Ostry dyżur

Pęknięty tętniak aorty brzusznej w praktyce szpitalnego oddziału ratunkowego

prof. dr hab. n. med. Dariusz Janczak

lek. Katarzyna Frączkowska

lek. Maciej Antkiewicz

lek. Mateusz Szponder

Katedra i Klinika Chirurgii Naczyniowej, Ogólnej i Transplantacyjnej, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

Adres do korespondencji: prof. dr hab. n. med. Dariusz Janczak
Katedra i Klinika Chirurgii Naczyniowej, Ogólnej i Transplantacyjnej, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich
ul. Borowska 213, 50-556 Wrocław, e-mail: dariusz.janczak@umed.wroc.pl

  • Klasyczna (otwarta) operacja angiochirurgiczna czy leczenie endowaskularne z wszczepieniem stentgraftu – która metoda jest skuteczniejsza w leczeniu pękniętego tętniaka aorty brzusznej?
  • Postępowanie w przypadku pękniętego tętniaka aorty brzusznej:

· omówienie 3-etapowego schematu postępowania opracowanego przez Society for Vascular Surgery w 2018 roku

· prezentacja autorskiego algorytmu postępowania

Pęknięcie tętniaka aorty brzusznej to stan nagły, obarczony dużą śmiertelnością, który stanowi pilne wskazanie do interwencji w chirurgii naczyniowej. Jest 15 co do częstości występowania przyczyną zgonów w populacji ogólnej i 10 najczęstszą przyczyną śmierci wśród mężczyzn powyżej 55 roku życia w USA1. W wielu badaniach wykazano istnienie zależności między średnicą tętniaka a ryzykiem jego pęknięcia. Prawdopodobieństwo pęknięcia tętniaka o średnicy poniżej 4 cm jest znikome. W ciągu roku pęknie 0,5-5% tętniaków o średnicy 4-5 cm, 3-15% tętniaków o średnicy 5-6 cm i nawet 20-50% dużych tętniaków, których wymiary przekraczają 7 cm2. Odsetek zgonów pacjentów leczonych w szpitalu z powodu pękniętego tętniaka aorty brzusznej waha się od 40% do nawet 70%1.

W niniejszej publikacji przedstawiamy najistotniejsze informacje na temat pękniętego tętniaka aorty brzusznej i proponowany algorytm postępowania w przypadku jego wystąpienia. Naszym celem jest ułatwienie rozpoznania tego stanu zagrażającego życiu i zaprezentowanie prostych zasad postępowania, których przestrzeganie pozwoli maksymalnie skrócić czas, jaki upływa do momentu rozpoczęcia leczenia operacyjnego w ośrodku referencyjnym.

Rozpoznanie

Rozpoznanie pęknięcia tętniaka aorty brzusznej powinno w głównej mierze opierać się na obrazie klinicznym, badaniu przedmiotowym (ryc. 1) i wywiadzie1,3. Silny ból brzucha promieniujący do okolicy lędźwiowej, spadek ciśnienia oraz obecność tętniącego guza w śródbrzuszu składają się na triadę charakterystycznych objawów1. U niektórych chorych mogą występować dolegliwości znacznie trudniejsze do interpretacji, w tym: niestabilność hemodynamiczna, utrata przytomności, nietypowa lokalizacja bólu1. Ponadto znaczna otyłość brzuszna utrudnia badanie przedmiotowe1. Poszerzenie diagnostyki o badania obrazowe jest konieczne jedynie wówczas, gdy inne rozpoznanie jest bardziej prawdopodobne1,3. W diagnostyce obrazowej znajdują zastosowanie doraźne badanie ultrasonograficzne (USG), które może wykazać obecność tętniaka aorty brzusznej i wolnego płynu okołoaortalnie, oraz angiografia tomografii komputerowej (angio-TK; ryc. 2), która pozwala na dokładne zobrazowanie układu tętniczego, lokalizację miejsca pęknięcia tętniaka, a także stanowi podstawę do określenia wymiarów stentgraftu w przypadku leczenia endowaskularnego.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Postępowanie

Pęknięty tętniak aorty brzusznej stanowi problem, w którego diagnostyce i leczeniu najlepiej zdaje egzamin zastosowanie zintegrowanej multidyscyplinarnej ścieżki opieki nad chorym3,4. Udowodniono, że [...]

Leczenie

Wstępne leczenie operacyjne może obejmować wprowadzenie do aorty balonu okluzyjnego powyżej tętniaka. Wskazaniem do jego zastosowania są: niestabilność hemodynamiczna, zapaść krążeniowa [...]

Podsumowanie

W chirurgii naczyniowej nie ma stanu, który stanowiłby pilniejsze wskazanie do leczenia operacyjnego niż pęknięty tętniak aorty brzusznej. Czas, jaki upływa od [...]