Padaczka

Redaktor działu: prof. CMK dr hab. n. med. Joanna Jędrzejczak, Klinika Neurologii i Epileptologii CMKP, Warszawa

Padaczka poudarowa

Iwona Kurkowska-Jastrzębska

II Klinika Neurologii, Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Iwona Kurkowska-Jastrzębska, prof. nadzw. IPiN II Klinika Neurologii Instytut Psychiatrii i Neurologii ul. Sobieskiego 9 02-957 Warszawa

e-mail: ikurkowska@ipin.edu.pl

Neurologia po Dyplomie 2014; 9 (3): 7-21

Wprowadzenie

Udar jest jedną z najczęstszych przyczyn padaczki w wieku podeszłym. Zachorowalność na padaczkę rośnie znacząco w wieku starszym i drugi (po wieku dziecięcym) szczyt zachorowania obserwuje się wśród osób powyżej 60 roku życia. W tej grupie wiekowej 30-50% przypadków padaczki ma etiologię naczyniową (głównie poudarową), u podłoża 15-20% leżą choroby zwyrodnieniowe mózgu, u 10% – nowotwory i urazy, a u pozostałych 20% nie udaje ustalić się przyczyny.1-4 Jak pokazują badania, u większości pacjentów, u których dochodzi do pierwszego napadu padaczkowego po 60 roku życia z niewyjaśnionych przyczyn ryzyko udaru jest 3 razy większe niż w grupie osób w tym samym wieku, ale bez napadów padaczkowych w wywiadzie.5 Autorzy sugerują, że napady padaczkowe mogą być w takim przypadku dowodem na uszkodzenie naczyń mózgowych i istnienie tzw. niemych klinicznie ognisk udarowych.6

Rodzaj napadów padaczkowych w udarze mózgu

Dla rozpatrywania etiologii i oceny ryzyka, a także postępowania leczniczego, ważna jest klasyfikacja napadów padaczkowych poudarowych ze względu na czas ich wystąpienia w stosunku do incydentu naczyniowego. Ma to również znaczenie dla rozpoznania padaczki poudarowej i wdrożenia leczenia.

Napady wczesne pojedyncze lub nawracające pojawiają się w ciągu pierwszych 2 tygodni po udarze mózgu, najczęściej w pierwszej dobie lub jako pierwszy objaw udaru. Napady późne to napady występujące po 2 tygodniach od udaru, również pojedyncze lub nawracające. Napady późne są podstawą rozpoznania padaczki poudarowej.

Oba rodzaje napadów występują z różną częstością. Szacuje się, że napady wczesne dotyczą 2-6% chorych z udarem mózgu i są to najczęstsze napady niezależnie od etiologii udaru. U większości (40-60%) chorych po udarze, u których w ogóle dochodzi do napadu padaczkowego pierwszy napad wystąpi w pierwszej dobie, a u pozostałych w ciągu 12-18 miesięcy od udaru.7 U około 1/3 pacjentów napady nawrócą, co znaczy, że u około 3% pacjentów po udarze zostanie rozpoznana padaczka.7

Epidemiologia

Badania przeprowadzone w ramach Oksfordzkiego Projektu Udarowego (Oxfordshire Community Stroke Project, OCSP), w którym badano ryzyko wystąpienia padaczki po udarze mózgu wykazały, że u 11,5% chorych w ciągu 5 lat po udarze pojawią się napady padaczkowe.8 Podobnie u osób młodych (do 50 r.ż.) napady padaczkowe wystąpiły u 10,5% chorych w ciągu 5 lat po udarze.9

W analizie przeprowadzonej w ramach badania FUTURE (Follow-Up of Transient ischemic attack and stroke patients and Unelucidated Risk factor Evaluation study) w 9-letniej obserwacji w grupie 697 pacjentów pojedyncze napady późne występowały u 11,3%...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Rodzaj napadów padaczkowych w udarze mózgu

Dla rozpatrywania etiologii i oceny ryzyka, a także postępowania leczniczego, ważna jest klasyfikacja napadów padaczkowych poudarowych ze względu na czas ich [...]

Czynniki ryzyka

Istnieje kilka czynników zwiększających ryzyko wystąpienia napadów po udarze mózgu.11 Są to głównie czynniki niemodyfikowalne, takie jak rodzaj udaru czy lokalizacja [...]

Etiopatogeneza

Etiopatogeneza napadów padaczkowych powstających po udarze mózgu różni się w napadach wczesnych i późnych. W napadach ostrych lub wczesnych zależy bezpośrednio [...]

Obraz kliniczny

Najczęściej obserwowanymi napadami w padaczce poudarowej są napady ogniskowe wywodzące się z miejsca uszkodzenia, w części przypadków ulegające wtórnemu uogólnieniu do [...]

EEG, TK i MR w diagnostyce padaczki poudarowej

Wykonanie badania neuroobrazowego jest standardem u chorego, u którego dochodzi do napadu padaczkowego niezależnie od przebytych chorób. Wczesne napady, jeśli wystąpią [...]

Leczenie padaczki poudarowej

Podstawowym pytaniem jest, kiedy należy rozpocząć leczenie napadów o etiologii udarowej. Jeśli chodzi o napady wczesne to istnieje konsensus, stwierdzający, że [...]

Rokowanie

Napady padaczkowe pogarszają rokowanie w udarze mózgu. Zwłaszcza u chorych z udarem (niezależnie od jego etiologii), u których wystąpił napad wczesny [...]

Podsumowanie

Napady związane z udarem są częstym powikłaniem jego przebiegu zarówno w okresie wczesnym, jak i kilku tygodni lub miesięcy po udarze. [...]

Podziękowania

Uprzejmie dziękuję dr Aleksandrze Wierzbickiej-Wichniak z Zakładu Neurofizjologii Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie za udostępnienie badań elektroencefalograficznych.