Śląska Izba Lekarska (ŚIL) ostro sprzeciwia się planowanym przez Narodowy Fundusz Zdrowia zmianom w finansowaniu świadczeń wykonanych ponad limity określone w umowach. W piśmie skierowanym 7 lipca 2026 r. do prezesa NFZ Filipa Nowaka samorząd lekarski ocenił projekty zarządzeń Funduszu jako rozwiązania, które mogą pogorszyć dostęp pacjentów do świadczeń finansowanych ze środków publicznych.
Spór dotyczy projektów zarządzeń opublikowanych przez Centralę NFZ 30 czerwca 2026 r., które dotyczą m.in. ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS), rehabilitacji leczniczej oraz leczenia szpitalnego.
NFZ chce zmianić zasady roliczeń
Jak wskazuje ŚIL, proponowana przez NFZ zmiana zakłada, że świadczenia wykonane ponad limit określony w umowie byłyby regulowane raz w roku, a nie – jak oczekują świadczeniodawcy – w sposób zapewniający bieżące finansowanie działalności.
Według śląskiego samorządu lekarskiego argumentacja Funduszu, że takie rozwiązanie ma przynieść „stabilizację finansową” ochrony zdrowia, jest niewystarczająca, ponieważ NFZ nie przedstawił – zdaniem Izby – mechanizmu, który miałby tę stabilizację zapewnić.
„Narracja Funduszu, zgodnie z którą proponowana zmiana (...) miałaby przynieść «stabilizację finansową» w ochronie zdrowia, bez wyjaśnienia, w jaki sposób miałoby to nastąpić, jest wprowadzaniem w błąd zarówno świadczeniodawców, jak i opinii publicznej” – napisał prezes Okręgowej Rady Lekarskiej w Katowicach dr n. med. Przemysław Rosak w piśmie do prezesa NFZ.
Ostrzeżenie przed prywatyzacją
Najostrzejszy fragment stanowiska ŚIL dotyczy możliwych konsekwencji dla pacjentów. Izba twierdzi, że nowe zasady mogą w praktyce spowodować przesunięcie części świadczeń do sektora komercyjnego.
„Propozycja NFZ to w rzeczywistości próba zmuszenia wielu świadczeniodawców i pacjentów do przejścia do sektora prywatnego, co w konsekwencji miałoby doprowadzić do realnego odciążenia budżetu NFZ” – wskazano w piśmie.
Zdaniem lekarzy ograniczenie możliwości wykonywania świadczeń ponad zakontraktowany limit może sprawić, że część placówek przestanie przyjmować pacjentów ponad wartość umowy, ponieważ nie będzie miała gwarancji zapłaty za wykonane świadczenia.
W konsekwencji – jak ostrzega ŚIL – pacjenci mogą dłużej czekać na świadczenia finansowane publicznie albo być zmuszeni do korzystania z usług komercyjnych.
Zagrożona płynność finansowa
Śląska Izba Lekarska zwraca uwagę, że podmioty lecznicze ponoszą koszty działalności na bieżąco. W piśmie wskazuje, że gdyby świadczenia ponadlimitowe miały być rozliczane tylko raz w roku, podobne zasady musiałyby obowiązywać także przy innych zobowiązaniach – m.in. wobec urzędu skarbowego, ZUS, dostawców energii czy pracowników.
„Takie rozwiązania słusznie można uznać za trudne do zaakceptowania i oderwane od realiów funkcjonowania podmiotów leczniczych” – podkreślono.
Według ŚIL miesięczne finansowanie świadczeń tylko do wysokości limitu określonego w umowie może nie wystarczać na pokrycie kosztów funkcjonowania wielu placówek. Izba wskazuje szczególnie na ambulatoryjną opiekę specjalistyczną, gdzie – jak zaznacza – część limitów została ustalona w kontraktowaniu sprzed wielu lat i nie odpowiada obecnym potrzebom.
Główne zagrożenia
W ocenie ŚIL wejście zmian w życie może doprowadzić do trzech podstawowych skutków: ograniczenia liczby udzielanych świadczeń ponad limit, a tym samym wydłużenia kolejek; wzrostu liczby pacjentów zmuszonych do płacenia za leczenie prywatne; oraz pogorszenia sytuacji finansowej placówek medycznych.
Samorząd lekarski w Katowicach negatywnie zaopiniował projekty NFZ w całości i wezwał do ponownej analizy proponowanych rozwiązań.
Spór wpisuje się w szerszą debatę o finansowaniu publicznej ochrony zdrowia. Problem nadwykonań od lat jest jednym z najbardziej kontrowersyjnych elementów systemu – placówki wykonują więcej świadczeń niż przewidują kontrakty, ponieważ odpowiadają na potrzeby pacjentów, ale późniejsze rozliczenie tych świadczeń często jest przedmiotem konfliktu z płatnikiem.
Źródło: stanowisko Okręgowej Rady Lekarskiej w Katowicach z 7 lipca 2026 r. dotyczące projektów zarządzeń NFZ opublikowanych 30 czerwca 2026 r. w sprawie finansowania świadczeń ponadlimitowych.
