mogą skomplikować ciążę, to zapalenie spojówek, ostra pokrzywka, anafilaksja, alergia pokarmowa i alergie na leki. Astma i choroby alergiczne wpływają na przebieg i wynik ciąży.

CELE ARTYKUŁU

Po przeczytaniu artykułu Czytelnik powinien umieć:

  • rozpoznać objawy wskazujące na choroby alergiczne u kobiety w ciąży
  • zlecić podstawową diagnostykę różnicową chorób alergicznych u kobiet w ciąży
  • przedstawić strategię postępowania terapeutycznego chorób alergicznych u kobiety w ciąży
  • rozpoznać sytuacje wynikające z chorób alergicznych w ciąży wymagające pilnego skierowania chorej do innego specjalisty lub do szpitala

Wprowadzenie

Alergia to rodzaj nadwrażliwości, w której patomechanizmie zaangażowany jest układ immunologiczny. Nadwrażliwość definiujemy jako obiektywnie powtarzalne objawy, wywołane przez ekspozycję na określony bodziec (np. alergeny), tolerowany przez osoby zdrowe. Nadmierna odpowiedź układu immunologicznego powstała w wyniku kontaktu z alergenem powoduje uszkodzenie tkanek. Objawia się przejściowymi lub długotrwałymi zaburzeniami funkcji narządu objętego reakcją. Alergenami są substancje organiczne (pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego) i nieorganiczne, które zapoczątkowują i odpowiadają za ujawnienie się zależnej od IgE reakcji alergicznej typu I wg Gella i Coombsa. Termin alergen często używany jest do określenia źródła cząsteczek alergenowych, takich jak pyłek roślin, białka zwierząt, roztocza. W Polsce najczęstszymi alergenami wywołującymi reakcje alergiczne są: pyłki traw, zbóż i brzozy, roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt domowych, zarodniki pleśni, karaluchy, pokarmy (orzeszki ziemne, mleko, jajka, ryby, skorupiaki i mięczaki, pszenica) oraz leki, lateks i jad owadów błonkoskrzydłych.

Około 18-30% kobiet w wieku rozrodczym cierpi na chorobę alergiczną (zwłaszcza astmę i alergiczny nieżyt nosa). Szacuje się, że astma występuje u 8-9% ciężarnych. Inne choroby alergiczne, które mogą skomplikować ciążę, to zapalenie spojówek, ostra pokrzywka, anafilaksja, alergia pokarmowa i alergie na leki. Astma i choroby alergiczne wpływają na przebieg i wynik ciąży. Również sama ciąża może mieć wpływ na przebieg astmy i innych chorób.1,2 Metaanalizy poświęcone ocenie wielu ciąż wykazały, że ciężarne chore na astmę znajdują się w grupie zwiększonego ryzyka powikłań ciąży i porodu (tab. 1).3,4 Optymalne postępowanie i leczenie chorób alergicznych w tej grupie pacjentek jest więc niezbędne do zapewnienia dobrostanu matki i dziecka.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Diagnostyka chorób alergicznych u kobiet w ciąży

Diagnostyka powinna opierać się na szczegółowym wywiadzie i analizie objawów. W postawieniu prawidłowego rozpoznania i planowaniu leczenia bardzo pomocny jest dzienniczek objawów alergii z codziennym [...]

Zasady leczenia chorób alergicznych w ciąży

Podstawą prawidłowego i skutecznego postępowania i leczenia chorób alergicznych w czasie ciąży jest ścisła współpraca alergologa, położnika i pacjentki.

Astma

W ciąży dochodzi do kilku zmian w fizjologii układu oddechowego. Mogą one dodatkowo komplikować przebieg astmy (tab. 4). Mechanizmy za nie odpowiedzialne nie [...]

Alergiczny nieżyt nosa

Objawy nieżytu nosa dotyczą nawet 30% ciężarnych. Najczęściej spowodowane są alergicznym nieżytem nosa (ANN), polekowym nieżytem, zapaleniem zatok obocznych nosa oraz [...]

Atopowe zapalenie skóry

Atopowe zapalenie skóry (AZS) to najczęstsza dermatoza okresu ciąży. Występuje u 50% ciężarnych z problemami skórnymi. W 60-80% przypadków choroba rozpoczyna się w ciąży.17,18 U większości [...]

Anafilaksja

Częstość reakcji anafilaktycznej u kobiet w ciąży jest trudna do oszacowania. Nie zdarza się ona raczej zbyt często. W ostatniej analizie przeprowadzonej w Teksasie stwierdzono [...]

Pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy

Ostra pokrzywka z obrzękiem naczynioruchowym (lub bez niego) w czasie ciąży występuje z takich samych przyczyn jak u nieciężarnych. Przyczyny pokrzywek są podobne do czynników [...]

Podsumowanie

U wielu kobiet objawy alergii (zwłaszcza typu I) pojawiają się w ciąży. Diagnostyka powinna opierać się na szczegółowym wywiadzie i badaniu przedmiotowym, czasami badaniach [...]