Choroby naczyń

Redaktorzy działu: prof. dr hab. n. med. Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM, Warszawa
dr hab. n. med. Tomasz Urbanek, Katedra i Klinika Chirurgii Ogólnej i Naczyń SUM, Katowice

Zakrzepica i zatorowość u chorego na nowotwór – problemy diagnostyczne i terapeutyczne

Krystyna Zawilska

Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego, Centrum Diagnostyczno-Lecznicze INTERLAB, Poznań

Adres do korespondencji: prof. dr hab. med. Krystyna Zawilska ul. 28 Czerwca 1956 nr 161, 61-505 Poznań, e-mail: k.zawilska@interia.pl

Kardiologia po Dyplomie 2013; 12 (4): 39-46

Wprowadzenie

Od ponad 140 lat znany jest związek choroby nowotworowej i żylnych powikłań zakrzepowych – zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i jej skutku, czyli zatorowości płucnej (ZP), oraz zakrzepicy żył trzewnych, wspólnie określanych jako żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (ŻChZZ). Obecnie wiemy, że ŻChZZ występuje u 4-20% chorych na nowotwory złośliwe i jest drugą najczęstszą przyczyną zgonów w tej grupie chorych (po chorobie podstawowej) [1-3]. W analizie obejmującej dane ponad 66 000 hospitalizowanych pacjentów z nowotworami roczna zachorowalność na ŻChZZ wynosiła 12,3 na 1000 osób, podczas gdy w populacji ogólnej nie przekracza 2 na 1000. Największe zagrożenie zakrzepowe wiąże się z rakiem trzustki (17-57%), guzami mózgu (20-30%), rakiem jelita grubego (5-12%) i rakiem żołądka (10-15%) [4]. ŻChZZ może też poprzedzać rozpoznanie nowotworu. Chorobę nowotworową wykryto u 39% z 5451 chorych, u których ultrasonograficznie potwierdzono zakrzepicę żył głębokich kończyn dolnych, przy czym najczęściej rozpoznawanymi nowotworami w tej grupie był rak płuc (18,5%), jelita grubego (11,8%) i rak piersi (9,0%) [5]. Zagrożenie jest większe w postaci uogólnionej nowotworów. Podczas chemioterapii zagrożenie zakrzepowe wzrasta 6-krotnie w porównaniu z chorymi bez nowotworu [6]. Duże ryzyko wiąże się ze stosowaniem cisplatyny, szczególnie w dawkach tygodniowych >30 mg/m2 (RR 2,71, 95% PU 1,17-6,30, p=0,02), w porównaniu z chemioterapią niezawierającą tego leku. Metaanaliza badań opublikowanych w latach 1990-2010 z udziałem 8216 pacjentów z guzami litymi poddawanych chemioterapii z zastosowaniem cisplatyny wykazała 1,92% żylnych powikłań zakrzepowo-zatorowych w tej grupie w porównaniu z 0,79% w grupie leczonych według schematów niezawierających cisplastyny [7]. Ryzyko powikłań krwotocznych u chorych na nowotwory złośliwe, którzy wymagali wdrożenia przewlekłego leczenia przeciwkrzepliwego, wynosi 12%, a odsetek nawrotów zakrzepicy sięga 21% rocznie mimo leczenia [8]. Powikłania zakrzepowe i ich leczenie często opóźniają wdrożenie chemioterapii lub wymuszają jej przerwanie oraz zwiększają koszty leczenia i przyczyniają się do pogorszenia jakości życia pacjentów. Wykazano, że rozpoznanie nowotworu w tym samym czasie, co epizodu ŻChZZ lub w ciągu roku od niego, wiąże się z trzykrotnym wzrostem rocznej śmiertelności. Tylko 12% chorych, u których wystąpiła ŻChZZ, przeżywa ponad rok (vs 36% chorych bez epizodu ŻChZZ w wywiadzie) [9].

W ostatnich latach okazało się, że w chorobie nowotworowej stosunkowo często dochodzi do ŻChZZ, która klinicznie przebiega skąpoobjawowo i jest wykrywana przypadkowo podczas wykonywania badań obrazowych mających na celu określenie zaawansowania no...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Czynniki ryzyka ŻChZZ w chorobie nowotworowej

Problemem niezwykle ważnym w praktyce klinicznej jest identyfikacja pacjentów z chorobą nowotworową, u których zagrożenie zakrzepowe jest zwiększone i którzy wymagają [...]

Profilaktyka ŻChZZ u chorych na nowotwory złośliwe leczonych w warunkach szpitalnych

Chorzy na nowotwory stanowili niewielką tylko część uczestników (5-15%) badań oceniających skuteczność i bezpieczeństwo profilaktyki przeciwzakrzepowej za pomocą heparyn drobnocząsteczkowych (HDCz) [...]

Profilaktyka ŻChZZ u chorych na nowotwory złośliwe leczonych w warunkach ambulatoryjnych

Leczenie nowotworów złośliwych coraz częściej odbywa się w warunkach ambulatoryjnych. W związku z tym coraz większy odsetek żylnych powikłań zakrzepowo-zatorowych dotyczy [...]

Leczenie ŻChZZ u chorych na nowotwory złośliwe

Metody początkowego leczenia farmakologicznego ZŻG kończyn dolnych i górnych oraz większości przypadków zatorowości płucnej niewysokiego ryzyka są podobne, zarówno u pacjentów [...]

Nawrót ŻChZZ

Choroba nowotworowa zwiększa ryzyko nawrotu ŻChZZ. Częstość nawrotów ŻChZZ u chorych na nowotwory otrzymujących we wtórnej profilaktyce doustne antykoagulanty z grupy VKA [...]