Protetyka

Stomatopatie protetyczne

Lek. dent. Ewa Białożyt1

Dr n. med. Rafał Rój2

Lek. dent. Monika Tysiąc-Miśta1

Dr n. med. Magdalena Cieślik3

1SUM, Wydział Lekarski z Oddziałem Lekarsko-Dentystycznym w Zabrzu, Katedra Protetyki i Materiałoznawstwa Stomatologicznego, Zakład Materiałoznawstwa Stomatologicznego, asystent

2SUM, Wydział Lekarski z Oddziałem Lekarsko-Dentystycznym w Zabrzu, Katedra Protetyki i Materiałoznawstwa Stomatologicznego, Zakład Protetyki Stomatologicznej, wykładowca

3SUM, Wydział Lekarski z Oddziałem Lekarsko-Dentystycznym w Zabrzu, Katedra Protetyki i Materiałoznawstwa Stomatologicznego, Zakład Materiałoznawstwa Stomatologicznego, kierownik zakładu

Przegląd piśmiennictwa dotyczący epidemiologii, etiologii i terapii tych częstych powikłań


Stomatopatie protetyczne nadal stanowią problem współczesnej stomatologii. Według Majewskiego[1] częstość ich występowania w populacji polskiej sięga 40 proc. pacjentów użytkujących protezy płytowe, natomiast w Stanach Zjednoczonych liczba ta oscyluje w granicach 35 proc.[2] Często zmiany występujące na błonie śluzowej związane są z nieprawidłowym wykonaniem lub użytkowaniem całkowitych i częściowych protez osiadających. Jednak mogą występować również u osób użytkujących stałe uzupełnienia protetyczne oraz u pacjentów mających ubytki zębowe zrekonstruowane materiałami odtwórczymi.[3]

Stomatopatie protetyczne

Mają one charakter wieloczynnikowego procesu zapalnego, zapoczątkowanego uszkodzeniem nabłonka m.in. przez uraz mechaniczny lub substancje wydzielane przez mikroorganizmy. Przerwanie ciągłości błony śluzowej jamy ustnej stanowi potencjalne wrota zakażenia, w konsekwencji czego umożliwia szybką kolonizację bakteryjno-grzybiczą.[2] Do charakterystycznych objawów klinicznych stomatopatii protetycznych należy zaczerwienienie oraz obrzęk błony śluzowej, w dalszym stadium może pojawić się krwawienie. Pacjenci zgłaszający się do gabinetu stomatologicznego często podają w wywiadzie pieczenie, suchość, zaburzenia smaku oraz ból nasilający się podczas spożywania posiłków.[2]

Etiologia

Można wyróżnić wiele czynników mających wpływ na powstawanie stomatopatii, choćby urazy, zakażenia mikroorganizmami, osłabienie odporności wskutek chorób ogólnoustrojowych czy zwiększenie kolonizacji na skutek częstych terapii antybiotykowych.

W celu zapewnienia optymalnego leczenia należy właściwie przeprowadzić diagnostykę, wdrożyć kompleksowe leczenie oraz wyeliminować czynniki drażniące.

Uraz mechaniczny

Jednym z najważniejszych czynników etiologicznych powstawania stomatopatii protetycznych jest uraz mechaniczny, prowadzący do przerwania ciągłości błony śluzowej. Uszkodzenie struktury nabłonka może prowadzić do infekcji mikroorganizmów i rozwoju zakażeń grzybiczych. Podrażnienie błony śluzowej może wynikać z nadmiernej szorstkości dośluzówkowej strony protezy lub jej nieprawidłowego przylegania. Brak retencji i stabilizacji protezy powoduje jej boczne oraz przednio-tylne przemieszczenia, prowadząc do ciągłej traumatyzacji błony śluzowej i w konsekwencji do powstania stanu zapalnego. Miejsca najczęściej narażone na urazy, manifestujące się powstawaniem odleżyn, dotyczą szczęki (ryc. 1).

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Użytkowanie protez

Użytkowanie ruchomych protez osiadających, w szczególności nieprawidłowo wykonanych, może sprzyjać występowaniu stomatopatii protetycznych. Pod płytą protezy akrylowej panują niefizjologiczne warunki, które [...]

Wskazówki dla pacjenta

Aby zapobiec stomatopatiom i ich nawrotom, można zaproponować pacjentom użytkującym protezy następujące czynności (zalecenia):► mycie uzębienia i protezy po każdym posiłku,► [...]

Na co zwrócić uwagę

Flora bakteryjna, która występuje u pacjentów ze stomatopatiami protetycznymi, jest fizjologiczną florą jamy ustnej. W przypadku osłabienia bariery ochronnej organizmu może [...]

Leczenie stomatopatii

Stomatopatie protetyczne, jako złożone i wieloczynnikowe zaburzenie, możemy leczyć różnorodnymi metodami. Terapia stomatopatii protetycznych obejmuje: odpowiednią diagnostykę i badanie ogólne, także [...]

Farmakoterapia

Terapia farmakologiczna obejmuje miejscowe stosowanie na błonę śluzową preparatów lub w przypadku zakażeń przewlekłych leki podaje się ogólnoustrojowo. Są to substancje [...]