Najczęstsze błędy w rozpoznawaniu i leczeniu padaczki

lek. Magdalena Restel1
dr hab. n. med. Rafał Rola, prof. WIML1,2

1I Klinika Neurologiczna, Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa

2Klinika Neurologii, Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej, Warszawa

Adres do korespondencji: lek. Magdalena Restel, I Klinika Neurologiczna, Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, e-mail: mrestel@ipin.edu.pl

Padaczka cechuje się wysoką nadrozpoznawalnością. Niewłaściwe rozpoznanie padaczki ma poważne konsekwencje kliniczne i społeczne, takie jak: niepotrzebnie wdrożone leczenie lub brak właściwego leczenia, narażenie chorego na działania niepożądane leczenia lub interakcje lekowe, wpływ rozpoznania i leczenia na jakość życia oraz wysokie koszty leczenia (dla pacjenta, rodziny) i opieki specjalistycznej (dla systemu opieki zdrowotnej). Dlatego tak istotna jest właściwa interpretacja danych klinicznych i wyników badań dodatkowych.

Wprowadzenie

Rozpoznawanie padaczki, jej diagnostyka i leczenie stanowią duże wyzwanie. Wynika to ze zróżnicowanego obrazu klinicznego napadów padaczkowych, różnej etiologii epizodów napadowych, złożonej diagnostyki różnicowej incydentów naśladujących napady padaczkowe, a także z szerokiej gamy dostępnych leków przeciwpadaczkowych, ich spektrum działania, wzajemnych interakcji i działań niepożądanych.

Do pomyłek może dojść na każdym etapie opieki nad chorymi z padaczką: od rozpoznania lub różnicowania (determinowanego znajomością definicji padaczki, semiologii napadów, szczegółowym wywiadem zbieranym od chorego lub świadków zdarzeń napadowych), poprzez diagnostykę [nadinterpretacja wyników badań dodatkowych, zwłaszcza zapisu elektroencefalograficznego (EEG)], po leczenie, które powinno być adekwatne do rodzaju napadów, stosowane w optymalnych, dobrze tolerowanych przez chorego dawkach lub w optymalnych połączeniach.

W niniejszym artykule omówiono wybrane kwestie dotyczące najczęstszych pomyłek, do jakich dochodzi podczas rozpoznawania i leczenia napadów padaczkowych.

Rozpoznawanie padaczki

Napad padaczkowy to zdarzenie kliniczne wynikające z nieprawidłowych i nadmiernych wyładowań czynności bioelektrycznej komórek nerwowych, prowadzących do zaburzeń czynności mózgu. Objawy kliniczne napadu padaczkowego występują napadowo i mogą obejmować zaburzenia świadomości, funkcji ruchowych, czuciowych, układu autonomicznego oraz zaburzenia psychiczne zgłaszane przez chorego lub obserwowane przez świadków zdarzenia. Napad padaczkowy nie jest równoznaczny z rozpoznaniem padaczki, której definicja zakłada powtarzalność incydentów napadowych. International League Against Epilepsy (ILAE) definiuje padaczkę jako:

  • wystąpienie w odstępie ponad 24 godz. co najmniej dwóch nieprowokowanych (lub odruchowych) napadów padaczkowych
  • wystąpienie jednego nieprowokowanego (lub odruchowego) napadu padaczkowego i prawdopodobieństwo wystąpienia kolejnego napadu >60% po dwóch nieprowokowanych napadach, do których doszło w ciągu 10 lat
  • rozpoznanie określonego zespołu padaczkowego.1

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Opis przypadku 1

Mężczyzna, 43 lata, został przyjęty do kliniki po pierwszym w życiu napadzie padaczkowym toniczno-klonicznym. Chory podaje epizod spożycia większej ilości alkoholu [...]

Różnicowanie incydentów napadowych

Praktyka pokazuje, że nawet w przypadku spełnienia kryteriów powtarzalności incydentów (o jednakowej morfologii) oraz braku czynników indukujących/prowokujących rozpoznanie padaczki jest niewłaściwe [...]

Opis przypadku 2

Kobieta, 79 lat, została przyjęta do kliniki w godzinach porannych z powodu zaburzeń mowy i świadomości. Dokładny czas wystąpienia tych zaburzeń [...]

Relacja pacjenta

Wywiad zebrany od chorego to ważny element diagnostyki każdej choroby. W przypadku padaczki często jest on obarczony wysokim ryzykiem uzyskania znikomych [...]

Opis przypadku 3

Mężczyzna, 29 lat, ze stwardnieniem guzowatym i padaczką objawową, został przyjęty w celu optymalizacji leczenia przeciwpadaczkowego.

Relacja świadków

Mimo że relacje świadków napadów stanowią znakomite źródło informacji o ich przebiegu, również one są obarczone ryzykiem nieporozumień. Te ostatnie wynikają [...]

Relacja personelu medycznego

Mówiąc o pomyłkach w rozpoznawaniu padaczki, nie można pominąć także roli, jaką odgrywają sami lekarze, czy trudności z interpretacją danych zawartych [...]

Opis przypadku 4

Kobieta, 19 lat, została przeniesiona z oddziału intensywnej terapii z rozpoznaniem stanu padaczkowego oraz padaczki lekoopornej napadów ogniskowych wtórnie uogólnionych. Wywiad: [...]

Interpretacja wyników badań obrazowych

Przypadkowo wykrywane nieprawidłowości są powszechne w neurologii. Ma to związek z coraz doskonalszymi metodami obrazowania OUN i jego unaczynienia oraz wydłużeniem [...]

Opis przypadku 5

Kobieta, 28 lat, została przyjęta do kliniki w celu pogłębienia diagnostyki padaczki i optymalizacji leczenia przeciwpadaczkowego. Rozpoznanie padaczki ustalono w 2006 [...]

Opis przypadku 6

<<>>Mężczyzna, 57 lat, obciążony zespołem zależności alkoholowej (ZZA), został przyjęty po dwóch napadach padaczkowych drgawkowych uogólnionych – pierwszych w życiu. [...]

Interpretacja wyników badań EEG

Jak wspomniano, nadrozpoznawalność padaczki jest wysoka. Z różnych doniesień pochodzących z ośrodków opiekujących się chorymi z padaczką lekooporną wynika, że aż [...]

Opis przypadku 7

Kobieta, 29 lat, została przyjęta do kliniki z podejrzeniem padaczki. Z wywiadu wynika, że miesiąc wcześniej doszło do epizodu utraty przytomności [...]

Pomyłki w leczeniu padaczki

Największą pomyłką w terapii padaczki jest oczywiście włączenie leczenia u osób, które padaczki nie mają, oraz zaniechanie terapii u osób z [...]

Inne zagadnienia

Powyżej omówiono główne problemy związane z diagnostyką i leczeniem padaczki. Należy jednak zaznaczyć, że pomyłki diagnostyczno-terapeutyczne mogą obejmować także inne aspekty [...]