Pacjent po leczeniu onkologicznym

Macierzyństwo po leczeniu nowotworów u kobiet.
Część 2. Rak szyjki macicy

dr n. med. Paulina Myśliwiec

Szpital Uniwersytecki im. Karola Marcinkowskiego w Zielonej Górze

Adres do korespondencji:

dr n. med. Paulina Myśliwiec

Szpital Uniwersytecki im. Karola Marcinkowskiego w Zielonej Górze

ul. Zyty 26, 65-001 Zielona Góra

e-mail: paulinamysliwiec@gmail.com

  • Niniejszy artykuł stanowi drugą część cyklu poświęconego problematyce macierzyństwa po terapii nowotworowej u kobiet. Tym razem tematem jest leczenie oszczędzające u pacjentek z rakiem szyjki macicy w wieku rozrodczym, które planują w przyszłości ciążę, dlatego chcą zabezpieczenia funkcji rozrodczych, a faktem jest, że nawet we wczesnych stadiach choroby leczenie w większości przypadków prowadzi do trwałej niepłodności, a po jego zakończeniu pacjentki często żałują, że nie otrzymały wszystkich informacji na temat możliwości zachowania płodności

Rak szyjki macicy jest czwartym na świecie pod względem częstości występowania nowotworem u kobiet. Rocznie zapada na niego blisko 570 000 kobiet, a 60% z nich z tego powodu umiera1.

W Polsce rak szyjki macicy wśród zachorowań plasuje się – na równi z rakiem odbytnicy – na siódmym miejscu po raku piersi, płuca, trzonu macicy, okrężnicy, jajnika i tarczycy i stanowi ósmą przyczynę zgonów z powodu nowotworów u kobiet. Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów z 2020 r. szczyt zapadalności przypadał na 50-60 r.ż., niemniej prawie 20% dotyczyło grupy młodych kobiet (20-44 r.ż.), u których rak szyjki macicy był drugą przyczyną zarówno zachorowań, jak i zgonów z powodu nowotworów2.

Za główny powód transformacji nowotworowej nabłonka szyjki macicy uznaje się infekcję spowodowaną wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV – human papilloma virus), a szczególnie groźne są podtypy 16 i 18. Szczepienie przeciwko HPV zmniejsza ryzyko infekcji o >75%. Pozostałymi istotnymi czynnikami ryzyka zachorowania są: palenie tytoniu, niektóre infekcje narządu rodnego (chlamydioza, rzeżączka, wirus cytomegalii, wirus opryszczki), liczne ciąże i porody (>5), niski status socjoekonomiczny oraz wieloletnia antykoncepcja hormonalna. Istotne są również tzw. pośrednie czynniki ryzyka, takie jak wczesne rozpoczęcie życia seksualnego, duża liczba partnerów seksualnych lub stwierdzona wcześniej nieprawidłowość w badaniu cytologicznym3.

Istotną rolę we wczesnym wykrywaniu raka szyjki macicy odgrywają regularnie wykonywane badania cytologiczne komórek z okolicy ujścia zewnętrznego i kanału szyjki macicy. Oprócz niego coraz szerzej wykonuje się również ocenę obecności w nabłonku szyjki macicy DNA wirusa brodawczaka ludzkiego. W przypadku wykrytych w badaniu cytologicznym nieprawidłowości pacjentka kierowana jest na badania kolposkopowe, pozwalające na identyfikację komórek dysplastycznych i pobranie materiału do analizy histopatologicznej.

W krajach rozwiniętych dzięki wprowadzeniu szczepień ochronnych i regularnych badań cytologicznych oraz upowszechnieniu stosowania męskich prezerwatyw obserwowany jest znaczący spadek śmiertelności z powodu raka szyjki macicy. Niestety, na tle inn...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Leczenie raka szyjki macicy i związane z nim ryzyko utraty płodności

W terapii raka szyjki macicy stosuje się, samodzielnie lub w skojarzeniu, różne rodzaje leczenia: chirurgię, radioterapię (RTH – radiotherapy) i chemioterapię [...]

Metody zachowania płodności u leczonych z powodu raka szyjki macicy

Zabiegiem z wyboru w leczeniu wczesnego raka szyjki macicy jest radykalne wycięcie macicy i przymacicz wraz z regionalnymi węzłami chłonnymi. W [...]

Chirurgia oszczędzająca płodność

Zgodnie z zaleceniami operacje z zachowaniem płodności są akceptowalną metodą leczenia do stopnia zaawansowania IB14. Zgodnie z wytycznymi FIGO w stadium [...]

Supresja jajników za pomocą analogu GnRH

Chemioterapia wpływa negatywnie na czynność gonad i w efekcie może powodować zmniejszenie rezerwy jajnikowej. Dane z literatury wskazują, że w sytuacji [...]

Transpozycja jajników poza miednicę mniejszą przed radioterapią

Przeniesienie jajników do jamy brzusznej ma na celu oddalenie ich od obszaru napromieniania, a skuteczność procedury w zakresie zachowania płodności szacuje [...]

Mrożenie tkanki jajnikowej

Mrożenie tkanki jajnikowej jest metodą polegającą na pobraniu tkanki jajnika przed rozpoczęciem leczenia onkologicznego i przechowywaniu jej przy użyciu technik krioprezerwacji. [...]

Mrożenie oocytów i/lub zarodków przed chemioterapią lub chemioradioterapią

Mrożenie oocytów i/lub zarodków to zalecane przez międzynarodowe towarzystwa onkologiczne metody zachowania płodności u chorych na nowotwory. Pacjentkom będącym w związku [...]

Dojrzewanie jajnikowej komórki macierzystej in vitro

Metoda ta, nadal uznawana za eksperymentalną, polega na pozyskiwaniu niedojrzałych oocytów, niezależnie od fazy cyklu miesiączkowego i bez konieczności stymulacji hormonalnej [...]

Wyniki leczenia oszczędzającego płodność

Szyjka macicy odgrywa aktywną rolę w zapłodnieniu, zapewnieniu warunków do rozwoju ciąży i wreszcie w prawidłowym przebiegu porodu. Chociaż dostępne procedury [...]

Podsumowanie

Postępy we wczesnym wykrywaniu oraz leczeniu raka szyjki macicy mogą prowadzić do poprawy rokowania kobiet, u których zdiagnozowano tę chorobę. Leczenie [...]

Do góry