Ostry dyżur pediatryczny

Redaktorzy działu: dr n. med. Małgorzata Wielopolska (przewodnicząca) ZPZOZ Otwock dr hab. n. med. Anna Klukowska WUM dr hab. n. med. Artur Mazur UJ CM Oddział Rzeszów dr hab. n. med. Ewa Toporowska-Kowalska UM Łódź

Dziecko z nowym rozpoznaniem cukrzycy typu 1 na szpitalnym oddziale ratunkowym

lek. Artur Groszek1
lek. Małgorzata Wajda-Cuszlag1
dr hab. n. med. Mieczysław Szalecki1,2

1Klinika Endokrynologii i Diabetologii, Instytut „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie

2Wydział Nauk o Zdrowiu UJK w Kielcach

Adres do korespondencji: lek. Artur Groszek, Klinika Endokrynologii i Diabetologii, Instytut „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka”, al. Dzieci Polskich 20, 04-730 Warszawa; e-mail: a.groszek@ipczd.pl

OPIS PRZYPADKU

Na szpitalny oddział ratunkowy (SOR) zgłosili się rodzice z ośmioipółletnim chłopcem z powodu utrzymującego się od około 2 tygodni wzmożonego pragnienia, wielomoczu, oddawania moczu w nocy. Od tygodnia obserwowali u syna znaczne osłabienie, utratę masy ciała o około 3 kg. Chłopiec skarżył się na złe samopoczucie.

Wywiad

Dotychczas chłopiec był zdrowy, rozwijał się prawidłowo, nie leczył się na żadną chorobę przewlekłą, leków na stałe nie przyjmuje. Wywiad rodzinny w kierunku cukrzycy był ujemny. Młodszy brat (4 lata) jest zdrowy.

Postępowanie na SOR-ze

Przy przyjęciu chłopiec był w stanie ogólnym średnim, podsypiający, z zachowanym kontaktem logiczno-słownym. W badaniu przedmiotowym masa ciała wyniosła 25 kg (10 centyl), wzrost 135 cm (75 centyl), ilość tkanki podskórnej była skąpa, śluzówki jamy ustnej były podsychające, język pokryty masywnym białym nalotem, wyczuwalny był zapach acetonu z ust. Powrót kapilarny wyniósł około 2 s. Czynność serca była miarowa o częstości 100/min, tony czyste. Nad polami płucnymi szmer pęcherzykowy był prawidłowy, liczba oddechów – 35/min. Ciśnienie tętnicze wyniosło 97/72 mmHg. Brzuch był niebolesny, ze wzmożonym napięciem mięśniowym, perystaltyka obecna we wszystkich kwadrantach. Objawy otrzewnowe były ujemne, podobnie objawy oponowe.

Wyniki badań laboratoryjnych przedstawiono w tabeli 1.

Rozpoznanie

Na podstawie objawów klinicznych i wyników badań laboratoryjnych rozpoznano cukrzycę typu 1 powikłaną cukrzycową kwasicą ketonową. Rozpoczęto dożylne nawadnianie wstępne 0,9% NaCl z prędkością wlewu 10 ml/kg/h według dostępnych standardów postępowania.1,2 Dziecko przekazano na oddział diabetologii dziecięcej.

Omówienie

Objawy cukrzycowej kwasicy ketonowej (DKA – diabetic ketoacidosis) często są pierwszym uchwytnym przejawem cukrzycy typu 1. Wzbudzają niepokój rodziców i skłaniają ich do poszukiwania pomocy u lekarza pediatry. Prawidłowo zebrany wywiad powinien nasunąć podejrzenie cukrzycy i ukierunkować proces diagnostyczny. Wczesne wykrycie i prawidłowo prowadzone leczenie zapobiega wystąpieniu cukrzycowej kwasicy ketonowej będącej stanem zagrożenia życia.

Cukrzyca – definicja i różnicowanie

Cukrzyca stanowi grupę chorób metabolicznych charakteryzującą się występowaniem przewlekłej hiperglikemii wynikającej z defektu wydzielania i/lub działania insuliny.3 Kryteria rozpoznania cukrzycy przedstawiono w tabeli 2.1,2

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Postępowanie na SOR-ze

Przy przyjęciu chłopiec był w stanie ogólnym średnim, podsypiający, z zachowanym kontaktem logiczno-słownym. W badaniu przedmiotowym masa ciała wyniosła 25 kg [...]

Cukrzyca – definicja i różnicowanie

Niestety niejednokrotnie mimo charakterystycznych objawów rozpoznanie cukrzycy typu 1 jest opóźnione, co – jak w przypadku prezentowanego pacjenta – skutkuje powikłaniem [...]

Charakterystyka cukrzycowej kwasicy ketonowej

Cukrzycowa kwasica ketonowa jest ostrym powikłaniem cukrzycy typu 1 rozwijającym się w wyniku znacznego niedoboru lub braku insuliny z towarzyszącą aktywacją [...]

Wywiad i badanie przedmiotowe

Podstawą diagnostyki jest dobrze zebrany wywiad lekarski, który umożliwia ukierunkowanie dalszego postępowania. Charakterystyczne objawy hiperglikemii to polidypsja, poliuria oraz utrata masy [...]

Postępowanie w DKA

Celem terapii u pacjentów z DKA jest odpowiednie nawodnienie, uzupełnienie niedoborów elektrolitowych, wyrównanie zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej, uzyskanie okołonormoglikemii oraz zapobieganie wystąpieniu [...]

Podsumowanie

U dzieci cukrzycowa kwasica ketonowa jest częstym stanem, w którym rodzice dziecka poszukują pomocy lekarskiej. Ustalenie prawidłowego rozpoznania i wdrożenie odpowiedniego [...]