Uczymy się na błędach

Choroby skóry błędnie rozpoznawane jako reakcje alergiczne

Prof. dr hab. med. Anna Sysa-Jędrzejowska1

Społeczna Akademia Nauk w Łodzi1

Prof. dr hab. med. Anna Woźniacka2

Klinika Dermatologii i Wenerologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi2

Dr n. med. Jarosław Bogaczewicz3

Klinika Dermatologii i Wenerologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi3

Adres do korespondencji: Prof. dr hab. med. Anna Sysa-Jędrzejowska, Klinika Dermatologii UM, Pl. Hallera 1, 90-647 Łódź, e-mail: asjedrzejowska@gmail.com

Choroby alergiczne należą do jednych z najczęstszych chorób skóry. Obraz kliniczny, choć odmienny w poszczególnych dermatozach, często ma charakter rumieni, grudek obrzękowych i bąbli pokrzywkowych. Zasadniczą dolegliwością podmiotową w ich przebiegu jest świąd o różnym nasileniu.

Choroby o odmiennej etiologii mogą jednak w swoim obrazie chorobowym mieć pewne cechy chorób alergicznych, które nierzadko są przyczyną błędów diagnostycznych i nieprawidłowego leczenia.

Świerzb (Scabies)

Jest najczęstszą chorobą pasożytniczą wywołaną przez świerzbowca ludzkiego (Sarcoptes scabiei v. hominis). Zakażenie dotyczyć może każdego, niezależnie od płci, wieku i statusu materialnego. W środowiskach z zaniedbaniami higienicznymi szerzy się łatwiej, ale również inne skupiska, np. szpitale, przedszkola, szkoły, żłobki, domy pomocy społecznej czy jednostki wojskowe, sprzyjają szerzeniu się zakażenia i występowania ognisk endemicznych.

Zakażenie pasożytem następuje w sposób bezpośredni od osoby chorej lub poprzez przedmioty. Rozwój objawów klinicznych od momentu zakażenia wynosi od kilku dni do 3-6 tygodni. Świerzbowce poza ustrojem człowieka przeżywają 2-3 dni.

Samice świerzbowca drążą tunele w naskórku długości około 2 mm w ciągu dnia i składają od 2 do 3 jaj.

Charakterystycznym objawem podmiotowym jest świąd, który może mieć różne nasilenie, ale zawsze jest większy w nocy. Spowodowany jest bezpośrednim drażnieniem przez roztocza i ich produkty.[1]

Zmiany skórne mają charakter wielopostaciowy i są to grudki, pęcherzyki, czasem bąble pokrzywkowe i przeczosy, będące wynikiem drapania. Potwierdzeniem rozpoznania jest obecność nor, które mogą przybierać kształt litery C lub S i są długości kilku milimetrów.

Typowa lokalizacja zmian obejmuje okolicę z mniejszą liczbą przydatków skóry i cienką warstwą rogową. Są to okolice przednich fałdów pachowych, brodawek sutkowych, pępka, podbrzusza, powierzchni zgięciowych kończyn górnych, bocznych powierzchni palców rąk, skóra moszny i prącia. Okolica międzyłopatkowa wolna jest od zmian chorobowych.

W długo utrzymującym się zakażeniu często dochodzi do wtórnych infekcji bakteryjnych, tj. zliszajcowacenia. Wówczas rozwijają się objawy o charakterze wypryskowym, pokryte miodowożółtymi strupami.

Należy podkreślić, że nasilenie objawów może być różne i w przypadku pojedynczych wykwitów rozpoznanie jest utrudnione. Potwierdzeniem diagnozy jest wywiad rodzinny, tj. świąd zgłaszany przez współmieszkańców lub obecność u nich zmian skórnych.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Łupież różowy Giberta (Pityriasis rosea Giberti)

Przyczyna choroby nie jest znana, aczkolwiek przypuszcza się, że pewną rolę odgrywać może typ 7 wirusa Herpes.[2] Częściej zachorowania występują w [...]

Grzybica skóry (Tinea cutis)

W ostatnich latach obserwuje się stały wzrost zakażeń dermatofitowych. Zakażenie dotyczy wyłącznie struktur skeratynizowanych, a stan zapalny rozwija się w wyniku [...]

Grzybica stóp (Tinea pedis)

Czynnikami predysponującymi do jej rozwoju jest noszenie nieprzewiewnego obuwia, wzmożona potliwość oraz korzystanie m.in. z sauny, pryszniców i siłowni.

Grzybica skóry gładkiej (Tinea cutis glabrae)

Grzybica skóry gładkiej wywoływana jest przez wszystkie dermatofity chorobotwórcze. Może występować w każdym wieku. Zakażenie następuje bezpośrednio od innego człowieka lub [...]

Przewlekła grzybica skóry gładkiej (Tinea chronica cutis glabrae)

W większości przypadków jest wynikiem nieprawidłowego leczenia ognisk grzybicy glikokortykosteroidami (GKS), traktowanych jako wyprysk pieniążkowaty.[8] Czynnikiem sprzyjającym mogą być zaburzenia endokrynologiczne [...]

Pokrzywka naczyniowa (Urticarial vasculitis)

Kompleksy immunologiczne obecne w krążeniu, odkładające się w naczyniach krwionośnych, mogą aktywować komplement, a uwalniane w tej reakcji enzymy uszkadzają ich [...]

Zapalenie skórno-mięśniowe (Dermatomyositis, DM)

Choroba będąca w spektrum idiopatycznych zapalnych miopatii. Charakterystyczną cechą kliniczną jest symetryczne osłabienie mięśni proksymalnych i obecność zmian skórnych, które mają [...]

Guzkowa postać pemfigoidu (Pemphigoid nodularis)

Aczkolwiek wykwitem podstawowym pemfigoidu jest pęcherz, to w przebiegu jego rzadszej odmiany klinicznej – postaci guzkowej, wykwity o tym charakterze początkowo [...]

Ziarniniak grzybiasty (Mycosisfungoides, MF)

Należy do grupy chłoniaków wywodzących się z obwodowych limfocytów typu T. Rozwija się zwykle powoli, zmieniając charakter zmian skórnych. W początkowym [...]

Opryszczkowate zapalenie skóry (Dermatitis herpetiformis, DH)

Jest zespołem skórno-jelitowym związanym z nietolerancją glutenu.

Rumień wielopostaciowy wysiękowy (Erythema multiforme minor)

Przyczyną choroby najczęściej są leki i czynniki infekcyjne. Wykwitem podstawowym jest rumień obrzękowy o zabarwieniu czerwonosinym, z tendencją do wysięku w [...]